BütçoElektrik gidip gelince yanan cihazı kim öder?
Elektrik dağıtım sisteminden kaynaklanan kalite sorunları (kesinti, ani gerilim yükselmesi ya da düşmesi) yüzünden cihazında oluşan hasarı bölgendeki elektrik dağıtım şirketi tazmin eder. Bu hak, EPDK'nın Elektrik Piyasasında Dağıtım ve Perakende Satış Faaliyetlerine İlişkin Kalite Yönetmeliği'nin teçhizat hasarını düzenleyen 26. maddesinde yer alır.
Dikkat: Faturanı gönderen şirket (görevli tedarik şirketi ya da başka bir tedarikçi) ile şebekeyi işleten şirket farklıdır. Hasar başvurusu dağıtım şirketine yapılır; adı faturanda ve bölgendeki elektrik arıza hattında (ALO 186) yazar. Televizyon, buzdolabı, çamaşır makinesi, kombi kartı, modem ve bilgisayar en sık yanan cihazlardır.
Başvuru süresi ne kadar?
Başvuru süresi, zararın ortaya çıktığı tarihten itibaren 30 gündür. Bu süre içinde dağıtım şirketine yazılı talepte bulunman gerekir. Süreyi kaçırırsan şirketin başvuruyu bu yoldan değerlendirmesini isteyemezsin; hakkını aramak çok daha zor ve pahalı hale gelir.
Kesinti akşam olduysa ve cihazın bozulduğunu ertesi gün fark ettiysen bile en güvenlisi, olayın gününü ve saatini not alıp birkaç gün içinde başvurmaktır. Aynı sokakta birden fazla evde cihaz yandıysa komşularınla aynı tarih ve saati yazmanız değerlendirmeyi kolaylaştırır.
Başvuruda neler gerekir?
Başvuruyu dağıtım şirketinin çağrı merkezi, internet sitesi, müşteri hizmetleri merkezi ya da yazılı dilekçeyle yapabilirsin. Başvuru numarasını mutlaka al. Hazırlaman gerekenler:
- Tesisat ya da sözleşme hesap numarası: Elektrik faturanda yazar.
- Olayın tarihi ve yaklaşık saati: Kesinti, ışıkların titremesi, patlama sesi gibi gözlemlerin.
- Hasarlı cihazların listesi: Marka, model ve mümkünse alış faturası ya da garanti belgesi.
- Teknik servis raporu: Arızanın ne olduğunu (ör. "anakartta aşırı gerilim kaynaklı yanık") yazan rapor.
- Fotoğraf: Cihazın, varsa yanık izinin ve prizin fotoğrafı.
Dağıtım şirketi cihazı incelemek isteyebileceği için başvurun sonuçlanmadan cihazı atma ve kendi başına değiştirtme. Servise götürdüysen değişen parçaları geri iste ve sakla.
Dağıtım şirketi ne kadar sürede cevap verir?
Dağıtım şirketi başvurunu inceler; hasarın niteliği, evinin tesisatının durumu, sayaçtaki kesinti ve gerilim kayıtları ve şebekede o saatte yaşanan arızalar birlikte değerlendirilir. Başvuru haklı bulunursa şirket ya cihazı onarır ya da onarım bedelini öder. Kalite Yönetmeliği md. 26'daki süreler şöyledir:
| Durum | Süre |
|---|---|
| Senin başvurun | Zararın ortaya çıktığı tarihten itibaren 30 gün |
| Şirket onarımı kendisi ya da anlaşmalı servisle yaptıracaksa bildirim | Başvurudan itibaren 3 iş günü |
| Şirket onarım bedelini ödeyecekse bildirim | Başvurudan itibaren 10 iş günü |
| Onarımın tamamlanması | Başvurunun haklı bulunduğu tarihten itibaren en geç 15 gün |
Cihaz onarılamıyorsa şirket, tespit edeceği ya da ettireceği rayiç bedeli öder; şirket uygun görürse senin talep ettiğin bedel de ödenebilir.
