Arabanın üstüne ağaç, kar ya da çatıdan buz düştü: Hasarı kim öder?

Arabanın üstüne bir şey düşerse hasarı kim öder?

Hasarı, düşen şeyin sahibi ya da bakımından sorumlu olan kişi veya kurum öder. Kimin sorumlu olduğu, düşen şeyin nereden geldiğine göre değişir:

Kaskon varsa bu tablodaki kişiyle uğraşmadan önce kendi sigortana başvurabilirsin; aşağıda anlattık.

Çatıdan kar ya da buz düşerse bina sahibi sorumlu mu?

Evet, çoğu durumda. Türk Borçlar Kanunu md. 69'a göre bir binanın maliki, yapımındaki bozukluktan ya da bakımındaki eksiklikten doğan zararı gidermekle yükümlüdür. Bu kusursuz bir sorumluluktur: malikin "Ben dikkatliydim" demesi yetmez, çatıda biriken karın ve sarkan buz sarkıtlarının temizlenmemesi bakım eksikliği sayılabilir.

Apartmanlarda çatı, cephe ve oluklar Kat Mülkiyeti Kanunu md. 4'e göre ortak yerdir. Bu yüzden talebi apartman yönetimine yaparsın; tazminat çoğunlukla apartmanın ortak giderlerinden karşılanır. Binanın sigortası (ör. üçüncü şahıs sorumluluk teminatı içeren bir bina poliçesi) varsa yönetim ödemeyi sigortaya yönlendirebilir.

Malik, zararın olağanüstü bir doğa olayından kaynaklandığını, yani en iyi bakımla bile önlenemeyeceğini ispat ederse sorumluluktan kurtulabilir. Bina kiradaysa kiracının değil, malikin sorumluluğu söz konusudur; malik daha sonra kusurlu kişiye rücu edebilir.

Sokaktaki ağaç arabaya devrilirse belediye öder mi?

Sokak, park ve refüjdeki ağaçların bakımı belediyenin görevidir; çürük, kuru ya da eğik bir ağacın devrilmesi hizmet kusuru sayılırsa zararı belediye öder. Ağaç bir kamu kurumunun bahçesindeyse ya da karayolu kenarındaysa sorumlu idare o kurum olur.

Belediyeye doğrudan dava açamazsın; önce yazılı başvuru yapman gerekir. Zararı öğrendiğin tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde olaydan itibaren beş yıl içinde idareye başvurursun (İYUK md. 13). İdare 30 gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır; ret cevabından ya da bu sürenin dolmasından itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde tam yargı davası açabilirsin (İYUK md. 7 ve md. 10). Süreler ve dilekçe ayrıntıları için yoldaki çukurun verdiği hasar rehberine bak; başvuru yolu aynıdır.

Sağlam bir ağaç, meteorolojinin uyardığı olağanüstü bir fırtınada devrildiyse idare sorumluluktan kurtulabilir. Bu yüzden ağacın kökünün, gövdesinin ve kırılan yerinin fotoğrafı çok önemlidir: çürük ya da kuru bir gövde, bakım eksikliğinin en güçlü delilidir.

Kaskom varsa ne yapmalıyım?

Kaskon varsa en hızlı yol hasarı kendi sigortana bildirmektir; kasko aracın üzerine bir cismin düşmesini genellikle kaza teminatı içinde öder. Kasko ödedikten sonra, ödediği tutar kadar senin yerine geçer ve parayı bina sahibinden, apartmandan ya da belediyeden kendisi ister (TTK md. 1481).

• Avantajı: Araç hızlıca tamir edilir; belediye ya da komşuyla yazışmayı sigorta şirketi yürütür.
• Dezavantajı: Hasar kaydı ve hasarsızlık indirimin etkilenebilir; bazı poliçeler rücu edilebilen hasarlarda indirimi korur. Poliçeni ve şirketin uygulamasını sor.
• Doğa olayları: Fırtına, dolu, sel gibi olayların kapsamı ve ek teminatları poliçeye göre değişir.

Trafik sigortası kendi aracındaki hasarı ödemez; yalnızca başkasına verdiğin zararı karşılar. İki sigortanın farkını kasko ile trafik sigortası farkı rehberinde anlattık. Kaskon yoksa sorumluya kendin başvurursun.

Hasar anında ne yapmalısın? Delil listesi

Aracı kaldırmadan ve düşen şeyi temizlemeden önce olay yerini belgelemelisin; sonradan sorumluluğu ispatlamak zorlaşır.

1. Fotoğraf ve video çek: Aracın yerini, düşen ağacı, kar ya da buz kütlesini, çatıyı ve binanın kapı numarasını aynı karede göster.
2. Tutanak tutturun: Polis, jandarma ya da belediye zabıtasını çağırıp olay tutanağı iste; apartmandaysa yöneticiyi de çağır.
3. Tanıkların iletişim bilgisini al: Düşüşü gören komşu ya da esnaf ileride çok işe yarar.
4. Hava durumunu kaydet: O günün meteorolojik uyarılarını not al; olağanüstü fırtına savunmasına karşı ya da onu değerlendirmek için gerekir.
5. Ekspertiz ve faturayı sakla: Kaskon varsa sigortanın eksperi gelir; yoksa yetkili servisten hasar raporu ve onarım faturası al.

Kar yağışından sonra aracını saçak, ağaç ve balkon altına park etmemek en ucuz korumadır. Kış öncesi araç hazırlığı için araç kış bakımı rehberine bak.

Tazminatı azaltan durumlar ve zamanaşımı

Aracını bilerek tehlikeli bir yere park ettiysen tazminat azaltılabilir. Türk Borçlar Kanunu md. 52'ye göre zarar gören, zararın doğmasına ya da artmasına kendi kusuruyla katkıda bulunduysa hâkim tazminatı indirebilir. "Çatıdan kar düşebilir" uyarısı asılı bir saçağın altına park etmek bunun tipik örneğidir; uyarı levhası malikin sorumluluğunu tek başına kaldırmaz ama paylaştırabilir.

Özel kişiye ya da apartmana dava açmadan önce zorunlu arabuluculuğun gerekip gerekmediğini adliyedeki arabuluculuk bürosuna sor; kat mülkiyetinden ve komşuluk hukukundan doğan uyuşmazlıklarda arabuluculuk dava şartıdır (6325 sayılı Kanun md. 18/B). Üst kattan sızan suda olduğu gibi komşuyla yaşanan hasar uyuşmazlıklarını üst kattan su sızdı rehberinde anlattık.