Konut sigortası nedir, DASK'tan farkı ne? Kiracı eşyasını sigortalatmalı mı?

Konut sigortası nedir?

Konut sigortası; evini ve içindeki eşyayı yangın, su baskını, hırsızlık, fırtına, cam kırılması gibi risklere karşı koruyan, isteğe bağlı bir sigortadır. Poliçede genellikle iki ayrı bedel yazar: bina (duvarlar, tesisat, sabit dolaplar) ve eşya ya da muhteviyat (mobilya, beyaz eşya, elektronik, giyim).

Poliçelerin çoğu paket hâlinde satılır ve ana teminatın yanına komşuya verilen zarar (mali sorumluluk), cam kırılması, elektronik cihaz ve konut asistans gibi ek teminatlar eklenir. Hangi teminatın olduğu, poliçenin "teminatlar" bölümünde yazandır; reklamdaki paket adı değil.

DASK ile konut sigortası arasındaki fark ne?

DASK zorunludur ve yalnızca binayı deprem ve deprem sonucu oluşan hasara karşı, kanunla belirlenen azami teminata kadar korur; evin içindeki eşyayı kapsamaz. Konut sigortası isteğe bağlıdır ve deprem dışındaki birçok riski, eşyayla birlikte karşılar.

DASK'ın nasıl hesaplandığını ve teminat tavanını DASK hesaplama ve yenileme rehberinde anlattık. Birçok sigorta şirketi konut sigortası için geçerli bir DASK poliçesi ister; DASK'ın tavanını aşan bina değeri ve eşyanın deprem hasarı için de poliçeye ihtiyari deprem teminatı eklenebilir.

Konut sigortası neleri karşılar, neleri karşılamaz?

Konut sigortası, poliçede yazan teminatlardaki ani ve beklenmedik hasarı karşılar; zamanla oluşan aşınma, bakımsızlık ve kendi kusurunla gelen bazı zararlar çoğu zaman kapsam dışıdır.

• Genellikle karşılanır: Yangın, yıldırım, infilak; patlayan boru ya da tesisattan su baskını; fırtına ve dolu; zorla girilen hırsızlık; cam kırılması (teminat varsa); komşuya verdiğin su ya da yangın zararı (mali sorumluluk teminatı varsa).
• Genellikle karşılanmaz ya da sınırlıdır: Uzun süredir sızan rutubet ve küf, eskimiş tesisatın bakımı, kapısı açık bırakılmış evde hırsızlık, nakit para ve mücevher (ayrıca beyan edilmemişse), deprem (ihtiyari deprem teminatı yoksa).

Üst kattan sızan suyun kime ödettirileceğini üst kattan su sızdı rehberinde, elektrik dalgalanmasıyla yanan cihazları elektrik gidip gelince cihaz yandı rehberinde anlattık; konut sigortan varsa bu zararları önce sigortadan alıp sigorta şirketinin sorumluya rücu etmesini de bekleyebilirsin.

Kiracı konut sigortası yaptırmalı mı?

Evet, değerli eşyası olan kiracı için eşya sigortası mantıklıdır: Ev sahibinin yaptırdığı DASK ve bina sigortası, kiracının mobilyasını, beyaz eşyasını ve elektroniğini kapsamaz. Yangında ya da su baskınında zarar gören eşyanın masrafı, sigorta yoksa tamamen senin cebinden çıkar.

Kiracı olarak poliçede yalnızca eşya bedelini ve mali sorumluluk teminatını seçebilirsin. Mali sorumluluk özellikle önemlidir: Senin evinden çıkan yangın ya da su, komşunun evine ve ev sahibinin binasına zarar verirse bu zararı ödemek zorunda kalabilirsin. Kira sözleşmende sigortayla ilgili bir madde varsa poliçeyi ona göre seç; depozitonun akıbetini de etkileyen hasar konularını kira depozitosu rehberinde anlattık.

Eksik sigorta nedir? Hasarın ne kadarı ödenir?

Eksik sigorta, poliçeye yazdırdığın sigorta bedelinin, malın hasar günündeki gerçek değerinden düşük olmasıdır. Türk Ticaret Kanunu'na göre bu durumda kısmi bir hasarda sigortacı, sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça zararı sigorta bedelinin gerçek değere oranında öder.

ödenecek tazminat = hasar tutarı × sigorta bedeli ÷ gerçek değer

Örnek (rakamlar örnektir): Evindeki eşyanın gerçek değeri 600.000 ₺, ama poliçeye 300.000 ₺ yazdırmışsın. Mutfakta çıkan yangında 100.000 ₺'lik zarar oluştu. Sigorta bedelin gerçek değerin yarısı olduğu için ödeme: 100.000 × 300.000 ÷ 600.000 = 50.000 ₺. Zararın yarısı sende kalır, oysa hasar sigorta bedelinin çok altındadır.

Enflasyonun yüksek olduğu dönemde bu tuzağa düşmek kolaydır: Geçen yıl doğru yazdığın bedel, bu yıl yenilemede güncellenmezse eksik kalır. Bazı poliçelerde bedelin belli bir oranda kendiliğinden artırıldığı ya da eksik sigortanın uygulanmadığı özel şartlar bulunur; poliçende bu maddeyi ara.

Sigorta bedeli nasıl belirlenir?

Bina bedeli evin piyasa satış fiyatına göre değil, binayı bugün yeniden yapmanın maliyetine göre; eşya bedeli ise eşyaları bugün yeniden almanın maliyetine göre belirlenir. Arsa payı yeniden yapılmadığı için bina bedeline girmez.

1. Bina: Evin brüt metrekaresini, güncel metrekare inşaat maliyetiyle çarp. Sigorta şirketinin önerdiği birim maliyeti kontrol et; çok düşükse eksik sigortaya düşersin.
2. Eşya: Odaları tek tek dolaşıp büyük kalemleri yaz: beyaz eşya, mobilya, televizyon, bilgisayar, giyim. Bugünkü fiyatlarla toplayınca çoğu kişi tahmin ettiğinden yüksek bir rakam bulur.
3. Değerli eşya: Mücevher, tablo, pahalı saat gibi kalemlerin çoğu poliçede ayrıca beyan edilmesi gerekir; beyan edilmezse ya hiç ödenmez ya da düşük bir sınırla ödenir.
4. Her yenilemede güncelle: Yıllık yenilemede iki bedeli de enflasyona göre gözden geçir.

Fiş, fatura ve eşyaların fotoğraflarını bir klasörde tutmak, hasar anında eşyanın varlığını ve değerini kanıtlamayı çok kolaylaştırır.

Hasar olunca ne yapmalısın?

Hasar olduğunda önce zararın büyümesini önle, sonra gecikmeden sigorta şirketine haber ver; ihbarı geciktirmek ve hasarı onarıp ortadan kaldırmak tazminatı zorlaştırır.

1. Suyu ya da elektriği kes, güvenliği sağla; yangın ve hırsızlıkta itfaiyeye ya da polise haber ver ve tutanak al.
2. Hasarı onarmadan önce fotoğraf ve video çek; zarar gören eşyayı eksper görene kadar atma.
3. Sigorta şirketine ya da acentene hasar ihbarı yap ve dosya numarasını not et.
4. Eksperin raporundan sonra tazminat teklifini, poliçedeki bedel ve muafiyetle karşılaştır.

Teklif zararını karşılamıyorsa gerekçesini yazılı iste. Sigorta şirketiyle anlaşamazsan Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurma yolu da vardır.