BütçoBuzlu kaldırımda düşersen tazminatı kim öder?
Buzlu kaldırımda düşmenin tazminatını, o yerdeki tehlikeyi gidermekle yükümlü olup bunu yapmayan kişi ya da kurum öder. Kaygan zemin tek başına yetmez; tuzlama, kum, uyarı ya da temizlik gibi makul önlemin alınmadığını göstermen gerekir.
| Düştüğün yer | Genellikle sorumlu olan | Dayanak |
|---|---|---|
| Cadde ve sokak kaldırımı, meydan, park yolu, belediye merdiveni | Belediye (büyükşehirlerde yolun hangi belediyeye ait olduğuna göre ilçe ya da büyükşehir) | İdarenin hizmet kusuru (Anayasa md. 125) |
| Apartman girişi, bahçe yolu, bina merdiveni | Kat malikleri, yani apartman yönetimi | Yapı malikinin sorumluluğu (TBK md. 69) |
| Çatıdan ya da saçaktan düşen buz sarkıtı ve kar kütlesi | Binanın maliki ya da apartman | Bakım eksikliği (TBK md. 69) |
| Market, AVM, mağaza girişi ve içi | İşletme | Kusur sorumluluğu (TBK md. 49) |
| İşyerinde, işin yapıldığı alanda | İşveren; olay iş kazası sayılabilir | 5510 sayılı Kanun md. 13 |
Birçok belediye, zabıta yönetmeliği ya da meclis kararıyla bina ve dükkân sahiplerine kendi önlerindeki kaldırımı kar ve buzdan temizleme görevi verir. Bu görevin olup olmadığını ve kapsamını kendi belediyenin kurallarından kontrol et; böyle bir kural varsa kaldırımda düşmede belediyenin yanında bina ya da dükkân sahibi de sorumlu tutulabilir.
Düştükten hemen sonra ne yapmalısın? Delil listesi
Tazminatı çoğu zaman olay günü toplanan deliller belirler: kar eriyince zeminin buzlu olduğunu ispat etmek zorlaşır.
- Önce sağlığın: Ağrın varsa 112'yi ara ya da aynı gün acile git. Hastane kaydı, düşme ile yaralanma arasındaki bağı gösteren en güçlü belgedir; doktora nasıl ve nerede düştüğünü anlat.
- Yeri fotoğrafla: Buzu yakından ve uzaktan, tuz ya da kum olmadığını, uyarı levhası bulunmadığını ve binanın ya da dükkânın tabelasını aynı karede çek. Telefonun konum ve saat bilgisini açık tut.
- Tanık bul: Düştüğünü görenlerin adını ve telefonunu al. Esnafın ya da apartmanın güvenlik kamerası kaydını aynı gün iste; kayıtlar birkaç gün içinde silinebilir.
- Belediyeye bildir: Belediyenin çağrı merkezine (birçok ilde 153) ya da e-Devlet üzerinden buzlanmayı bildirip kayıt numarası al. Daha önce yapılmış şikâyetler, tehlikenin bilindiğini gösterir.
- Masrafları biriktir: Muayene, ilaç, fizik tedavi, ortez, taksi faturalarını ve işe gidemediğin günlerin kaydını sakla.
Hangi masrafları isteyebilirsin?
Bedensel zararda tedavi giderleri, kazanç kaybı ve çalışma gücündeki kayıp maddi tazminat olarak, yaşadığın acı ve üzüntü için de ayrıca manevi tazminat istenebilir (TBK md. 54 ve 56).
- Tedavi giderleri: Özel hastane farkı, ilaç, fizik tedavi, alçı, ortez, koltuk değneği ve hastaneye gidiş gelişin yol masrafı.
- Kazanç kaybı: Raporlu kaldığın günlerde eline geçmeyen gelir. Çalışansan SGK'nın ödediği rapor parası bu kaybın bir kısmını karşılar; tazminat hesabında kalan fark istenir.
- Kalıcı iş göremezlik: Kırık kalıcı bir hareket kısıtlılığı bıraktıysa, maluliyet oranına göre bilirkişinin hesapladığı kayıp.
- Manevi tazminat: Yaralanmanın ağırlığına, tedavi süresine ve tarafların kusuruna göre hâkimin takdir ettiği tutar.
Örnek hesap (rakamlar yalnızca hesabın mantığını gösterir): Bilek kırığında özel muayene ve fizik tedavi 18.000 ₺, ortez ve ilaç 4.000 ₺, taksi 3.000 ₺ tuttu; serbest çalıştığın için 30 günlük gelir kaybın 45.000 ₺. Maddi zarar toplamı 70.000 ₺'dir. Mahkeme senin de dikkatsiz olduğuna (ör. telefona bakarak yürüme, kaygan topuklu ayakkabı) karar verip kusurunu %25 bulursa, tazminat bu oranda indirilerek 52.500 ₺'ye düşebilir (TBK md. 52).
