BütçoKısaca: kargoyla gelen pakette neler değişti?
Posta ya da hızlı kargo ile gelen ve ticari amaç taşımayan paketler için Türkiye'de uzun süre 150 avroluk bir basitleştirilmiş usul sınırı uygulandı. Ağustos 2024'te bu sınır 30 avroya indirildi ve götürü vergi oranları yükseltildi. Bugün kural kabaca şöyle işler:
- Paketin değeri 30 avro ya da altındaysa: Gümrük vergisi, KDV ve diğer vergilerin yerine tek bir götürü (maktu oranlı) vergi alınır.
- Paketin değeri 30 avroyu aşarsa: Basitleştirilmiş usul uygulanmaz; eşya genel ithalat hükümlerine tabi olur. Gümrük vergisi, KDV, varsa ÖTV ayrı ayrı hesaplanır ve çoğu zaman beyanname, gümrük müşaviri ya da kargo firmasının ek hizmet bedeli gerekir.
Oranlar ve sınırlar Cumhurbaşkanı kararı ve gümrük mevzuatıyla değişebildiği için sipariş öncesinde Ticaret Bakanlığı'nın ve kargo firmasının güncel duyurusuna bakmak en güvenli yoldur.
Götürü vergi oranları: AB ile AB dışı arasındaki fark
30 avroya kadar olan paketlerde uygulanan götürü vergi, paketin geldiği yere ve ürünün türüne göre değişir. Bu rehberin yazıldığı tarihte geçerli oranlar:
| Paketin geldiği yer | Genel oran | ÖTV listesindeki ürünler |
|---|---|---|
| Avrupa Birliği ülkeleri | %30 | %50 |
| AB dışı ülkeler (Çin, ABD, İngiltere vb.) | %60 | %80 |
ÖTV listesinde parfüm ve kozmetik ürünleri, elektronik cihazlar ve bazı aksesuarlar gibi kalemler yer alır; bu ürünlerde oran genel orana 20 puan eklenerek uygulanır. Hangi ürünün hangi listede olduğu tarife koduna göre belirlendiği için emin olmadığın bir üründe yüksek oranı varsaymak bütçeni korur.
Örnek hesap: sepetteki fiyat, kapıdaki fiyat
Çin'deki bir siteden 25 avroluk bir kulaklık ve AB'deki bir siteden 28 avroluk bir kitap sipariş ettiğini düşün (avro kuru örnek olarak 45 ₺ alınmıştır, rakamlar örnektir):
ödenecek götürü vergi = paket değeri × götürü vergi oranı
| Paket | Değer | Oran | Vergi | Toplam maliyet |
|---|---|---|---|---|
| Kitap (AB'den) | 28 € (1.260 ₺) | %30 | 378 ₺ | 1.638 ₺ |
| Tişört (AB dışından) | 25 € (1.125 ₺) | %60 | 675 ₺ | 1.800 ₺ |
| Kulaklık (AB dışından, ÖTV listesinde) | 25 € (1.125 ₺) | %80 | 900 ₺ | 2.025 ₺ |
Aynı kulaklık Türkiye'deki bir satıcıda 1.900 ₺'ye satılıyorsa, yurt dışından almak vergiyle birlikte daha pahalıya gelir; üstelik teslim süresi uzun, iade zordur. Karşılaştırmayı her zaman vergi dahil toplam üzerinden yap.
Vergiyi kim, ne zaman öder?
Yurt dışı alışverişte verginin tahsil edilme biçimi siteye göre değişir:
- Sepette vergi dahil fiyat: Bazı büyük platformlar Türkiye'ye gönderimde vergiyi ödeme sırasında fiyata ekler ve gümrük işlemini kendi anlaşmalı kargosu üzerinden yapar. Kapıda ek ödeme çıkmaz; ama ödeme ekranındaki "vergi ve harçlar" satırını mutlaka kontrol et.
- Teslimatta ödeme: Vergi dahil değilse, kargo ya da posta şirketi paketi teslim etmeden önce vergiyi ve varsa hizmet bedelini senden ister. Bu ödeme genellikle SMS ya da e-posta ile gelen bir bağlantıdan yapılır.
- Türkiye deposundan gönderim: Bazı ürünler yurt dışı sitesinde görünse de Türkiye'deki bir depodan gönderilir; bu durumda ürün yurt içi satış sayılır ve gümrük vergisi çıkmaz.
