Raporlu işçi işten çıkarılabilir mi? Uzun süreli hastalıkta 6 hafta kuralı ve tazminat

Raporlu işçi işten çıkarılabilir mi?

Rapor tek başına işten çıkarma sebebi değildir; işverenin bildirimsiz fesih hakkı, hastalığın süresi işçinin kıdemine göre belirlenen bildirim süresini altı hafta aştıktan sonra doğar (İş Kanunu md. 25/I). Bu rehber 4857 sayılı Kanun'a tabi işçiler içindir; memurlar ve diğer özel kanunlara tabi çalışanlar kendi mevzuatlarına bakmalıdır.

Kural hastalık, kaza, doğum ve gebelik gibi hâller için geçerlidir. Raporlu olduğun günlerde sözleşme askıda kalır ve işveren ücret ödemez (md. 25); gelir kaybını SGK'nın rapor parası karşılayabilir. Hesap için rapor parası rehberine bak.

Altı haftalık bekleme süresi nasıl hesaplanır?

Bekleme süresi, kıdemine göre bildirim süresi artı altı hafta kadardır. Kanun, hakkın hastalığın işçinin çalışma süresine göre 17. maddedeki bildirim sürelerini altı hafta aşmasından sonra doğduğunu söyler.

Örnek: 2 yıldır çalışıyorsan bildirim süren 6 haftadır; raporlu geçen süre 6 + 6 = 12 haftayı aşmadan işveren bu sebeple bildirimsiz fesih yapamaz. Bildirim süreleri kanunda asgaridir ve sözleşmeyle artırılabilir; sözleşmende daha uzun bir süre yazıyorsa hesap buna göre kayar. Aralıklı raporların toplanıp toplanmayacağı kanun metninde ayrıca yazmaz; uyuşmazlık varsa bir avukata danış.

Doğum ve gebelikte süre ne zaman başlar?

Doğum ve gebelik hâllerinde bu altı haftalık bekleme, 74. maddedeki doğum izni süresinin bitiminden sonra başlar (md. 25/I). Yani doğum izni sürerken bu sebeple bildirimsiz fesih hakkı doğmaz.

Ayrıca otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerinde en az altı aylık kıdemin varsa, hamilelik ve doğum ile 74. maddede kadın işçilerin çalıştırılmasının yasak olduğu sürelerde işe gelmemek feshin geçerli sebebi sayılmaz (md. 18). Doğum izni süreleri için doğum izni rehberine bak.

Kasıtlı ya da içkiden doğan hastalıkta kural farklı mı?

Evet. Hastalık veya engelli hâle gelme, işçinin kendi kastından, derli toplu olmayan yaşayışından ya da içkiye düşkünlüğünden doğmuşsa işveren altı hafta beklemeden harekete geçebilir; bu sebeple doğan devamsızlığın ardı ardına üç iş günü veya bir ayda beş iş gününden fazla sürmesi yeter (md. 25/I-a).

Bir de ikinci hâl vardır: tutulduğun hastalığın tedavi edilemeyecek nitelikte olduğu ve işyerinde çalışmanda sakınca bulunduğu Sağlık Kurulunca saptanırsa işveren bildirimsiz feshedebilir (md. 25/I-b). Her iki hâlde de işverenin iddiası mahkemede incelenebilir; sebebin gerçekten bu bentlere girmesi gerekir.

Bu şekilde çıkarılırsan hangi haklarını alırsın?

Sağlık sebebiyle yapılan fesihte kıdem tazminatın ödenir: kanun, işveren feshinde kıdem tazminatını yalnızca ahlak ve iyi niyete aykırı hâllere dayanan (bugünkü md. 25/II) fesih dışında öngörür (1475 sayılı Kanun md. 14; atıf, 4857 Geçici md. 1 ile 25. maddeye yapılmış sayılır).

İşsizlik ödeneğinin prim koşulları ve süresi için işsizlik ödeneği, kıdem hesabı için kıdem ve ihbar tazminatı rehberine bak.

İşveren süreyi beklemeden çıkarırsa ne yaparsın?

İşveren altı haftalık süre dolmadan seni hastalık gerekçesiyle çıkardıysa fesih kanuna uygun olmayabilir. İşçi, feshin sebeplere uygun olmadığı iddiasıyla 18, 20 ve 21. maddeler çerçevesinde yargı yoluna başvurabilir (md. 25 son fıkra).

1. Raporlarını ve fesih yazısını sakla: Rapor tarihleri, işe başlama tarihin ve fesih bildirimi bekleme süresini hesaplamak için gerekir.
2. Süreyi kaçırma: En az otuz işçi çalıştıran işyerinde en az altı aylık kıdemin ve belirsiz süreli sözleşmen varsa, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurmak zorundasın (md. 20). Bu işyerlerinde 25/I-b bendindeki bekleme süresinde hastalık nedeniyle geçici devamsızlık geçerli fesih sebebi sayılmaz (md. 18).
3. Tazminat alacakları için de arabulucu: Kıdem veya ihbar gibi alacak davalarında arabulucuya başvurmak dava şartıdır (7036 sayılı Kanun md. 3).
4. İmzalamadan önce oku: Çıkış belgesi ya da ibraname imzalamadan önce ibraname rehberine bak; işe iade yolu için işe iade davası rehberini oku.