BütçoŞahıs şirketi ve limited şirket arasındaki temel farklar
| Konu | Şahıs şirketi | Limited şirket |
|---|---|---|
| Kuruluş | Hızlı ve düşük maliyetli; vergi dairesine işe başlama bildirimi | Ticaret sicili tescili, ana sözleşme, noter ve sicil masrafı |
| Asgari sermaye | Yok | 50.000 ₺ |
| Vergi | Kazanca artan oranlı gelir vergisi (%15'ten %40'a) | Kurumlar vergisi (%25) ve kâr dağıtılırken ayrıca stopaj |
| Defter | Çoğunlukla işletme defteri | Bilanço esası, daha kapsamlı muhasebe |
| Sorumluluk | Tüm kişisel malvarlığınla sınırsız | Sermaye payınla sınırlı; vergi ve SGK borçlarında pay oranında ortak sorumluluk |
| Kapanış | Terk bildirimiyle görece hızlı | Tasfiye süreci aylar sürer, ayrı masrafı vardır |
Kısa özet: Kazancın düşük ya da orta seviyedeyse ve işin riski sınırlıysa şahıs şirketi hem ucuz hem pratiktir. Kazanç yükseldikçe gelir vergisinin üst dilimleri devreye girer; ortaklı bir iş kuruyor, yatırım almayı düşünüyor ya da yüksek riskli bir iş yapıyorsan limited şirket daha uygun olabilir.
Şahıs şirketi nasıl açılır?
- İşe başlama bildirimi: e-Devlet ya da İnternet Vergi Dairesi üzerinden işe başlama başvurusu yapılır; vergi dairesi işyeri adresinde yoklama yapar. Ev adresi de işyeri olarak gösterilebilir.
- Oda kaydı: Faaliyetine göre esnaf ve sanatkârlar odasına ya da ticaret odasına kayıt olunur; kayıt ücreti ve yıllık aidat ödenir.
- Bağ-Kur tescili: Vergi kaydıyla birlikte 4/b (Bağ-Kur) sigortalılığın başlar.
- Fatura düzeni: e-Arşiv fatura için başvuru yapılır ya da matbu fatura bastırılır.
Bir işverene bağlı olarak (4/a) çalışırken şahıs şirketi açarsan, çoğu durumda 4/a sigortalılığın esas alınır ve Bağ-Kur primi ödemezsin. Yine de tescil durumunu e-Devlet'ten kontrol et; Bağ-Kur borcunun fark edilmeden birikmesi sık yaşanan bir sorundur.
Vergi: basit usul, gerçek usul ve genç girişimci istisnası
- Basit usul: Küçük esnaf için; işyeri kirası, yıllık alış ve satış tutarları gibi şartlar sağlanırsa uygulanır. Basit usuldeki kazançlar belirli şartlarla gelir vergisinden istisnadır. Şartlar faaliyet türüne ve yere göre değişir, güncel koşulları vergi dairene sor.
- Gerçek usul: Kazanç defter kayıtlarına göre hesaplanır; yıl içinde geçici vergi, yıl sonunda gelir vergisi beyannamesi verilir. Satışlarına KDV ekler ve her ay KDV beyannamesi verirsin.
- Genç girişimci kazanç istisnası: 29 yaşını doldurmamış ve ilk kez ticari, zirai ya da serbest meslek kazancı nedeniyle mükellef olan kişilerin kazancının her yıl güncellenen bir tutara kadar olan kısmı, üç yıl boyunca gelir vergisinden istisnadır. İşi bizzat yönetmek ve devralınmış bir işletme olmaması gibi şartlar vardır. Genç girişimcilerin Bağ-Kur primlerinin bir yıl süreyle devlet tarafından karşılanması da mümkündür; şartlarını SGK'dan doğrula.
- Evden internetten satış: Evde ürettiği el emeği ürünleri internetten satanlar, yıllık satış tutarı belirli bir sınırın altında kalıyorsa vergi dairesinden esnaf muaflığı belgesi alarak şirket kurmadan satış yapabilir.
Sosyal medya ve içerik geliri elde ediyorsan ayrı bir istisna daha vardır; ayrıntılar için içerik üreticisi vergi istisnası rehberine bak.
Her ay ne ödersin? Sabit gider karşılaştırması
İş hiç kazanmasa bile her ay çıkan giderler vardır. Aşağıdaki tutarlar varsayımsaldır; muhasebeci ücreti için TÜRMOB'un her yıl yayımladığı asgari ücret tarifesine, Bağ-Kur primi için SGK'nın güncel tutarlarına bak.
| Aylık gider | Şahıs şirketi (örnek) | Limited şirket (örnek) |
|---|---|---|
| Muhasebeci | 3.000 ₺ | 6.000 ₺ |
| Bağ-Kur primi (en düşük kazanç üzerinden) | 7.500 ₺ | 7.500 ₺ (ortak başına) |
| Oda aidatı (aylık karşılığı) | 150 ₺ | 300 ₺ |
| e-Fatura, yazılım, sanal ofis | 500 ₺ | 1.500 ₺ |
| Toplam | 11.150 ₺ | 15.300 ₺ |
Bağ-Kur primi, alt ve üst sınır arasında senin seçtiğin prime esas kazancın yaklaşık üçte biridir; primleri zamanında ödeyenlere 5 puanlık indirim uygulanır. Prim borcu biriktiğinde sağlık hizmetinden yararlanmak da zorlaşabilir. Limited şirkette ortakların her biri Bağ-Kur'lu sayıldığı için iki ortaklı bir şirkette bu kalem ikiye katlanır.
Kuruluşta limited şirket için ayrıca noter, ticaret sicili ilan ve tescil ücretleri ile sermaye ödenir; şahıs şirketinde bu kalemlerin çoğu yoktur.
Hangi durumda hangisi? Karar listesi
- Şahıs şirketi mantıklı: Tek başına çalışıyorsun, kazancın gelir vergisinin alt ve orta dilimlerinde kalıyor, genç girişimci istisnasından yararlanabiliyorsun, işin riski düşük ve sabit giderini düşük tutmak istiyorsun.
- Limited şirket mantıklı: Ortakla çalışıyorsun, kazanç yüksek ve bir kısmını şirkette bırakıp yatırıma ayıracaksın, kurumsal müşteriler şirket istiyor ya da işin kişisel malvarlığını riske atabilecek türden.
- Geçiş mümkün: Birçok girişimci şahıs şirketiyle başlar, kazanç büyüyünce limited şirkete geçer. Geçiş zamanını muhasebecinle yıllık kazanç tahmini üzerinden konuş.
İlk yılın parasını planlamak
- Kişisel ve iş parasını ayır: İş için ayrı bir banka hesabı aç; kendine her ay sabit bir "maaş" aktar. Düzensiz gelirle bütçe yapmanın yöntemi için düzensiz gelir ve freelance bütçe rehberine bak.
- Vergiyi baştan ayır: Her tahsilattan KDV'yi ve kazancın tahmini gelir vergisi payını ayrı bir hesaba koy; beyanname ayında büyük bir ödemeyle karşılaşmazsın.
- En az 6 aylık sabit gider yedeği: İlk aylarda gelir düzensizdir; muhasebeci, Bağ-Kur ve kira gibi kalemleri karşılayacak bir yedek, işi erken kapatmak zorunda kalmanı önler. Bunun için acil durum fonu rehberine bakabilirsin.