İşe iade davası şartları nelerdir? Süre, arabuluculuk ve 4-8 aylık tazminat

İşe iade davası açabilmek için hangi şartlar gerekir?

İşe iade talep edebilmen için üç şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir: işyerinde en az 30 işçi çalışmalı, sen en az 6 aylık kıdeme sahip olmalısın ve belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışmalısın. Bu şartlar İş Kanunu'nun 18. maddesindedir; maddenin amacı, bu işçilerin ancak geçerli bir sebeple çıkarılabilmesidir.

İşletmenin bütününü yöneten işveren vekilleri ve işyerinin bütününü yöneten, işçi alma ve çıkarma yetkisi olan işveren vekilleri bu korumadan yararlanamaz. Deneme süresi içinde çıkarılma için deneme süresinde işten çıkarılma rehberine bak.

Hangi sebepler işten çıkarma için geçerli sayılmaz?

İşveren, işçinin yeterliliğinden ya da davranışlarından, ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır. Kanun bazı sebeplerin geçerli olmadığını açıkça yazar:

• Sendika üyeliği ya da sendikal faaliyetlere katılmak, işyeri sendika temsilciliği yapmak.
• Haklarını takip etmek ya da yükümlülüklerini yerine getirmek için işverene karşı idari veya adli makamlara başvurmak.
• Irk, renk, cinsiyet, medeni hal, aile yükümlülükleri, hamilelik, doğum, din, siyasi görüş gibi nedenler.
• Kadın işçilerin çalıştırılmasının yasak olduğu doğum öncesi ve sonrası sürelerde işe gelmemek.
• Hastalık ya da kaza nedeniyle kanundaki bekleme süresinde işe geçici devamsızlık.

İşveren fesih bildirimini yazılı yapmak ve sebebi açık ve kesin biçimde belirtmek zorundadır. Davranışın ya da verimin sebep gösterildiği hâllerde, işçinin savunması alınmadan sözleşme feshedilemez (İş Kanunu md. 19). Savunma alınmadan yapılan çıkarma, işe iade davasında senin lehine bir delil olabilir.

İşe iade için süre ne kadardır? 1 ay ve 2 hafta kuralı

Fesih bildiriminin sana tebliğ edildiği tarihten itibaren 1 ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurman gerekir. Arabuluculuk, işe iade davasında dava şartıdır; doğrudan dava açarsan dava usulden reddedilir. Bu süreyi kaçırmamak için tebliğ tarihini hemen not et.

1. Fesih bildirimi tebliğ edildi: Tebliğ tarihini yaz, 1 aylık süre bu tarihten başlar.
2. 1 ay içinde arabulucuya başvur: Başvuruyu işverenin yerleşim yerindeki ya da işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yaparsın (7036 sayılı Kanun md. 3).
3. Anlaşma olmazsa: Arabulucu son tutanak düzenler. Bu tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren 2 hafta içinde iş mahkemesinde dava açarsın.
4. Mahkeme feshi geçersiz bulursa: İşveren seni 1 ay içinde işe başlatmak zorundadır.

Arabulucuya başvurmadan dava açtın ve dava usulden reddedildiyse, kesinleşen ret kararının tebliğinden itibaren 2 hafta içinde arabulucuya başvurabilirsin (İş Kanunu md. 20). Tarihleri kaçırmamak için tebliğ zarfını ve tutanağı sakla.

Mahkeme feshin geçersiz olduğuna karar verirse ne olur?

Fesih geçersiz bulunursa işveren seni 1 ay içinde işe başlatmak zorundadır. Kesinleşen karardan sonra işe dönmek istiyorsan, kararın tebliğinden itibaren 10 iş günü içinde işverene yazılı başvurman gerekir; bu süreyi kaçırırsan fesih geçerli sayılır (İş Kanunu md. 21).

Mahkeme (ya da özel hakem) hem tazminatı hem boşta geçen süre alacağını, dava tarihindeki ücretini esas alarak parasal olarak belirler. Hesap örnek olsun: dava tarihindeki aylık ücretin 40.000 ₺ ise 4 aylık tazminat 160.000 ₺, 8 aylık tazminat 320.000 ₺ olur. Boşta geçen süre alacağı da en fazla 4 aylık, yani bu örnekte en çok 160.000 ₺'dir. Rakamlar örnektir; gerçek tutarı mahkeme belirler.

İşe başlatılırsan ya da başlatılmazsan kıdem ve ihbar tazminatına ne olur?

İşe iade davası, kıdem ve ihbar tazminatı haklarını ayrıca etkiler. İşveren seni işe başlatırsa, daha önce peşin ödediği bildirim süresi ücreti ve kıdem tazminatı, ödenecek tutardan düşülür. İşe başlatılmazsan ve sana bildirim süresi verilmemiş ya da bildirim süresi ücreti peşin ödenmemişse, bu sürelere ait ücret ayrıca ödenir (İş Kanunu md. 21).

Kıdem ve ihbar tazminatının ayrıntılı hesabı için kıdem ve ihbar tazminatı hesaplama rehberine bak. İşveren çıkış sırasında ibraname imzalatmak isterse hakkını kaybetmemek için ibraname rehberini oku; işsizlik ödeneği için işsizlik maaşı rehberi işine yarar.

Arabuluculukta anlaşırsan neler yazılır?

Arabuluculukta işe başlatılma konusunda anlaşırsanız tutanakta üç şeyin mutlaka yazılması gerekir: işe başlatma tarihi, boşta geçen süre için ödenecek ücret ve diğer hakların parasal miktarı ve işçi işe başlatılmazsa ödenecek tazminatın parasal miktarı. Bunlar yazılmazsa anlaşma sağlanamamış sayılır ve son tutanak buna göre düzenlenir.

Kararlaştırılan tarihte işe başlamazsan fesih geçerli hâle gelir; işveren de yalnızca bunun hukuki sonuçlarından sorumlu olur (İş Kanunu md. 21). Anlaşma imzalamadan önce tutarları ve işe başlama tarihini kendi hesabınla karşılaştır, emin olamazsan bir avukata danış. Anlaşma belgesine arabuluculuk ücretini kimin ödeyeceğini de yazdır; kuralları arabuluculuk ücreti kim öder rehberinde.