Kiralık evde yangın çıktı: zararı kiracı mı ev sahibi mi öder? Sigorta ve kira ödemesi

Kiralık evde yangın çıkarsa zararı kim öder?

Zararı genel olarak yangına kusuru olan taraf öder; yangının nedenine göre kiracı, ev sahibi ya da ikisi birden sorumlu olabilir. Kesin sonuç, itfaiye ve bilirkişi raporlarında yangının nasıl çıktığının tespitine bağlıdır.

Tablo yalnızca kanundaki ana kuralları gösterir; kesin sonucu yangının nedeni ve olayın koşulları belirler. Hasarı nasıl belgeleyeceğin için aşağıdaki adımlara bak.

Kiracı ne zaman sorumlu olur?

Kiracı, kiralananı sözleşmeye uygun ve özenle kullanmak zorundadır (Türk Borçlar Kanunu md. 316). Yangın bu özen borcuna aykırı bir davranıştan çıkmışsa kiracı zararı karşılar.

Önemli olan ispat yüküdür: borç gereği gibi ifa edilmezse borçlu, kendisine hiçbir kusurun yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe alacaklının zararını gidermekle yükümlüdür (md. 112). Yani yangın senin kullandığın evde çıktıysa, kusurunun olmadığını göstermen gerekebilir; bunun için yangının nedenine ilişkin itfaiye ve bilirkişi raporu belirleyicidir.

Sorumluluk yalnızca ev sahibine karşı değildir. Kusurunla komşunun dairesine ya da başkasına zarar verirsen, kusurlu ve hukuka aykırı fiille başkasına zarar veren bu zararı gidermek zorundadır (md. 49).

Ev sahibi ne zaman sorumlu olur?

Yangın kiralananın ayıplı olmasından (örneğin eski ya da bakımsız elektrik tesisatından) çıkmışsa ev sahibi de sorumlu olabilir. Kiralanan sonradan ayıplı duruma gelirse kiracı, ayıpların giderilmesini, kira bedelinden orantılı indirim yapılmasını ya da zararının giderilmesini isteyebilir (TBK md. 305). Kiraya veren, kusuru olmadığını ispat etmedikçe kiralananın ayıplı olmasından doğan zararları kiracıya ödemekle yükümlüdür (md. 308).

Kiracının sorumluluğu da var: kendisinin gidermekle yükümlü olmadığı ayıpları (kıvılcım atan priz, kokan kablo gibi) kiraya verene gecikmeksizin bildirmek zorundadır; bildirmezse bundan doğan zarardan sorumlu olur (md. 318). Bu yüzden tesisat sorununu yazılı (mesaj, e-posta, noter ihtarnamesi) bildirmek önemlidir.

Ev sahibinin sigortası varsa ne olur?

Ev sahibinin bir yangın ya da konut sigortası varsa sigortacı hasarı öder; ancak sigortacı tazminatı ödediğinde sigortalının yerine geçer ve zarardan sorumlu olana karşı dava hakkını kullanabilir (Türk Ticaret Kanunu md. 1472). Yani sigorta ödese bile yangına kusuru olan kiracıya rücu davası açılabilir.

• DASK yangını karşılamaz: Zorunlu deprem sigortası yalnızca depremin doğrudan neden olduğu zararları ve deprem nedeniyle ortaya çıkan yangın, infilak, tsunami ve yer kaymasını kapsar (6305 sayılı Kanun md. 2). Sıradan bir yangının zararını karşılayabilecek olan, isteğe bağlı konut sigortasıdır.
• Kiracı olarak kendi eşyaların ev sahibinin sigortasında olmayabilir. Ayrıntılar için konut sigortası ve DASK farkı rehberine bak.
• Sigorta poliçeni ve ev sahibininkini kontrol et; hasar bildirim süresi poliçede yazılıdır.

Yangından sonra kira ödemeye devam eder miyim?

Ev kullanılamaz hale geldiyse kira ödemeyi kendiliğinden kesmek yerine kira bedelinde indirim isteyebilir ya da koşulları varsa sözleşmeyi feshedebilirsin; kira bedelini ödememe, kiraya verene yazılı süre vererek fesih bildirme imkânı doğurur (md. 315).

• Kiralananın kullanımını etkileyen ayıp varsa, kiraya veren tarafından öğrenilmesinden ayıbın giderilmesine kadar geçen süre için kira bedelinden orantılı indirim isteyebilirsin (md. 307).
• Ayıp, kiralananın öngörülen kullanıma elverişliliğini ortadan kaldırıyor ya da önemli ölçüde engelliyorsa ve verilen sürede giderilmezse sözleşmeyi feshedebilirsin (md. 306).
• Yangın senin kusurundan çıktıysa ev sahibi ayrıca zararının giderilmesini isteyebilir (md. 112).

Sözleşmeden çıkma için kiracı erken çıkarsa, kirayı ödememenin sonuçları için kira ödenmezse ne olur rehberine bak.

Yangın sonrası ne yapmalısın?

1. Önce can güvenliği: 112'yi ara ve evi boşalt. Sonra tutanak için polis ya da itfaiye raporunun düzenlenmesini iste.
2. Hasarı belgele: Fotoğraf ve video çek; yanan eşyaların faturalarını, kutu fotoğraflarını ve banka dekontlarını topla.
3. Ev sahibine hemen yazılı bildir: Olayı, tarihi ve varsa daha önce bildirdiğin tesisat sorununu yaz (md. 318).
4. Sigortacına bildir: Konut ya da kiracı sigortan varsa hasar bildirim süresini kontrol et.
5. Uyuşmazlıkta arabuluculuk: Ev sahibi ile kiracı arasındaki kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (6325 sayılı Kanun md. 18/B). Başvurmadan açılan dava usulden reddedilir.
6. Kusur tartışmalıysa avukata danış: Yangının nedeni bilirkişi incelemesiyle belirleneceği için hak kaybı yaşamamak adına bir avukata danışmak iyi olur.