Maaş haczi ne kadar kesilir? İcra takibi başlarsa ödeme emrine itiraz, hesap blokesi ve emekli maaşı haczi

İcra takibi nasıl başlar?

Bir alacaklı (çoğu zaman banka, kart şirketi, ev sahibi ya da bir operatör) parasını alamadığında icra dairesine başvurarak icra takibi başlatır. Mahkeme kararı olmadan başlayan en yaygın türe ilamsız takip denir. Takip açılınca icra dairesi borçluya bir ödeme emri gönderir.

Ödeme emri genellikle UETS üzerinden elektronik olarak ya da PTT aracılığıyla tebliğ edilir. Tebliğ tarihi önemlidir, çünkü bütün süreler o günden itibaren işler. Adresin değiştiyse ve güncellemediysen tebligat eski adresine gidip tebliğ edilmiş sayılabilir; bu yüzden adres kaydını güncel tutmak paranı korumanın bir parçasıdır.

Hakkında takip olup olmadığını e-Devlet'teki İcra Dosyası Sorgulama hizmetinden ya da UYAP Vatandaş Portalı'ndan görebilirsin. Tebligatı beklemeden dosyanı görmek, sürelerini kaçırmamanı sağlar.

Ödeme emri geldi: ilk 7 gün neden önemli?

İlamsız takipte ödeme emrini aldıktan sonra borca ya da imzaya itiraz etmek için 7 gün süren vardır. Bu süre içinde ya borcu ödersin, ya itiraz edersin, ya da hiçbir şey yapmazsan takip kesinleşir.

• Borç sana ait değilse ya da tutar yanlışsa: 7 gün içinde icra dairesine gerekçeni yazarak itiraz edersin. İtiraz, takibi durdurur; alacaklı devam etmek isterse mahkemeye gitmek zorunda kalır.
• Borç doğruysa: Haksız bir itiraz, alacaklı mahkemede kazanırsa aleyhine inkâr tazminatına yol açabilir. Borç gerçekten senin ise asıl yapılacak iş, ödeme planı konuşmaktır.
• Hiçbir şey yapmazsan: Süre dolunca takip kesinleşir ve alacaklı maaşına, banka hesaplarına, aracına ya da taşınmazına haciz isteyebilir.

Çek, senet gibi kambiyo senetlerine dayanan takiplerde süreler daha kısadır. Ödeme emrinde yazan süreyi esas al ve emin değilsen hemen bir avukata danış; barolar, maddi durumu yetersiz olanlara adli yardım verir.

Maaş haczi ne kadar kesilir?

İcra ve İflas Kanunu'na göre maaş, borçlunun ve ailesinin geçimi için gereken kısım ayrıldıktan sonra haczedilebilir; ancak haczedilecek kısım maaşın dörtte birinden az olamaz. Uygulamada icra daireleri işverene çoğu zaman net maaşın dörtte birinin kesilmesini bildirir.

aylık kesinti ≈ net maaş × 1/4

Tablo varsayımsaldır ve dosyaya işleyen faiz, masraf ve vekalet ücretini içermez; gerçekte süre biraz daha uzar. Dikkat edilmesi gereken diğer noktalar:

• Nafaka borcu farklıdır: Nafaka alacakları için dörtte bir sınırı yoktur; icra dairesi, borçlunun geçimi için gerekli miktarı ayırarak daha yüksek bir kesinti belirleyebilir.
• Birden fazla haciz sıraya girer: Maaşına iki farklı alacaklı haciz koyduysa kesinti ikiye katlanmaz. Önce ilk haczin borcu ödenir, o bitince sıradaki kesilmeye başlar. Bu yüzden son dosyanın bitişi uzayabilir.
• İkramiye ve prim de dahildir: Maaş haczi çoğu zaman ikramiye, prim ve fazla mesai gibi ödemeleri de kapsar. Kıdem tazminatı gibi toplu ödemeler için icra dairesinin yazısına bak.
• İşveren kesinti yapmak zorundadır: Haciz yazısı gelen işveren kesintiyi yapıp icra dairesine yatırır. Maaş haczi tek başına işten çıkarma sebebi değildir.