Rayiç bedel ne demek, yeni cihazın parası ödenir mi?
Rayiç bedel, cihazın hasar tarihindeki piyasa değeridir; yeni bir cihazın fiyatı değildir. Beş yıllık bir televizyon için ödenen tutar, aynı modelin bugünkü sıfır fiyatından düşük olur. Bu yüzden servis raporuna cihazın yaşını ve durumunu da yazdırmak, pazarlıkta işini kolaylaştırır.
Örnek: 4 yıl önce alınmış bir buzdolabının kartı yandı ve onarımı 6.500 ₺ tutuyor. Şirket başvuruyu haklı bulursa ya kartı anlaşmalı serviste değiştirtir ya da 6.500 ₺'lik onarım bedelini öder. Kart bulunamaz ve cihaz onarılamazsa ödeme, aynı yaştaki benzer bir buzdolabının ikinci el piyasa değeri üzerinden yapılır. Rakamlar örnektir.
Hangi durumlarda tazminat ödenmez?
Hasarın dağıtım şebekesinden değil, evin ya da binanın kendi tesisatından kaynaklandığı anlaşılırsa dağıtım şirketi ödemez. Sık karşılaşılan örnekler:
- Dairendeki eski kablo, gevşek bağlantı ya da yetersiz sigorta,
- Binanın ortak tesisatındaki arıza (bu durumda kat malikleri ya da site yönetimi konusu olabilir),
- Aşırı yüklenen çoklu priz ya da kalitesiz uzatma kablosu,
- Kesintiyle aynı zamana denk gelen ama cihazın kendi yıpranmasından doğan arıza.
Cihaz hâlâ garanti süresindeyse satıcı ya da üretici, dış etkenden (gerilim) kaynaklanan hasarı garanti dışı sayabilir. Bu yüzden garanti ile dağıtım şirketi başvurusunu birbirine alternatif değil, ayrı ayrı düşün. Garanti hakların için ayıplı mal ve garanti rehberine bak.
Başvurun reddedilirse ne yapabilirsin?
- Gerekçeyi yazılı iste: Ret cevabında hangi kayda (sayaç verisi, şebeke kaydı) dayanıldığını sor.
- EPDK'ya şikâyet: Dağıtım şirketinin cevabı tatmin etmezse EPDK'nın tüketici şikâyet kanallarına başvurabilirsin.
- Tüketici hakem heyeti: Teçhizat hasarıyla ilgili uyuşmazlıklar, konusuna göre tüketici hakem heyetinde ya da tüketici mahkemesinde çözülür. 2026 için değeri 186.000 TL'nin altındaki uyuşmazlıklarda hakem heyetine başvurulur.
- Tüketici mahkemesi: Sınırın üstündeki uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (6502 md. 73/A).
Konut sigortan varsa poliçende "elektrik hasarları" teminatı olup olmadığına da bak; varsa sigorta şirketine de başvurabilirsin.
Uzun kesintide ayrıca tazminat var mı?
Evet. Kesinti, Kalite Yönetmeliği'nde belirlenen süre ve sayı eşiklerini aşarsa, cihazın yanmasa bile kesinti tazminatına hak kazanabilirsin. Bu tazminat başvuru beklenmeden dağıtım şirketi tarafından hesaplanır; ödenmezse sonraki faturalarına mahsup edilir. Eşikler bölgenin yerleşim yapısına göre değiştiği için faturanda ya da dağıtım şirketinin sitesinde "kesinti tazminatı" bölümüne bak.
Hasarı önlemek için buzdolabı, televizyon ve kombi gibi pahalı cihazlarda aşırı gerilim korumalı priz kullanmak, uzun kesintide cihazların fişini çekip elektrik gelince birer birer takmak işe yarar. Faturan da yüksek geliyorsa elektrik faturası çok geldiğinde itiraz ve cihazların elektrik tüketimi rehberlerine bak.