BütçoKöpek ısırırsa tazminatı kim öder?
Köpek ısırmasında zararı, köpeğin bakımını ve yönetimini sürekli ya da geçici olarak üstlenen kişi öder. Türk Borçlar Kanunu'nun 67. maddesi bu kişiyi "hayvan bulunduran" olarak tanımlar; bu çoğu zaman sahibidir ama köpeği o gün gezdiren arkadaş, bakıcı ya da pansiyon da olabilir.
Bu bir kusursuz sorumluluk türüdür: ısırılan kişinin hayvan sahibinin kusurunu ispat etmesi gerekmez. Hayvan sahibi ancak zararın doğmasını engellemek için gerekli özeni gösterdiğini ispat ederse sorumlu olmaz. Kalabalık bir parkta tasmasız gezdirilen ya da bahçe kapısı açık bırakılan bir köpek için bu ispatı yapmak zordur.
Köpek başka biri ya da başka bir hayvan tarafından ürkütüldüyse, zararı ödeyen hayvan sahibi ürkütene dönüp ödediğini isteyebilir (rücu). Bu, ısırılan kişinin hakkını azaltmaz; o yine hayvan sahibine başvurur.
Isırıldıktan hemen sonra ne yapmalısın?
Önce sağlığın: yarayı bol sabunlu suyla yıka ve gecikmeden bir sağlık kuruluşuna git, çünkü kuduz riskini yalnızca hekim değerlendirir. Kuduz aşısı, il sağlık müdürlüklerinin belirlediği kuduz aşı merkezlerinde ve devlet hastanelerinin acil servislerinde uygulanır.
- Sağlık kuruluşuna başvur: Muayene, aşı ve pansuman kayıtlarını ve varsa raporu sakla. Bunlar hem tedavin hem de tazminat için temel belgedir.
- Hayvan sahibinin bilgisini al: Adı, telefonu, adresi ve köpeğin aşı karnesi. Köpeğin kuduz aşısının güncel olup olmadığı, hekimin tedavi kararını etkiler.
- Olayı kayda geçir: Yaranın, yırtılan kıyafetin ve olay yerinin fotoğrafını çek; tanıkların iletişim bilgisini al. Hayvan sahibi bilgi vermezse polis ya da jandarmayı çağır.
- Masrafları biriktir: İlaç, taksi, muayene ve kıyafet fişlerini at; tazminat isterken her biri bir kalemdir.
Sahipli kedi ve köpeklerin kayıt ve kimliklendirme kuralları için mikroçip ve PETVET kaydı rehberine bakabilirsin. Kayıtlı bir hayvanın sahibini bulmak çok daha kolaydır.
Köpek ısırmasında hangi masraflar istenebilir?
Isırılan kişi tedavi giderlerini, çalışamadığı günlerin kazanç kaybını ve zarar gören eşyasının bedelini maddi tazminat olarak, yaşadığı acı ve korku için de manevi tazminat isteyebilir. Bedensel zarar kalemleri TBK md. 54'te, manevi tazminat md. 56'da düzenlenir.
| Kalem | Örnek | Belge |
|---|---|---|
| Tedavi giderleri | Muayene, ilaç, pansuman, dikiş, ileride gereken estetik tedavi | Fatura, reçete, epikriz |
| Kazanç kaybı | Raporlu günlerde kesilen maaş ya da kaybedilen serbest çalışma geliri | Rapor, bordro, fatura |
| Kalıcı iz ya da güç kaybı | Çalışma gücünün azalması, ekonomik geleceğin sarsılması | Bilirkişi ya da sağlık kurulu raporu |
| Eşya zararı | Yırtılan mont, düşüp kırılan telefon | Fotoğraf, fatura, tamir teklifi |
| Manevi tazminat | Acı, korku, kalıcı iz; çocuklarda travma | Hâkim olayın ağırlığına göre belirler |
Örnek hesap (rakamlar örnektir): Özel bir klinikte 3.500 TL muayene ve pansuman, 1.200 TL ilaç, 4.000 TL değerinde yırtılan mont ve raporlu 5 gün için kesilen 6.000 TL maaş varsa maddi zarar 14.700 TL eder. Manevi tazminat bunun üstüne ayrıca istenir ve tutarını kanun değil hâkim belirler.
