Replika ürün almak suç mu? Sahte marka çanta, ayakkabı ve gümrükte el koyma

Replika ürün almak suç mu?

Sahte markalı bir ürünü yalnızca kendin kullanmak için almak suç değildir; Sınai Mülkiyet Kanunu, satın almayı ancak ticari amaçla yapıldığında suç sayar (SMK md. 30).

Kanunda suç sayılan davranışlar şunlardır: marka hakkına tecavüz ederek ürün üretmek, satışa sunmak ya da satmak, ithal ya da ihraç etmek ve ürünü ticari amaçla satın almak, bulundurmak, taşımak ya da depolamak. Cezası bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezasıdır.

"Ticari amaç" kişinin beyanına göre değil, duruma göre değerlendirilir. Aynı modelden çok sayıda, farklı renk ve bedenlerde, etiketi sökülmemiş hâlde bulunan ürünler, kişisel kullanım dışında bir amaç olduğuna işaret edebilir.

Replika satmak neden suç? "Replika" ya da "muadil" yazmak kurtarmaz

Sahte markalı ürünü satmak ya da satışa sunmak, ürünün replika olduğunu açıkça söylesen bile suçtur; çünkü suç alıcıyı kandırmaya değil, markanın izinsiz kullanılmasına dayanır.

• Sosyal medya ve ikinci el uygulamaları: "A kalite", "birebir", "replika" ya da "muadil" diye ilan verip logolu ürün satmak, satışa sunmak sayılır. Düzenli ilan verip sürekli ürün satmak, ticari amaç olduğunu da gösterir.
• Kendi eşyanı satmak: Kişisel kullanım için aldığın sahte logolu bir çantayı ikinci el ilanla satmak da aynı hükme takılabilir. Sahte ürünü elden çıkaracaksan satmak yerine kullanmaya devam etmek ya da atmak daha güvenlidir.
• Logo taşımayan benzer ürün: Markanın adını ve logosunu taşımayan, yalnızca tarz olarak benzeyen ürün genellikle marka suçu oluşturmaz. Ancak tasarımı tescilli bir ürünün birebir kopyası tasarım sahibine tazminat hakkı verebilir.

İnternetten satış yapmanın kayıt ve vergi tarafını ETBİS kaydı ve internetten satış rehberinde anlattık.

Yurt dışından replika getirmek: gümrükte el konur mu?

Yolcu olarak yanında getirdiğin kişisel ve hediyelik eşyaya gümrükte fikri mülkiyet nedeniyle el koyma hükmü uygulanmaz; aynı istisna, posta ve kargoyla gelen ticari nitelikte olmayan gönderiler için de geçerlidir (Gümrük Kanunu md. 57).

Ticari nitelikteki eşyada ise gümrük idaresi, marka sahibinin başvurusu üzerine ya da ürünün sahte olduğuna dair açık delil varsa kendiliğinden işlemi durdurur. Bavulda aynı modelden çok sayıda ürün taşımak, eşyanın ticari sayılmasına yol açabilir.

İstisna yalnızca marka tarafını ilgilendirir; yurt dışından gelen siparişte gümrük vergisi ve muafiyet sınırları ayrıca uygulanır. Bunu yurt dışı alışverişte gümrük vergisi rehberinde anlattık.

Orijinal diye aldığım ürün sahte çıktı: paramı geri alabilir miyim?

Satıcı ürünü orijinal diye sattıysa ve ürün sahte çıktıysa, ürün sözleşmeye aykırıdır ve ayıplı mal sayılır; sözleşmeden dönüp paranı geri isteyebilirsin (6502 sayılı Kanun md. 8 ve 11).

1. Belgeleri sakla: İlan ya da ürün sayfasının ekran görüntüsü ("%100 orijinal" gibi ifadeler), fatura, yazışmalar ve ödeme dekontu.
2. Sahteliği belgele: Markanın yetkili satıcısından ya da servisinden yazılı değerlendirme iste.
3. Satıcıya yazılı bildir: Sözleşmeden döndüğünü ve bedelin iadesini istediğini yaz. Pazaryerinden aldıysan platforma da sahte ürün bildirimi yap.
4. Sonuç alamazsan: Tüketici hakem heyetine başvur; bunu tüketici hakem heyeti rehberinde anlattık. Kartla ödediysen bankana itiraz da edebilirsin.

Satıcı ürünün sahte olduğunu bilerek orijinal diye sattıysa bu ayrıca dolandırıcılık olabilir; savcılığa şikâyet yolu açıktır. Ürün replika olarak ve buna uygun fiyatla satıldıysa, sahte olması ayıp sayılmaz; çünkü ne aldığını biliyordun.

Sahte ürün nasıl anlaşılır?

En güçlü işaret fiyattır: orijinal fiyatın çok altında satılan "sıfır, faturalı, orijinal" lüks ürün neredeyse her zaman ya sahtedir ya da çalıntıdır.

• Satıcı: Markanın yetkili satıcı listesinde yok, fatura kesmiyor, yalnızca havale istiyor ya da ödemeyi platform dışına almak istiyor.
• Ürün: Dikiş, logo yazı tipi, metal aksam üzerindeki baskılar, seri numarası ve kutu ile toz torbası orijinalinden farklı.
• İlan dili: "Birebir", "ayna kalite", "orijinal kutulu replika" gibi ifadeler.

Sahte ürün satan sitelerin çoğu aynı zamanda ödeme alıp ürün göndermeyen sitelerdir; işaretlerini sahte alışveriş sitesi nasıl anlaşılır rehberinde anlattık.

Replika mı, orijinal mi, ikinci el orijinal mi? Kullanım başına maliyet

Replika ilk bakışta ucuzdur, ama kısa ömrü ve sıfıra yakın ikinci el değeri yüzünden kullanım başına maliyeti beklenenden yüksek çıkabilir.

Örnek hesap (fiyatlar ve süreler yalnızca hesabın mantığını gösterir), haftada 3 kez kullanılan bir çanta için:

Bu örnekte en ucuz seçenek replika değil, uzun dayanan orta segment orijinaldir. Aynı mantığı bütün kıyafetlerine uygulamak için giyim başına maliyet rehberine bakabilirsin.