BütçoAcil durum fonu nedir, neden gerekir?
Acil durum fonu, yalnızca plansız ve kaçınılmaz masraflar için ayrılmış, hemen ulaşılabilen bir birikimdir. Tatil, yeni telefon ya da indirim fırsatı için değil; gelirin kesildiğinde ya da ertelenemeyecek bir masraf çıktığında kullanılır.
Bu paranın asıl işi seni pahalı borçtan korumaktır. Fon yoksa beklenmedik bir fatura genellikle kredi kartına, nakit avansa ya da KMH'ye yazılır ve faiziyle birlikte aylarca bütçeni sıkıştırır.
Kaç aylık gider biriktirmelisin?
Yaygın kabul gören ölçü, 3 ile 6 aylık zorunlu gider kadar bir fondur. Hangi uca yakın olman gerektiği gelirinin ne kadar düzenli olduğuna bağlıdır:
- 3 ay: düzenli maaşlı, evde ikinci bir gelir olan, borcu az olanlar için başlangıç hedefi.
- 6 ay: tek gelirli haneler, bakmakla yükümlü olduğu kişiler olanlar.
- 6 ayın üstü: serbest çalışanlar, komisyonla ya da proje bazlı kazananlar, geliri mevsime göre değişenler.
Acil durum fonu nasıl hesaplanır?
Hesaba tüm harcamalarını değil, yalnızca gelirin kesilse bile ödemek zorunda olduğun kalemleri kat: kira, aidat, faturalar, market, ulaşım, kredi ve taksit ödemeleri, sigorta. Eğlence, abonelikler ve dışarıda yemek zor bir dönemde kısılabileceği için dışarıda kalır.
acil durum fonu = aylık zorunlu gider × ay sayısı
| Kalem | Aylık |
|---|---|
| Kira ve aidat | 18.000 ₺ |
| Faturalar | 3.000 ₺ |
| Market ve ulaşım | 12.000 ₺ |
| Kredi taksiti | 5.000 ₺ |
| Zorunlu gider | 38.000 ₺ |
Bu hane için 3 aylık fon 114.000 ₺, 6 aylık fon 228.000 ₺ eder. Zorunlu giderlerin zamanla arttığı için hedefi yılda bir, örneğin kira artışından sonra yeniden hesaplamak gerekir.
Acil durum fonu nerede tutulmalı?
Bu paranın üç özelliği olmalı: hemen ulaşılabilir, değeri kısa sürede sert dalgalanmayan ve günlük hesabından ayrı. Bu yüzden genellikle vadesiz ya da kısa vadeli bir mevduat hesabında, ya da gün içinde nakde dönebilen düşük riskli araçlarda tutulur.
Hisse, kripto gibi fiyatı hızla değişen varlıklar acil durum fonu için uygun değildir: paraya ihtiyaç duyduğun gün fiyat düşükse zararına satmak zorunda kalırsın. Altın ve döviz enflasyona karşı koruma sağlayabilir ama bozdururken alış satış farkı ve kur riski vardır; fonun tamamını bunlara bağlamak yerine bir kısmını hemen kullanılabilir TL olarak tutmak daha güvenlidir.
Sıfırdan acil durum fonu oluşturmak
- İlk hedefi küçük koy: önce tek bir aylık zorunlu gider. Tam hedef uzak göründüğünde başlamak zorlaşır.
- Maaş gününde ayır: birikimi aydan artana bırakma; maaş yattığı gün ayrı hesaba otomatik talimatla aktar.
- Beklenmedik gelirleri fona yönlendir: prim, ikramiye, vergi iadesi ya da satılan bir eşyanın parası.
- Kullandıysan yeniden doldur: fon bir kez harcandığında amacına ulaşmıştır; sonraki aylarda eski seviyesine getir.
Sık yapılan hata: fonu yüksek faizli borç varken büyütmek
Kredi kartında faiz işleyen bir borcun ya da sürekli kullandığın bir KMH'n varsa, büyük bir fon biriktirirken o borcun faizini ödemeye devam etmek çoğu zaman pahalıya gelir. Pratik bir yol, önce bir aylık gider kadar küçük bir tampon oluşturmak, ardından faizli borcu kapatmak, sonra fonu 3 ile 6 aya tamamlamaktır.