"Paketiniz gümrükte bekliyor, vergi ödemesi için tıklayın" diye gelen mesajlar çok yaygın bir dolandırıcılık yöntemidir. Ödemeyi yalnızca sipariş verdiğin sitenin ya da kargo firmasının resmi uygulamasından, takip numaranı kendin girerek yap (sahte SMS ve kart dolandırıcılığı).
Paketi bölmek işe yarar mı?
Sınırın 30 avroya inmesiyle en sık sorulan soru, büyük bir siparişi 30 avroluk parçalara bölmenin mümkün olup olmadığıdır. Gümrük idaresi aynı alıcıya kısa aralıklarla gelen, aynı türden ya da ticari miktarda eşya içeren paketleri tek sevkiyat gibi değerlendirebilir ve basitleştirilmiş usulü uygulamayabilir. Yılda aynı kişiye gelebilecek paket sayısı ve değeri için de sınırlar bulunur. Kısacası bölmek kesin bir çözüm değildir; aynı ürünleri ticari amaçla satmak ise tamamen farklı kurallara tabidir.
Dövizli kart harcamasının gizli maliyeti
Yurt dışı sitelerde ödeme çoğu zaman dolar ya da avro olarak yapılır ve kartına TL karşılığıyla yansır. Bu sırada iki maliyet eklenebilir:
- Banka kuru ve yurt dışı işlem ücreti: Banka, işlemi kendi belirlediği kurdan TL'ye çevirir; bazı kartlarda ayrıca yurt dışı işlem komisyonu alınır.
- Dinamik para çevirisi: Ödeme ekranı "TL olarak öde" seçeneği sunuyorsa, bu dönüşümü sitenin ödeme sağlayıcısı yapar ve kur çoğu zaman bankanınkinden kötüdür. Genellikle ürünün kendi para biriminde ödemek daha ucuzdur.
Yurt dışı alışverişler çoğu kartta taksitlendirilemez ve harcama o dönemin ekstresine tek seferde yansır (hangi ekstreye düşer?). Seyahatte kart kullanımıyla ilgili ayrıntılar için yurt dışı tatil bütçesi rehberine bakabilirsin.
İade ve cayma hakkı: yurt dışında aynı değil
Türkiye'deki bir satıcıdan yapılan internet alışverişinde 14 günlük cayma hakkın vardır. Yurt dışındaki bir satıcıda ise sitenin kendi iade politikası ve satıcının ülkesinin kuralları geçerli olur. İade kargosu pahalı olabilir ve gümrükte ödenen vergi, ürünü geri gönderdiğinde çoğu zaman kendiliğinden geri gelmez. İade ihtimali olan ürünlerde bu maliyeti baştan hesaba kat (online alışverişte iade ve cayma hakkı).
Yolcu beraberinde eşya ve yurt dışından telefon
Kargo kuralları, yurt dışından dönerken bavulunda getirdiğin eşyalardan farklıdır. Yolcu beraberinde getirilen, kişisel kullanıma ya da hediyeliğe yönelik eşya için belirli bir değer sınırına kadar vergi alınmaz; bu sınır yazıldığı tarihte 15 yaşından büyükler için 430 avro, küçükler için 150 avrodur. Sınırı aşan kısım için gümrükte vergi ödenir.
Yurt dışından getirdiğin ya da kargoyla aldığın bir cep telefonunu Türkiye'deki hatla kullanabilmek için IMEI kaydı yaptırman gerekir. Yolcu beraberinde getirilen telefonlar belirli sürelerde bir kez kayıt hakkına sahiptir ve kayıt için her yıl güncellenen bir harç ödenir. Bu harç son yıllarda telefonun kendisine yakın tutarlara ulaştığı için, yurt dışından telefon almayı düşünüyorsan önce güncel IMEI kayıt ücretini öğren; çoğu durumda Türkiye'den almaktan daha pahalıya gelir.
Yurt dışı alışverişi bütçeye yerleştirmek
- Vergi dahil fiyatı yaz: Karşılaştırmayı sepet fiyatıyla değil, kur, banka ücreti ve götürü vergiyle yap.
- Aylık bir tavan koy: Küçük tutarlı siparişler fark edilmeden birikir. On tane 20 avroluk sipariş, vergiyle birlikte kolayca 12.000 ₺'yi geçer.
- 48 saat bekle: Uygun fiyatlı sitelerdeki alışverişlerin önemli bir kısmı dürtüseldir; sepete ekleyip iki gün beklemek, çoğu siparişin gereksiz olduğunu gösterir (dürtüsel harcamayı durdurmak).