BütçoKış faturası neden bütçeyi sarsar?
Doğalgaz tüketimi yıl içinde eşit dağılmaz. Yazın yalnızca sıcak su ve ocak için kullanılan gaz, kışın ısınmayla birlikte kat kat artar. Aşağıdaki örnekte yazın 450 ₺ gelen fatura ocakta 3.400 ₺'ye çıkıyor:
| Dönem | Aylar | Toplam fatura |
|---|---|---|
| Kış | Aralık, Ocak, Şubat | 9.600 ₺ |
| İlkbahar | Mart, Nisan, Mayıs | 4.700 ₺ |
| Yaz | Haziran, Temmuz, Ağustos | 1.400 ₺ |
| Sonbahar | Eylül, Ekim, Kasım | 3.700 ₺ |
| Yıllık | 19.400 ₺ |
Bu evin yıllık faturası aylık ortalama yaklaşık 1.620 ₺ eder; ama kış aylarında bütçeye her ay bunun iki katı yük biner. Sorun yalnızca tüketim değil, bu yükün birkaç aya sıkışmasıdır.
Kombi kaç derecede çalışmalı?
Kombide iki ayrı sıcaklık vardır ve karıştırılması en sık yapılan hatadır:
- Oda sıcaklığı: Evin içinde hissettiğin sıcaklıktır. Oturma odası için 20 ile 21 derece, yatak odası ve gece için 17 ile 18 derece çoğu kişiye yeterlidir.
- Kalorifer suyu (petek) sıcaklığı: Kombinin peteklere gönderdiği suyun sıcaklığıdır. Yoğuşmalı kombiler, dönüş suyu görece serin kaldığında baca gazındaki ısıyı da geri kazanır ve en verimli bu aralıkta çalışır. Petek suyunu en yükseğe almak yerine çoğu evde 55 ile 60 derece civarı yeterlidir; çok soğuk günlerde gerektikçe artırılır.
Genel kabul gören bir kurala göre oda sıcaklığını 1 derece düşürmek, ısınma enerjisinden yaklaşık %6 tasarruf sağlar. Faturanın büyük kısmı ısınmaya gidiyorsa, yukarıdaki örnek evde bu yılda 1.000 ₺ civarı demektir. Kendi kombinin önerilen ayarı için kullanım kılavuzuna ya da yetkili servise danış.
Oda termostatı ve termostatik vana
Termostatsız bir kombi, petek suyunu belirlediğin sıcaklıkta tutar ama evin kaç derece olduğunu bilmez; ev ısındıktan sonra da çalışmaya devam eder. Oda termostatı evin sıcaklığını ölçer ve hedefe ulaşınca kombiyi durdurur. Programlanabilir ya da akıllı termostatlarla evde olmadığın saatlerde ve gece sıcaklığı kendiliğinden düşürebilirsin.
Termostatik radyatör vanası ise her peteği ayrı ayarlamanı sağlar. Kullanılmayan bir odayı daha serin tutmak, bütün evi aynı sıcaklıkta ısıtmaktan ucuzdur. Termostatın bulunduğu odadaki peteği tam açık bırakmak, kombinin doğru ölçüm yapması için önemlidir.
Sezon başlamadan yapılacak 6 şey
- Kombi bakımı: Yılda bir kez, ısınma sezonundan önce yetkili servise bakım yaptır. Kirli bir brülör ve eşanjör aynı ısı için daha çok gaz yakar.
- Peteklerin havasını al: Üstü soğuk, altı sıcak kalan petekte hava vardır. Hava alma vidasını açıp su gelene kadar beklemek petek verimini geri getirir; ardından kombinin su basıncını kontrol et.
- Petek temizliği: Yıllar içinde biriken tortu, peteğin ortasının ısınmamasına yol açar. Birkaç yılda bir yapılan temizlik bu sorunu giderir.
