Giyim başına maliyet nedir? Ucuz kıyafet gerçekten ucuz mu, kıyafet bütçesi nasıl yapılır?

Giyim başına maliyet nedir?

Giyim başına maliyet, bir kıyafetin fiyatının onu kaç kez giydiğine bölünmesiyle bulunan tutardır: giyim başına maliyet = fiyat ÷ giyilme sayısı. İngilizcede "cost per wear" diye geçer ve bir kıyafetin ucuz mu pahalı mı olduğunu etiketten daha doğru gösterir.

Örneğin 1.500 TL'ye aldığın bir kot pantolonu iki yıl boyunca haftada bir giyersen yaklaşık 100 kez giymiş olursun; giyim başına maliyeti 15 TL'dir. Aynı fiyata alıp yalnızca bir düğünde giydiğin bir elbisenin giyim başına maliyeti ise 1.500 TL'dir.

Ucuz kıyafet gerçekten ucuz mu? Örnek hesap

Ucuz kıyafet, çabuk deforme olup az giyiliyorsa giyim başına daha pahalıya gelir; pahalı ama uzun ömürlü bir parça ise sık giyildikçe ucuzlar. Fark, fiyattan değil kaç kez giyildiğinden doğar.

Örnek (rakamlar örnektir):

Burada pahalı olan 9.000 TL'lik mont değil, 2.000 TL'lik ceket. Bu yüzden "pahalı ama kaliteli al" da her zaman doğru değildir: pahalı bir parça da az giyilirse en pahalı kıyafetin olur. Belirleyici olan, gerçekten kaç kez giyeceğin. Aşağıdaki hesaplayıcıyla iki parçayı kendi rakamlarınla karşılaştırabilirsin.

Bir kıyafeti kaç kez giyeceğimi nasıl tahmin ederim?

Kaç kez giyeceğini tahmin etmenin en iyi yolu, kıyafetin hangi gününe ve kaç parçana uyduğunu düşünmektir: haftada bir giyeceğin bir parça yılda yaklaşık 50 kez giyilir, yalnızca özel günlerde giyeceğin bir parça yılda birkaç kez.

• Kaç kombine uyar? Dolabındaki en az üç parçayla birleşmiyorsa az giyilir.
• Hangi mevsimde? Yalnızca birkaç hafta giyilebilen bir parça, dört mevsimlik bir parçadan az giyilir.
• Bakımı zor mu? Yalnızca kuru temizlemeye verilen ya da ütüsü zor parçalar, rafta daha çok bekler.
• Neden alıyorum? "İndirimde olduğu için" ya da "bir gün giyerim" diye alınan parça, en az giyilen parçadır.

Bakım masrafı yüksekse (örneğin her giyişte kuru temizleme) bunu da fiyatın üstüne ekleyip giyilme sayısına böl.

Yıllık kıyafet bütçesi nasıl yapılır?

Yıllık kıyafet bütçesi, geçen 12 ayda giyime harcadığın toplamı bulup bunu ihtiyaç listene göre yeniden dağıtmakla başlar. Kesin bir yüzde kuralı yoktur; önemli olan tutarın zorunlu giderlerin ve birikimin ardından kalan paradan ayrılmasıdır.

1. Geçen yılı topla: Kart ekstrelerinden ve fişlerden giyim ve ayakkabı harcamalarını çıkar.
2. Dolabı say: Son bir yılda hiç giymediğin parçaları ayır; bunlar bütçenin boşa giden kısmıdır.
3. İhtiyaç listesi yap: Bu sezon gerçekten eksik olan parçaları (ör. kışlık bot, iş için iki gömlek) yaz.
4. Aya böl: Yıllık tutarı 12'ye bölüp her ay ayır; mont ve bot gibi büyük alımlar sezon başında tek seferde gelir, o ayı zorlamaz.
5. Çocuklar için ayrı satır aç: Çocuğun kıyafeti büyüdükçe değişir; onu kendi kıyafetinle aynı kalemde tutmak bütçeyi bulanıklaştırır.

Aylık bütçenin genel kurgusu için aylık bütçe nasıl yapılır rehberine bakabilirsin.

İndirimde kıyafet almak tasarruf mu?

İndirimde kıyafet almak, yalnızca zaten almayı planladığın ve sık giyeceğin bir parçayı daha ucuza alıyorsan tasarruftur; planda olmayan bir parça indirimde de olsa giyim başına en pahalı kıyafetin olabilir.

Kasım indirimleri ve sezon sonu satışları öncesinde ihtiyaç listeni çıkar, listedeki parçaların indirimden önceki fiyatını not et. Etiketteki "indirim öncesi fiyat"ın gerçek olup olmadığını sahte indirim rehberindeki kuralla kontrol edebilirsin. İndirim günlerinde planından neden saptığını ve buna karşı ne yapabileceğini indirim dönemi ve dürtüsel harcama rehberi anlatıyor.

Giymediğin kıyafetlerle ne yapabilirsin?

Giymediğin bir kıyafeti hâlâ iade süresi içindeyse iade etmek, parayı geri almanın tek kesin yoludur; süre geçtiyse ikinci el satış, takas ya da bağış seçenekleri kalır.

• İade: İnternetten aldığın kıyafetlerde çoğu durumda teslimden itibaren 14 günlük cayma hakkın vardır (online alışverişte iade). Mağazadan alınan kusursuz ürünün değişimi mağazanın politikasına bağlıdır.
• İkinci el satış: Etiketli ya da az giyilmiş parçalar ikinci el uygulamalarında alıcı bulabilir; kapora ve sahte dekont tuzaklarına karşı ikinci el ilan dolandırıcılığı rehberine göz at.
• Bağış ya da takas: Parayı geri getirmez ama dolabı sadeleştirir ve aynı hatayı tekrarlamamanı hatırlatır.

Daha az harcayıp daha iyi giyinmek için 5 kural

1. 30 kez kuralı: Almadan önce "Bunu en az 30 kez giyer miyim?" diye sor; cevap hayırsa bekle.
2. Bir giren, bir çıkar: Dolaba yeni bir parça girdiğinde eski bir parçayı sat, bağışla ya da at.
3. 48 saat bekle: Planda olmayan bir parçayı sepette iki gün beklet; çoğu istek kendiliğinden geçer. Bu alışkanlığı bir ay boyunca denemek için harcama orucu iyi bir başlangıçtır.
4. Bakıma yatırım yap: Doğru yıkama, terzide küçük bir onarım ve ayakkabı tamiri, bir parçanın giyilme sayısını kolayca ikiye katlar.
5. Temel parçaya öncelik ver: Birçok parçayla birleşen sade renkli temel parçalar, en düşük giyim başına maliyeti verir.