BütçoToplu işçi çıkarma kaç kişiyle başlar?
Toplu işçi çıkarma, işyerindeki işçi sayısına göre değişen eşikler aşıldığında oluşur. İşyerindeki işçi sayısı:
| İşyerindeki işçi sayısı | Toplu çıkarma sayılması için işine son verilecek işçi |
|---|---|
| 20 ile 100 arası | En az 10 işçi |
| 101 ile 300 arası | En az %10 oranında işçi |
| 301 ve üzeri | En az 30 işçi |
Bu işçilerin işine bildirim süresi verilerek (md. 17) ve bir aylık süre içinde, aynı tarihte ya da farklı tarihlerde son verilmesi gerekir (4857 sayılı İş Kanunu md. 29). Gerekçe de ekonomik, teknolojik, yapısal ya da işletmenin, işyerinin veya işin gerekleri olmalıdır. 20'den az işçi çalıştıran işyerinde bu madde bakımından toplu çıkarma oluşmaz.
İşveren toplu çıkarmadan önce ne yapmak zorunda?
İşveren toplu işçi çıkarmak istediğinde bunu en az otuz gün önceden, yazı ile işyeri sendika temsilcilerine, ilgili bölge müdürlüğüne ve Türkiye İş Kurumu'na bildirir. Bildirimde işçi çıkarmanın sebepleri, etkilenecek işçi sayısı ve grupları ile işe son verme işlemlerinin hangi zaman diliminde yapılacağı yazılmalıdır (md. 29).
Bildirimden sonra işyeri sendika temsilcileriyle işveren görüşür; görüşmelerde çıkarmanın önlenmesi, sayının azaltılması ya da işçiler açısından olumsuz etkilerin en aza indirilmesi ele alınır ve toplantının yapıldığını gösteren bir belge düzenlenir.
Fesih bildirimi ne zaman hüküm doğurur?
Fesih bildirimleri, işverenin toplu işçi çıkarma isteğini bölge müdürlüğüne bildirmesinden otuz gün sonra hüküm doğurur (md. 29). Bildirim yapılmadan ya da otuz gün dolmadan yapılan fesihler bu yolla hüküm doğurmaz.
İşyeri bütünüyle kapatılıp faaliyete kesin ve devamlı son veriliyorsa işveren yalnızca bu durumu en az otuz gün önceden bölge müdürlüğüne ve İŞKUR'a bildirmek ve işyerinde ilan etmekle yükümlüdür; sendika temsilcileriyle görüşme zorunluluğu bu hâlde aranmaz (md. 29).
Çıkarılırsan hangi hakların olur?
- Bildirim süresi: işi 6 aydan az sürmüşse 2, 6 ay-1,5 yıl arasında 4, 1,5-3 yıl arasında 6, 3 yıldan fazla sürmüşse 8 hafta; bildirime uyulmazsa süreye ait ücret tutarında tazminat (md. 17).
- İş arama izni: bildirim süresi içinde, iş saatlerinde ve ücret kesintisi yapılmadan günde en az iki saat (md. 27).
- Kıdem tazminatı: işveren tarafından, işçinin kusurlu davranışlarına dayanan haller dışındaki sebeplerle yapılan fesihte her tam yıl için 30 günlük ücret tutarında ödenir (1475 sayılı Kanun md. 14). Koşullar ve hesap için kıdem ve ihbar tazminatı rehberine bak.
- İşsizlik ödeneği: şartlarını işsizlik maaşı rehberinde bulabilirsin.
Altı ay içinde aynı iş için işçi alınırsa ne olur?
İşveren toplu işçi çıkarmanın kesinleşmesinden itibaren altı ay içinde aynı nitelikteki iş için yeniden işçi almak isterse, nitelikleri uygun olanları tercihen işe çağırır (md. 29). Mevsim ve kampanya işlerinde, işten çıkarma bu işlerin niteliğine bağlı olarak yapılıyorsa toplu işçi çıkarma hükümleri uygulanmaz.
Toplu çıkarma işe iade davasını engeller mi?
Hayır. İşveren, toplu işçi çıkarma hükümlerini işe iadeye ilişkin 18, 19, 20 ve 21. maddelerin uygulanmasını engellemek amacıyla kullanamaz; aksi hâlde işçi bu maddelere göre dava açabilir (md. 29). İşe iade için işyerinde en az 30 işçi çalışması ve senin en az altı aylık kıdeminin olması gerekir (md. 18).
İşe iade talebinde fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmak zorundasın; anlaşma olmazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir (md. 20). Süreleri kaçırmamak için işe iade davası rehberine bak.