Banka hesabına bloke ve emekli maaşı

Takip kesinleşince alacaklı, UYAP üzerinden bankalardaki hesaplarına da haciz koydurabilir. Haciz yazısı gelen banka hesaptaki mevcut parayı bloke eder. Burada iki önemli koruma vardır:

• Maaş hesabındaki maaş: Hesaba yatan maaşın tamamı bloke edildiyse, o maaşın dörtte bir sınırını aşan kısmı için icra mahkemesine şikâyet yoluyla haczin kaldırılmasını isteyebilirsin. Hesapta aylardır biriken para ise maaş gibi korunmayabilir.
• Emekli maaşı: Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na göre SGK'dan bağlanan emekli aylığı, nafaka borçları dışında haczedilemez. Kredi sözleşmesine önceden konan "haczine razıyım" gibi maddeler genel olarak geçerli sayılmaz; ama haciz sırasında açıkça rıza gösterirsen kesinti yapılabilir. Emekli maaşına haciz konduysa şikâyet hakkını ve süreyi bir avukatla konuş.

Emekli maaşının bütçesini ve promosyonunu planlamak için emekli maaşı bütçesi rehberine bakabilirsin.

Neler haczedilemez?

Kanun, borçlunun ve ailesinin hayatını sürdürebilmesi için bazı malları haciz dışında tutar. Başlıcaları:

• Zorunlu ev eşyası: Buzdolabı, fırın, çamaşır makinesi, yatak, yemek masası gibi evde birlikte yaşayanların ihtiyacı olan eşyalar. Aynı türden birden fazlası varsa fazlası haczedilebilir.
• Mesleki araç gereç: Borçlunun mesleğini sürdürmesi için gereken alet ve kitaplar.
• Haline münasip ev: Borçlunun durumuna uygun tek konutu için haczedilmezlik ileri sürülebilir. Bu koruma kendiliğinden işlemez; haczi öğrendikten sonra süresi içinde icra mahkemesine şikâyet edilmesi gerekir.

Değerli ziynet eşyası, ikinci araç, lüks elektronik ya da yatırım amaçlı mallar ise haczedilebilir.

Borç büyümeden dosyayı kapatmak

İcra dosyasında borç, asıl alacakla sınırlı kalmaz. Takip tarihinden itibaren faiz işler; üzerine icra harç ve masrafları ile alacaklının avukatı varsa icra vekalet ücreti eklenir. Dosya açık kaldıkça toplam büyür. Bu yüzden:

1. Dosyanın güncel borcunu öğren: e-Devlet ya da UYAP'ta dosyayı açıp icra dairesinden ya da alacaklının avukatından kapak hesabını iste.
2. Ödeme planı konuş: Alacaklılar çoğu zaman taksitle ödemeye açıktır. İcra dairesinde yapılan ödeme taahhüdü ile borcu taksitlendirebilirsin; ama taahhüde uymamak ayrıca cezai sonuç doğurabilir, bu yüzden ödeyebileceğin kadarını taahhüt et.
3. Ödemeyi dosyaya yap: Borcu icra dosyasının hesabına ya da alacaklıyla yazılı anlaşarak öde ve dekontu sakla. Ödeme bitince dosyanın kapatılmasını ve hacizlerin kaldırılmasını iste.
4. Birden fazla borcun varsa sırala: Hangi dosyanın önce kapanacağını seçmek için kartopu ve çığ yöntemi rehberine bak.

İcra takibi, kredi notunu da olumsuz etkiler. Dosya kapandıktan sonra notunu toparlamak için Findeks kredi notu rehberine bakabilirsin. Başkasının borcu için takibe muhatap olduysan kefalet rehberi sana yol gösterir.

Maaş haczi varken bütçe nasıl kurulur?

Maaş haczi başladığında en büyük hata, bütçeyi eski net maaşa göre yapmaya devam etmektir. Bunun yerine:

• Geliri yeniden tanımla: Bütçenin geliri, kesintiden sonra hesabına yatan tutardır.
• Önce sabitleri koru: Kira, fatura, ulaşım ve market gibi zorunlu giderleri önce yerleştir; kalanla ertelenebilir harcamaları planla.
• Yeni borç açma: Kesintiyi kapatmak için nakit avans ya da KMH kullanmak yeni bir icra dosyasının başlangıcı olabilir.
• Bitiş tarihini gör: Kalan dosya borcunu aylık kesintiye bölmek, haczin ne zaman biteceğini gösterir ve dayanmayı kolaylaştırır.

Bu rehber genel bilgi verir; somut bir dosyada süreler ve haklar için bir avukattan destek almak gerekir.