Köpeğin sahibine ceza verilir mi?
Evet, verilebilir: gözetimindeki hayvanı başkalarının hayatı ya da sağlığı için tehlikeli olabilecek şekilde serbest bırakan ya da kontrol altına almakta ihmal gösteren kişi, Türk Ceza Kanunu md. 177'ye göre altı aya kadar hapis ya da adli para cezası alabilir. Bu suç için birinin ısırılmış olması bile gerekmez; tehlikeli biçimde serbest bırakmak yeter.
Isırma sonucunda yaralanma olduysa olay ayrıca yaralama suçu yönünden de değerlendirilebilir. Şikâyetini karakola, jandarmaya ya da Cumhuriyet başsavcılığına yapabilirsin. Ceza davası tazminatın yerine geçmez: para için hayvan sahibinden ayrıca istemen ya da hukuk mahkemesinde dava açman gerekir.
Sokak köpeği ısırırsa kime başvurulur?
Sahipsiz bir köpek ısırdıysa karşında bir hayvan sahibi yoktur; muhatap, sahipsiz hayvanları toplamak ve barındırmakla görevli kamu idareleridir (çoğunlukla belediye). Mahkemeler bu tür olaylarda idarenin hizmet kusuru bulunduğuna karar verebilir.
İdareye karşı tazminat için önce idareye yazılı başvuru yapılır. İdari Yargılama Usulü Kanunu md. 13'e göre bu başvuru, olayı öğrendiğin tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde olay tarihinden itibaren beş yıl içinde yapılmalıdır. İdare isteği reddederse ya da süresinde cevap vermezse idare mahkemesinde tam yargı davası açılır. Bu sürelerin ardından dava açma süreleri de kısa olduğu için başvuru dilekçesini verdiğin tarihi not et ve bir avukattan destek al.
Tazminat için ne kadar süren var?
Sahipli bir köpeğin verdiği zarar için tazminat hakkı, zararı ve hayvan sahibini öğrendiğin tarihten itibaren iki yıl, her hâlde olay tarihinden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar (TBK md. 72). Fiil aynı zamanda ceza kanununda daha uzun zamanaşımı öngörülen bir suçsa o daha uzun süre uygulanır.
Süre dolmadan önce hayvan sahibiyle anlaşabilirsin. Anlaşırsan ödenecek tutarı, ödeme tarihini ve bunun hangi zararları kapsadığını yazılı ve imzalı bir belgeye geçir; taksitli ödemede her taksidin tarihini ayrıca yaz. Anlaşmazlık büyürse arabuluculuğun nasıl işlediğini ve ücretini kimin ödediğini arabuluculuk ücreti rehberinde anlattık.
Köpeğin birine zarar verirse ne yapmalısın?
Köpeğin birini ısırdıysa ya da bir eşyaya zarar verdiyse önce ısırılan kişinin tedavisine yardım et, iletişim ve aşı bilgilerini ver ve olayı inkâr etme; köpeğin aşı karnesi o kişinin gereksiz tedavi görmesini de önleyebilir.
- Sigortanı kontrol et: Bazı konut sigortası poliçelerinde üçüncü kişilere verilen zararları karşılayan sorumluluk teminatı bulunur. Kapsam poliçeden poliçeye değişir; genel şartlarını oku ya da acenteye sor.
- Riski önceden azalt: Kalabalık yerlerde tasma, gerekirse ağızlık ve güncel aşı, hem olayı hem de "gerekli özeni gösterdim" ispatını kolaylaştırır.
- Bütçeye yer aç: Köpek bakmanın aylık maliyetinin yanında beklenmedik bir tazminat ya da veteriner masrafı için küçük bir pay ayırmak mantıklıdır. Yıllık bütçeyi kedi ya da köpek bakmanın maliyeti rehberinde çıkardık.