BütçoSigorta şirketi hasarı ne zaman ödemek zorunda?
Sigortacı, rizikoyla ilgili belgeleri aldıktan ve kendi araştırmalarını bitirdikten sonra tazminatı ödemek zorundadır; her hâlde riziko ihbarından 45 gün sonra borç muaccel olur. Can sigortalarında bu süre 15 gündür. Sigortacıya yüklenemeyen bir kusur yüzünden inceleme gecikmişse süre işlemez (Türk Ticaret Kanunu md. 1427/2).
Borç muaccel olunca sigortacı ihtara gerek kalmadan temerrüde düşer (md. 1427/4); sigortacının temerrüt faizi ödeme borcundan kurtulmasını öngören sözleşme hükümleri geçersizdir (md. 1427/5). Araştırmalar ihbardan başlayarak üç ay içinde bitmemişse sigortacı, hasar miktarının ya da bedelin en az yüzde ellisini avans olarak ödemelidir (md. 1427/3).
Zorunlu trafik sigortasında dava açmadan önce sigorta şirketine yazılı başvuru gerekir; şirket 15 gün içinde yazılı cevap vermezse ya da cevap talebi karşılamazsa dava açabilir veya Sigortacılık Kanunu çerçevesinde tahkime başvurabilirsin (Karayolları Trafik Kanunu md. 97). Kaza sonrası adımlar için trafik kazasında sigorta başvurusu rehberine bak.
Hasarı ihbar ederken ve belge verirken nelere dikkat edersin?
Rizikonun gerçekleştiğini öğrenince durumu gecikmeksizin sigortacıya bildirmelisin; bildirimin yapılmaması veya geç yapılması ödenecek tazminatta artışa neden olmuşsa kusurun ağırlığına göre tazminattan indirim yapılır. Sigortacı olayı daha önce fiilen öğrenmişse bu indirimden yararlanamaz (md. 1446).
Sigortacının istediği ve senden beklenebilecek bilgi ile belgeleri makul bir süre içinde vermek de yükümlülüğündür (md. 1447). Pratikte şunları toplamak işini kolaylaştırır:
- Bildirimi yazılı ve tarihli yap: E-posta, noter ya da şirketin başvuru kanalı; numara ve tarih kaydını sakla.
- Belgeleri listele: Poliçe, hasar fotoğrafları, tutanak ya da rapor, fatura ve ekspertiz belgesi gibi şirketin istediği her şeyi ne zaman verdiğini not et.
- Şirketin eksik belge isteğini yazılı iste: İnceleme sürerken "hangi belge eksik" sorusunun yazılı cevabı, 45 günlük sürenin neden uzadığını göstermek için işine yarar.
Sigorta şirketi ödemezse ya da eksik öderse ilk adım ne?
Önce sigorta şirketine yazılı başvur. Sigorta Tahkim Komisyonu'na gidebilmek için olayla ilgili olarak şirkete gerekli başvuruları yapmış ve talebinin kısmen ya da tamamen olumsuz sonuçlandığını belgelemiş olmalısın. Şirket başvuru tarihinden itibaren 15 iş günü içinde yazılı cevap vermezse bu da Komisyon'a başvuru için yeterlidir (Sigortacılık Kanunu md. 30/13).
| Durum | Ne yapabilirsin? |
|---|---|
| Şirket hasarı hiç ödemedi (ret) | Yazılı ret cevabını al; bu belgeyle Komisyon'a başvurabilirsin |
| Şirket eksik ödedi | Eksik kalan kısım için yazılı itiraz et; kısmen olumsuz sonuç da başvuru şartını karşılar |
| Şirket cevap vermedi | Başvurudan 15 iş günü geçince Komisyon'a başvurabilirsin |
| Uyuşmazlık zaten mahkemeye ya da Tüketici Hakem Heyeti'ne taşındı | O uyuşmazlık için Komisyon'a başvuru yapılamaz (md. 30/14) |
Sigorta Tahkim Komisyonu'na nasıl başvurulur?
Sigorta Tahkim Komisyonu, sigorta sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkları mahkemeye gitmeden çözen kanuni bir tahkim sistemidir. Tahkim sistemine üye olan kuruluşlarla uyuşmazlığa düşen kişi, sözleşmede özel bir hüküm olmasa bile bu yoldan yararlanabilir. Zorunlu sigortalardan (ör. zorunlu trafik sigortası) kaynaklanan uyuşmazlıklarda şirket üye olmasa da hak sahipleri tahkimden yararlanabilir (md. 30/1).
- Başvuru ücreti: Komisyona başvuranlardan başvuru ücreti alınır; tutarı kanun uyarınca yetkili idarece belirlenir (md. 30/12 ve 30/18). Güncel tutarı Komisyon'un duyurusundan kontrol et.
- İnceleme: Başvuru önce raportörlerce incelenir; raportörler en geç 15 gün içinde incelemeyi tamamlar, çözemedikleri başvuru sigorta hakemine gider (md. 30/15).
- Karar süresi: Hakem görevlendirildiği tarihten itibaren en geç dört ay içinde karar vermek zorundadır; vermezse uyuşmazlık yetkili mahkemece halledilir, taraflar yazılı olarak uzatmaya razı olabilir (md. 30/16).
- Karara itiraz: Kanuna göre belirli bir tutarın altındaki uyuşmazlıklarda hakem kararı kesindir; o tutar ve üzerindeki uyuşmazlıklarda karara, Komisyon'un bildiriminden itibaren 10 gün içinde bir defaya mahsus itiraz edilebilir (md. 30/12). Kanun metnindeki tutar sınırlarını başvurmadan önce güncel hâliyle kontrol et.
Komisyon yerine doğrudan mahkemeyi ya da Tüketici Hakem Heyeti'ni seçersen o uyuşmazlık için Komisyon yolu kapanır; hangi yola gideceğine baştan karar ver. Hakem heyeti sınırları için tüketici hakem heyeti rehberine bak.
Sigorta alacağı için zamanaşımı süresi nedir?
Sigorta sözleşmesinden doğan istemler, alacağın muaccel olduğu tarihten başlayarak iki yıl geçince zamanaşımına uğrar; sigorta tazminatına ve bedeline ilişkin istemler ayrıca her hâlde rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren altı yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (Türk Ticaret Kanunu md. 1420/1). Kanun, diğer kanunlardaki hükümleri saklı tutar (md. 1420/2).
Motorlu araç kazalarından doğan maddi zarar talepleri için Karayolları Trafik Kanunu md. 109 geçerlidir: zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiğin tarihten iki yıl, her hâlde kaza gününden on yıl. Zamanaşımı tazminat yükümlüsüne karşı kesilirse sigortacıya karşı da kesilmiş olur. Süre dolmak üzereyse bir avukata danış.
Örnek süre hesabı (değerler örnektir): hasar bildirimi 10 Mart'ta yapıldıysa ve belgeler tamamlandıysa borç en geç 24 Nisan'da muaccel olur (10 Mart + 45 gün); iki yıllık süre bu tarihten sonra işlemeye başlar. Kaza trafik kazasıysa iki yıl, zararı ve sorumluyu öğrendiğin günden hesaplanır.