BütçoVeraset ve intikal vergisi nedir, miras reddiyle karıştırılmamalı
Bir kişi vefat ettiğinde ya da sağken karşılıksız bir şekilde (bağış, çekiliş, ikramiye gibi) mal varlığı bir başkasına geçtiğinde, devreden değer veraset ve intikal vergisine tabi olur. Mirasçı, kalan evi, altını, parayı ya da aracı üstüne kaydettirmeden önce, istisna tutarını aşan kısım için vergi dairesine beyanname vermek ve vergiyi ödemekle yükümlüdür.
Bu, mirası reddetme ile karıştırılmamalıdır: miras reddi, ölen kişinin borcunun mirasçıya geçmesini önlemek için kullanılan bir haktır; veraset ve intikal vergisi ise mirası kabul eden kişinin, kendisine kalan net değer üzerinden devlete ödediği vergidir. İkisi tamamen ayrı konulardır ve biri diğerini otomatik olarak etkilemez.
2026 istisna tutarları: hangi mirasa vergi çıkmaz?
Her mirasçının payına düşen değerin belirli bir kısmı vergiden istisnadır; istisnayı aşmayan miras için ödenecek vergi çıkmaz. 2026 yılı için:
- Füruğ (çocuk, torun) ve eşe kalan miras: her birine düşen paydan 2.907.136 TL istisnadır.
- Füruğ yoksa eşe kalan miras: istisna tutarı 5.817.845 TL'ye çıkar.
- Karşılıksız intikaller (bağış, çekiliş, ikramiye gibi): istisna çok daha düşüktür, 66.935 TL.
İstisna, mirasın toplamına değil her mirasçının kendi payına ayrı ayrı uygulanır; üç çocuğa kalan bir mirasta her çocuk kendi payından bu tutarı düşer. İstisna ve dilim tutarları her yıl yeniden belirlendiği için işlemden önce güncel rakamı Gelir İdaresi Başkanlığı'nın sitesinden doğrulamak gerekir.
Vergi dilimleri: miras ile bağış farklı oranlarla vergilenir
İstisnayı aşan tutar, artan oranlı bir tarifeyle vergilenir; tıpkı gelir vergisi dilimlerinde olduğu gibi yalnızca bir üst dilime taşan kısım o dilimin oranıyla vergilenir. 2026 tarifesi veraset yoluyla intikallerde şöyledir:
- İlk 3.000.000 TL için %1
- Sonraki 7.000.000 TL için %3
- Sonraki 15.000.000 TL için %5
- Sonraki 30.000.000 TL için %7
- 55.000.000 TL'yi aşan kısım için %10
Karşılıksız intikallerde (bağış gibi) aynı dilim sınırları kullanılır ama oranlar belirgin şekilde daha yüksektir: %10, %15, %20, %25 ve %30. Bu fark bilerek tasarlanmıştır; devlet, mirası bağıştan daha hafif vergilendirir.
Beyanname ne zaman verilir, süre kaçırılırsa ne olur?
Beyanname süresi, ölümün nerede gerçekleştiğine ve mirasçının nerede yaşadığına göre değişir:
- Ölüm Türkiye'de olduysa ve mirasçı da Türkiye'de yaşıyorsa: ölüm tarihinden itibaren 4 ay.
- Ölüm yurt dışında gerçekleştiyse ya da mirasçı yurt dışında yaşıyorsa: süre 6 aya çıkar.
Süresinde beyan verilmezse vergi dairesi resen ya da ikmalen tarhiyat yapar; bu durumda vergi aslıyla birlikte gecikme faizi ve vergi ziyaı cezası da tahsil edilir. Tapuda intikal işlemi genellikle veraset ilamı ve vergi dairesinden alınan ilişik kesme yazısı istediği için, beyan verilmeden mirasın resmi olarak devri de zaten zorlaşır.
Vergi bir defada mı ödenir?
Hayır. Tahakkuk eden veraset ve intikal vergisi tek seferde değil, 3 yıl boyunca, her yıl Mayıs ve Kasım aylarında olmak üzere toplam 6 eşit taksitte ödenir. Bu, özellikle taşınmaz ya da işletme gibi nakde çevrilmesi zor bir miras kaldığında mirasçının bütçesini rahatlatan bir kolaylıktır; vergiyi ödemek için mirası hemen satmak gerekmez.