BütçoRapor parası nedir, kime ödenir?
Rapor parası, kanundaki adıyla geçici iş göremezlik ödeneği, hastalık nedeniyle istirahat raporu alan sigortalıya SGK'nın günlük olarak ödediği paradır. Hastalık hâli, iş kazası ve meslek hastalığı dışında kalan ve iş göremezliğe neden olan rahatsızlıklardır (5510 sayılı Kanun md. 15).
| Statü | Hastalık raporunda ödenek |
|---|---|
| 4/a (SSK'lı, çalışan) | Verilir; şartlar aşağıda |
| Çırak, stajyer (md. 5 kapsamı) | Hastalık sigortasına tabi olanlara verilir |
| 4/b (Bağ-Kur'lu, kendi adına çalışan) | Hastalık raporunda ödenek verilmez; yalnızca iş kazası, meslek hastalığı ve analık için ayrı şartlarla verilir |
| 4/c (memur) | 5510 md. 18'in kapsamı dışındadır; memurun rapor süresi uygulaması kendi kurumunun mevzuatındadır |
Hastalık için ödenek hakkı md. 18/b'de yalnızca 4/a ile md. 5 kapsamındaki sigortalılar için sayılır; SGK da kendi sayfasında 4/b'lilere hastalık hâlinde ödenek verilmediğini belirtir.
Rapor parası için hangi şartlar aranır?
4/a'lı sigortalının hastalık raporu parası alabilmesi için üç şart birlikte gerekir (5510 md. 18/b ve SGK Hastalık Hâli sayfası):
- Rapor: Kurumca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurulundan istirahat raporu alınmış olmalıdır.
- Prim günü: İş göremezliğin başladığı tarihten önceki bir yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olmalıdır.
- Sigortalılık: İstirahatın başladığı tarihte sigortalılık niteliği sona ermemiş olmalıdır. SGK'ya göre hastalık hâlinde sigortalılık niteliği, hizmet akdinin sona erdiği tarihi izleyen onuncu günden başlayarak yitirilmiş sayılır. Bu tarihten sonra alınan istirahat raporlarına, ilk rapor ya da devam raporu olması fark etmeksizin ödenek ödenmez.
İş kazası ya da meslek hastalığında 90 gün şartı aranmaz; ödenek raporlu her gün için verilir (md. 18/a).
Rapor parası kaçıncı günden başlar?
Hastalık raporunda ödenek iş göremezliğin üçüncü gününden başlar (md. 18/b). Yani raporun ilk iki günü için SGK ödeneği yoktur; üç günlük bir raporda yalnızca son gün için ödenek hesaplanır.
Bu iki gün için işverenden ücret alıp alamayacağın iş sözleşmene, toplu iş sözleşmene ya da işyeri uygulamasına bağlıdır; 5510 sayılı Kanun bu iki günü ödenek kapsamına almaz.
Rapor parası ne kadar, nasıl hesaplanır?
Ödenek, günlük kazancın yatarak tedavide yarısı, ayaktan tedavide üçte ikisidir (md. 18, üçüncü fıkra). Günlük kazanç, iş göremezliğin başladığı tarihten önceki on iki aydaki prime esas kazançlar toplamının, bu kazançlara esas prim ödeme gün sayısına bölünmesiyle bulunur (md. 17).
Önceki on iki ay içinde 180 günden az kısa vadeli sigorta primi bildirilmişse günlük kazanç, iş göremezliğin başladığı tarihteki günlük prime esas kazanç alt sınırının iki katını geçemez (md. 17). Birden fazla hâl birleşirse (hastalık ve iş kazası gibi) ödeneklerden en yükseği verilir (md. 18).
Örnek: Son 12 ayda prime esas kazançların toplamı 360.000 ₺ ve prim ödeme günü 360 ise günlük kazanç 1.000 ₺'dir. Ayaktan günlük ödenek 1.000 x 2/3 = 666,67 ₺, yatarak günlük ödenek 1.000 x 1/2 = 500 ₺ olur.
| Örnek rapor | Ödenek günü | Örnek ödenek |
|---|---|---|
| 3 gün, ayaktan | 1 gün (3. gün) | 666,67 ₺ |
| 10 gün, ayaktan | 8 gün | 8 x 666,67 = yaklaşık 5.333 ₺ |
| 10 gün, yatarak tedavi | 8 gün | 8 x 500 = 4.000 ₺ |
Rakamlar örnektir; senin ödeneğin kendi prime esas kazançlarına göre SGK tarafından hesaplanır. Kesintiler hesaba katılmamıştır.
Rapor parası ne zaman ve nasıl ödenir?
SGK'ya göre geçici iş göremezlik ödenekleri anlaşmalı banka şubeleri aracılığıyla yapılır; 4/a ve 4/b'liler ödeme durumunu ve tutarı e-Devlet'teki "İş Göremezlik Ödeme" ekranından görebilir. Ödeme zamanı ve usulü Kurumun çıkaracağı yönetmelikle belirlenir (md. 18). Toplu iş sözleşmesi yapılan işyerlerinde ve kamu idarelerinde işveren, ödeneği Kurum adına sigortalıya ödeyip sonradan Kurumla mahsuplaşabilir.
Maaş ve bordro farkını brüt net maaş rehberinden, iş kaybında alınan ödeneği işsizlik maaşı rehberinden okuyabilirsin. Ödeme gelene kadar raporlu günlerde gelirinin düşeceğini önceden bütçene yaz. Ödeneği maaşından ayrı, geçici bir gelir olarak planlaman net tabloyu verir.
Raporluyken işten ayrılırsam rapor parası kesilir mi?
İşten ayrıldıktan sonra rapor parası kısa bir süre devam eder, sonra kesilir. SGK'ya göre sigortalılık niteliği, hizmet akdinin sona erdiği tarihi izleyen onuncu günden başlayarak yitirilmiş sayılır ve bu tarihten sonra alınan raporlara ödenek verilmez. Kanuni ücretsiz izinde, grevde ve lokavtta ise sigortalılık, bu hâllerin sona ermesini izleyen onuncu günden başlayarak yitirilmiş sayılır.
Raporlu olduğun dönemde işten ayrılmayı düşünüyorsan, ödeneğin ne zaman biteceğini önce SGK'dan öğren.