Arabuluculuk ücreti kim öder? Anlaşma olursa, olmazsa ve toplantıya gitmezsen

Arabuluculuk ücretini kim öder?

Dava şartı arabuluculukta ücreti kimin ödeyeceği görüşmenin sonucuna bağlıdır: anlaşma olursa taraflar aksini kararlaştırmadıkça eşit öder, anlaşma olmazsa iki saatlik ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır (6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu md. 18/A).

Bakanlığın ödediği ücret kaybolmaz: arkasından dava açılırsa yargılama giderlerine eklenir ve sonunda mahkemenin haksız bulduğu taraftan (kısmen haklılıkta oranına göre) alınır. Yani "ücretsiz" görünen arabuluculuk, davayı kaybedersen sana dönebilir.

Hangi uyuşmazlıklarda önce arabulucuya gitmek zorunlu?

Bazı uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; başvurmadan açılan dava usulden reddedilir. En sık karşılaşılanlar:

• İş uyuşmazlıkları: ücret, kıdem ve ihbar tazminatı gibi işçi alacakları ve işe iade (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu md. 3). Ayrıntı için maaş yatmadı ve işe iade davası rehberlerine bak.
• Kira, komşuluk, kat mülkiyeti ve ortaklığın giderilmesi: kira bedelinin belirlenmesi ve kira alacağı gibi uyuşmazlıklar dahil (6325 sayılı Kanun md. 18/B). Kira borcunun sonuçları için kira ödenmezse ne olur rehberine bakabilirsin.
• Tüketici uyuşmazlıkları: tüketici hakem heyetinin görev sınırını aşan uyuşmazlıklar (6502 sayılı Kanun md. 73/A). Sınırın altındaki uyuşmazlıklar için arabulucu değil tüketici hakem heyeti yolu kullanılır.
• Ticari davalar: tacirler arasındaki para alacağı ve tazminat talepleri (Türk Ticaret Kanunu md. 5/A).

Başvuru, davaya bakacak yerdeki adliyenin arabuluculuk bürosuna yapılır (iş uyuşmazlıklarında karşı tarafın yerleşim yeri ya da işin yapıldığı yer) ve arabulucuyu büro görevlendirir. Başvururken senden arabuluculuk ücreti istenmez; ücret yukarıdaki tabloya göre süreç sonunda belli olur.

Anlaşma olursa arabuluculuk ücreti nasıl hesaplanır?

Anlaşmayla biten bir para uyuşmazlığında ücret, Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi'nin ikinci kısmındaki dilimli oranlarla anlaşılan tutar üzerinden hesaplanır; ama bu ücret tarifenin birinci kısmındaki iki saatlik ücretten az olamaz. Tarife her yıl yenilenir; 2026 tarifesi 26 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı ve 1 Ocak 2026'dan itibaren uygulanıyor.

Hesabın mantığı şöyledir:

1. Anlaşılan tutarı belirle (ör. işverenin ödemeyi kabul ettiği toplam alacak).
2. Tarifenin ikinci kısmındaki dilim oranlarını bu tutara uygula; tutar büyüdükçe üst dilimlerin oranı küçülür.
3. Sonucu birinci kısımdaki iki saatlik ücretle karşılaştır; hangisi büyükse ücret odur.
4. Belgede aksi yazmıyorsa ücreti iki taraf yarı yarıya öder.

Ücret tarifenin altında kararlaştırılamaz, ama kimin ödeyeceği pazarlık konusudur. İşçi ya da tüketici olarak anlaşırken "arabuluculuk ücretinin tamamını karşı taraf öder" maddesini istemek yaygın ve meşru bir taleptir; kabul edilirse anlaşma belgesine açıkça yazdır.

Anlaşma olmazsa para öder misin?

Anlaşma olmazsa görüşme anında cebinden ücret çıkmaz: iki saate kadar süren görüşmenin ücretini Bakanlık öder, yalnızca iki saati aşan kısım aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit karşılanır. Bu yüzden anlaşmanın uzak olduğunu düşündüğün bir görüşmeyi gereksiz yere uzatmamak, ek ücret riskini azaltır.

Arabulucu sonunda bir son tutanak düzenler; dava açarken bu tutanağı dilekçene eklemen gerekir. Davayı kazanırsan Bakanlığın ödediği arabuluculuk ücreti dahil yargılama giderleri karşı taraftan alınır; kaybedersen sana yüklenir. Davanın toplam maliyetini bu ihtimalle birlikte düşün.

İlk toplantıya gitmezsen ne olur?

Geçerli bir mazeretin olmadan ilk toplantıya katılmazsan ve arabuluculuk bu yüzden biterse, sonradan açılan davada kısmen ya da tamamen haklı çıksan bile yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulursun ve lehine vekâlet ücretine hükmedilmez (6325 sayılı Kanun md. 18/A; iş uyuşmazlıklarında 7036 sayılı Kanun md. 3). İki taraf da katılmazsa herkesin yaptığı yargılama gideri kendi üzerinde kalır.

Bu kural, arabulucudan gelen telefonu ya da mesajı görmezden gelmenin en pahalı hata olmasının nedenidir. Toplantı günü uygun değilse arabulucuyu arayıp başka bir gün iste; görüşmeye telefonla ya da görüntülü katılıp katılamayacağını da sorabilirsin. Mazeretin varsa (hastalık, şehir dışında olmak gibi) belgesini sakla.

Avukat tutmak zorunda mısın, avukat ücretini kim öder?

Arabuluculuğa avukatla katılmak zorunlu değildir; kendin de katılabilirsin. Avukat tutarsan ona ödeyeceğin ücret, avukatınla yaptığın sözleşmeye göre senin üzerindedir; arabuluculuk ücretinden ayrı bir masraftır.

Alacak tutarı yüksekse ya da karşı tarafın avukatı varsa, anlaşmadan önce en azından bir danışmanlık almak hatalı bir belgeyi imzalama riskini azaltır. Gelirin yetersizse bulunduğun yerdeki baronun adli yardım bürosuna başvurabilirsin.

Anlaşma belgesine neden dikkat etmelisin?

Arabuluculuk sonunda imzalanan anlaşma belgesi, icra edilebilirlik şerhi alındığında mahkeme kararı (ilam) gibi icraya konabilir; taraflar, avukatları ve arabulucu birlikte imzalamışsa şerhe de gerek kalmaz (6325 sayılı Kanun md. 18). Anlaşılan konularda sonradan dava açılamaz, yani imzaladığın şey son sözdür.

İmzalamadan önce belgede şunların açıkça yazdığını kontrol et:

• Ödenecek tutar ve hangi kalemlerden oluştuğu (ücret, kıdem tazminatı, depozito gibi)
• Ödeme tarihi ya da taksitleri ve hangi hesaba yatırılacağı
• Ödeme gecikirse ne olacağı (ör. kalan taksitlerin muaccel olması, faiz)
• Arabuluculuk ücretini kimin ödeyeceği

Bu belgedeki alacağını kendi bütçende de takip et; vadesi geçen bir taksit için borç ve alacak takibi rehberindeki yöntem işine yarar.