Belediyeye nasıl başvurulur? Süreler
Belediyeye karşı doğrudan dava açamazsın: önce zararı öğrendiğin tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde olaydan itibaren beş yıl içinde belediyeye yazılı başvurman gerekir (İYUK md. 13).
| Adım | Süre |
|---|---|
| Belediyeye dilekçe (olay yeri ve saati, fotoğraflar, hastane belgeleri, masraflar, istenen tutar ve IBAN) | Öğrenmeden itibaren 1 yıl, her hâlde olaydan itibaren 5 yıl |
| Belediyenin cevabı | 30 gün içinde cevap yoksa istek reddedilmiş sayılır (İYUK md. 10) |
| İdare mahkemesinde tam yargı davası | Ret cevabının tebliğinden ya da 30 günün dolmasından itibaren 60 gün (İYUK md. 7) |
Dilekçeyi belediyenin yazı işlerine elden verip evrak numarası almak ya da iadeli taahhütlü göndermek, başvuru tarihini ispatlamanı kolaylaştırır. Aynı başvuru yolunu araç hasarı için yoldaki çukur ve araç hasarı rehberinde de anlattık.
Apartmana, bina sahibine ya da dükkâna karşı süre ne kadar?
Belediye dışındaki kişi ve işletmelere karşı tazminat istemi, zararı ve sorumluyu öğrendiğin tarihten itibaren iki yıl, her hâlde olaydan itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar (TBK md. 72). Bu süre dolmadan dava açarsan ya da karşı taraf borcu yazılı olarak kabul ederse süre kesilir; süre dolduktan sonra ise karşı taraf zamanaşımını ileri sürerek ödemeyi reddedebilir.
- Önce yazılı iste: Apartman yöneticisine ya da işletmeye olayı, belgeleri ve istediğin tutarı yazılı bildir. Apartmanın ya da işletmenin üçüncü şahıs sorumluluk sigortası varsa ödemeyi çoğu zaman sigorta şirketi yapar; poliçe olup olmadığını sor.
- Anlaşma olmazsa: Dava açmadan önce zorunlu arabuluculuğun uyuşmazlığına uygulanıp uygulanmadığını adliyedeki arabuluculuk bürosuna ya da bir avukata sor; dava şartı olan bir uyuşmazlıkta arabulucuya gitmeden açılan dava usulden reddedilir.
- Ceza yolu ayrıdır: Tazminat bir hukuk davasıdır; ihmali olanın cezalandırılması için savcılığa şikâyet ayrı bir yoldur ve tazminatı kendiliğinden getirmez.
Bina ve apartman sorumluluğunun benzer bir örneğini, park hâlindeki araca kar ve buz düşmesi için arabanın üstüne ağaç ya da kar düşerse rehberinde anlattık.
İşe giderken buzda düşmek iş kazası sayılır mı?
Kendi imkânınla, yürüyerek ya da toplu taşımayla işe giderken düşmek genellikle iş kazası sayılmaz; 5510 sayılı Kanun md. 13, yoldaki kazayı yalnızca işverenin sağladığı taşıtla gidiş gelişte iş kazası sayar.
- İş kazası olabilir: İşyerinin bahçesinde, otoparkında ya da girişinde düştüysen; işveren seni iş için başka bir yere gönderdiyse; işveren servisine binerken ya da inerken düştüysen.
- Bildirim: İş kazasını işveren, kazadan sonraki üç iş günü içinde SGK'ya bildirir. İş kazasında geçici iş göremezlik ödeneği, hastalık hâlindeki prim gün şartı aranmadan ödenir.
- İş kazası sayılmasa da: Genel sağlık sigortalıysan tedavin SGK kapsamında yapılır; çalışansan istirahat raporunda hastalık hâlindeki rapor parası kuralları uygulanır.
Tazminat davası açmaya değer mi?
Küçük bir burkulmada dava masrafı ve süresi tazminatı aşabilir; kırık, ameliyat ya da uzun raporla sonuçlanan düşmelerde ise başvuru yapmak genellikle değer.
- Masraf: Harç ve bilirkişi ücreti peşin yatırılır; davayı kazanırsan karşı taraftan geri istenir. Gelirin yetersizse adli yardım isteyebilirsin.
- Süre: İdare ve hukuk davaları çoğu zaman bir yıldan uzun sürer; bu sırada masrafları cebinden ödersin.
- Sigortan: Ferdi kaza ya da tamamlayıcı sağlık sigortan varsa önce poliçeni kontrol et; ödeme hızlı gelir ve karşı taraftan tazminat istemene genellikle engel değildir.
Hayvanın yol açtığı yaralanmalarda benzer bir hesabı köpek ısırması tazminatı rehberinde anlattık.