- Petek önünü aç: Petek önündeki kalın perde, koltuk ya da kapalı petek kapağı ısının odaya yayılmasını engeller.
- Isı kaçağını kapat: Pencere contalarını ve kapı altlarını kontrol et; ucuz bir fitil bile hissedilir fark yaratır. Dış duvara bakan peteklerin arkasına ısı yansıtıcı folyo yapıştırılabilir.
- Havalandırmayı kısa ve hızlı yap: Pencereyi saatlerce aralık bırakmak yerine günde birkaç kez 5 ile 10 dakika tam açmak, duvarları soğutmadan havayı tazeler.
Elektrik faturası nasıl düşürülür?
- Çok zamanlı tarife: Elektrik gündüz (06.00 ile 17.00), puant (17.00 ile 22.00) ve gece (22.00 ile 06.00) olarak üç zamanlı tarifeyle de satılır. Gece tarifesi en ucuzdur. Çamaşır ve bulaşık makinesini gece çalıştırabiliyorsan, görevli tedarik şirketine başvurup çok zamanlı tarifeye geçmek faturayı düşürebilir. Sayacının uygun olması gerekir; puant saatlerde yoğun tüketen bir evde ise tek zamanlı tarife daha avantajlı kalabilir.
- Bekleme modu: Televizyon, oyun konsolu, modem ve şarj aletleri kapalı görünürken de elektrik çeker. Bekleme tüketiminin bir evin elektriğinin yaklaşık %5 ile %10'unu oluşturabildiği tahmin ediliyor. Anahtarlı priz, bu cihazları tek hareketle tamamen kapatır.
- Düşük sıcaklıkta yıkama: Çamaşır makinesinin enerjisinin büyük kısmı suyu ısıtmaya gider. Az kirli çamaşırda 60 derece yerine 30 ile 40 derece ve eko programı belirgin fark yaratır.
- Elektrikli ısıtıcıya dikkat: Fanlı ve yağlı ısıtıcılar çok elektrik çeker; kısa süreli ve tek oda için mantıklıdır, evin ana ısıtması olarak faturayı hızla büyütür.
- Kademeli tarifeyi kontrol et: Mesken aboneliklerinde yıllık tüketim belli bir sınırı aşınca daha yüksek birim fiyat uygulanabiliyor. Sınır zaman zaman değiştiği için güncel bilgiyi faturanda ve dağıtım şirketinin sitesinde gör.
Kış faturasını aylara yay
Tüketimi düşürmek kadar önemli olan, kış faturasının bütçeyi bir anda sarsmasını önlemektir. Geçen yılın faturalarını toplayıp 12'ye bölersen, her ay kenara ayırman gereken tutarı bulursun:
aylık fatura payı = son 12 ayın fatura toplamı ÷ 12
Örnekteki ev için bu 19.400 ÷ 12 ≈ 1.620 ₺. Yaz aylarında fatura 450 ₺ gelirken 1.620 ₺ ayırırsan aradaki fark birikir ve ocak ayındaki 3.400 ₺'lik faturayı karşılar. Fatura birim fiyatları yıl içinde arttığı için bu tutarı biraz yukarı yuvarlamak güvenlidir. Artan birim fiyatları doğru değerlendirmek için geçen kışla karşılaştırmayı tutar yerine faturadaki tüketim miktarıyla yap.
Sık yapılan hata: kombiyi en yükseğe açmak
Eve soğuk girildiğinde oda termostatını en yükseğe almak evi daha hızlı ısıtmaz. Termostat yalnızca kombinin ne zaman duracağını belirler; hedef yüksek olduğunda kombi daha uzun çalışır ve ev gereğinden fazla ısınır. İstediğin sıcaklığı ayarlayıp beklemek aynı sonucu daha az gazla verir. Birkaç saatlik yokluklarda da sıcaklığı birkaç derece düşürmek ya da programlanabilir termostat kullanmak, her dönüşte en yüksek ayara basmaktan tasarrufludur.