BütçoStopaj kâr payı ödenirken otomatik kesilir
Türkiye'de kurulu bir şirket kâr payı dağıtırken, dağıttığı brüt tutar üzerinden gelir vergisi stopajı keser ve hesabına yalnızca net tutar yatar. Bu kesinti hisseyi hangi aracı kurumda tuttuğuna bakılmaksızın şirketin kendisi tarafından yapılır; sen ekstrede zaten stopaj düşülmüş bir rakam görürsün.
Stopaj oranı Cumhurbaşkanı kararıyla değiştirilebildiği için güncel oranı hesabına yatan tutar ile aracı kurumun gönderdiği temettü dökümünü karşılaştırarak kontrol edebilirsin; kesin oranı GİB'in güncel duyurularından teyit et.
Kâr payının yarısı gelir vergisinden istisna
Gelir Vergisi Kanunu'na göre, tam mükellef bir kurumdan elde ettiğin kâr payının yarısı gelir vergisinden istisnadır; istisna, stopaj kesildikten sonra değil, beyan aşamasında hesaba katılan bir indirimdir. Yani stopaj her zaman kâr payının tamamı üzerinden kesilir, istisna yalnızca "beyan edip etmeyeceğini" ve "beyan edersen üzerinden vergi hesaplanacak tutarı" belirler.
Pratikte bu, temettünün yarısının hiç beyan hesabına girmediği, geri kalan yarısının ise aşağıdaki beyan sınırıyla karşılaştırıldığı anlamına gelir.
Beyan sınırını nasıl öğrenirsin?
Kâr payının istisna dışında kalan yarısı, o yıl için belirlenmiş beyan sınırını aşıyorsa yıllık gelir vergisi beyannamesi verilir; aşmıyorsa ayrıca bir beyan yükümlülüğü doğmaz. Bu sınır her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir ve gelir vergisi diliminin üst basamaklarından birine bağlıdır; bu yüzden burada sabit bir rakam vermek yanıltıcı olur.
Güncel beyan sınırını, ilgili yılın başında GİB'in yayımladığı gelir vergisi tarifesi duyurusundan ya da Hazır Beyan Sistemi'nden öğrenebilirsin. Yıl içinde birden fazla şirketten kâr payı alıyorsan, sınırı aşıp aşmadığını görmek için hepsinin istisna sonrası tutarını topla; şirket bazında ayrı ayrı değerlendirilmez.
Beyan edersen kesilen stopaj ne olur?
Beyan sınırını aşıp beyanname verdiğinde, beyan ettiğin tutar üzerinden hesaplanan gelir vergisinden, kâr payının tamamı üzerinden (yalnızca beyan ettiğin yarısı üzerinden değil) daha önce kesilmiş olan stopajın tamamı mahsup edilir. Hesaplanan vergi, mahsup edilecek stopajdan düşükse aradaki fark sana iade edilir; yüksekse farkı ayrıca ödersin.
Bu yüzden beyan sınırının biraz üzerinde kalan bir yatırımcı için beyan vermek çoğu zaman ek bir yük değil, tam tersine zaten kesilmiş olan stopajın bir kısmının geri alınması anlamına gelebilir. Kesin sonucu, o yılki gelir dilimine göre bir mali müşavir ya da Hazır Beyan Sistemi'nin taslak hesaplaması gösterir.
Yurt dışı hisse ve ABD'li şirketlerden gelen temettü farklı işler
Yurt dışında kurulu bir şirketten (örneğin ABD borsasında işlem gören bir hisseden ya da bir ADR'den) aldığın temettü, Türk şirketlerine tanınan yarısı istisna kuralından yararlanmaz; bu istisna yalnızca tam mükellef Türk kurumlarından elde edilen kâr paylarına özeldir. Yurt dışı temettü, "diğer menkul sermaye iradı" olarak kendi beyan sınırıyla (genellikle çok daha düşük bir eşikle) karşılaştırılır ve bu sınırı aşan kısmın tamamı beyan edilir.
Ayrıca yurt dışındaki şirket, kendi ülkesinin kurallarına göre kaynakta bir stopaj kesmiş olabilir (ABD hisseleri için tipik olarak belirli bir oranda). Türkiye'nin ilgili ülkeyle çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması varsa, yurt dışında ödediğin bu verginin bir kısmı Türkiye'de hesaplanan vergiden mahsup edilebilir; bu mahsup otomatik değildir, beyanname üzerinde ayrıca talep edilir ve belgelendirilmesi gerekir.
İşlem kayıtlarını düzenli tut
Aracı kurumların çoğu, yıl sonunda ya da talep üzerine o yıl aldığın tüm kâr paylarını, kesilen stopajı ve varsa yurt dışı stopajını tek bir dökümde listeler. Beyan dönemi gelmeden bu dökümü indirip saklamak, hem beyan sınırını aşıp aşmadığını görmeni hem de beyanname doldururken rakamları tek tek ekstreden toplamak zorunda kalmamanı sağlar.
Aynı yıl içinde kira (kira geliri) ya da (kripto kazancı) gibi başka bir gelirin de varsa, her gelir türü kendi kuralına göre ayrı satırda beyan edilir; temettü hesabındaki mahsup ve iade diğer gelirlerinin vergisini etkilemez.