BütçoYoldaki çukurun verdiği hasarı kim öder?
Yoldaki çukurun araca verdiği hasarı, yolun bakımından sorumlu idare öder; bunun için çukurun kapatılmaması, işaretlenmemesi ya da aydınlatılmaması gibi bir hizmet kusuru bulunması gerekir. Anayasa, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğunu söyler (Anayasa md. 125).
Tazminatın ödenip ödenmeyeceğini belirleyen başlıca sorular şunlardır: Çukur ne kadar süredir oradaydı, uyarı levhası ya da şerit var mıydı, yol aydınlatılmış mıydı ve sen hız sınırına uyuyor muydun? Mahkeme senin kusurunu da dikkate alarak tazminatı indirebilir.
Trafik sigortası bu hasarı ödemez; trafik sigortası yalnızca senin başkalarına verdiğin zararı karşılar. Farkları kasko ve trafik sigortası farkı rehberinde anlattık.
Yol kimin sorumluluğunda? Başvuru nereye yapılır?
Başvuru, çukurun bulunduğu yolun bakımını yapmakla görevli idareye yapılır. Yanlış idareye başvurmak zaman kaybettirir; emin değilsen başvuruyu birden fazla idareye gönderebilirsin.
| Yol | Genellikle sorumlu olan |
|---|---|
| Şehir içi cadde ve sokak | İlçe belediyesi; büyükşehirlerde ana caddeler büyükşehir belediyesi |
| Devlet ve il yolları, otoyollar | Karayolları Genel Müdürlüğü (işletmesi özel şirkete verilmiş otoyollarda işletmeci şirket de sorumlu olabilir) |
| Köy yolları | İl özel idaresi; büyükşehir olan illerde büyükşehir belediyesi |
| Su, kanalizasyon ya da doğalgaz kazısından kalan çukur | Kazıyı yapan kurum ya da şirket ve yolun sahibi idare |
Hangi yolun kime ait olduğunu belediyenin çağrı merkezine (birçok ilde 153) sorarak öğrenebilirsin; bu aramada çukuru bildirip bir kayıt numarası almak, çukurun idarece bilindiğini göstermek için de işe yarar.
Hasar anında ne yapmalı? Delil listesi
Tazminat davasını çoğunlukla olay yerinde toplanan deliller kazandırır: çukurun kendisi, uyarı işaretinin olmadığı ve hasarın bu çukurdan kaynaklandığı belgelenmelidir.
- Güvenliği sağla: Aracı güvenli bir yere çek, dörtlüleri yak ve reflektörü koy.
- Fotoğraf ve video çek: Çukuru yakından ve uzaktan, boyutu anlaşılsın diye yanına bir nesne koyarak; aracın konumunu, hasarlı lastiği ve jantı, çevrede uyarı levhası olmadığını kaydet. Araç kamerası kaydını sakla.
- Konumu ve saati not et: Sokak adı, kilometre ya da yakındaki bir tabela, tarih ve saat. Gece ise aydınlatmanın yanıp yanmadığını yaz.
- Tutanak tutturmayı düşün: 112'yi arayıp şehir içinde polisi, şehir dışında jandarmayı çağırarak olayı tespit ettirmek, sonradan "hasar başka yerde oldu" itirazına karşı güçlü bir delildir.
- Tanık bul: Olayı gören ya da aynı çukura düşen başka sürücülerin adını ve telefonunu al.
- Hasarı belgele: Servis ya da ekspertiz raporu, fatura ve çekici makbuzu al. Değiştirilen lastiği ve jantı mümkünse bir süre sakla.
İdareye başvuru ve dava süreleri
Doğrudan dava açamazsın: önce zararı öğrendiğin tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde olaydan itibaren beş yıl içinde sorumlu idareye yazılı başvurman gerekir (İYUK md. 13). Başvuru yapılmadan açılan dava reddedilir.
| Adım | Süre |
|---|---|
| İdareye yazılı başvuru (dilekçe, fotoğraflar, tutanak, fatura ve IBAN) | Zararı öğrenmeden itibaren 1 yıl, her hâlde olaydan itibaren 5 yıl |
| İdarenin cevap vermesi | 30 gün içinde cevap yoksa istek reddedilmiş sayılır (İYUK md. 10) |
| İdare mahkemesinde tam yargı davası | Ret cevabının tebliğinden ya da 30 günün dolmasından itibaren 60 gün (İYUK md. 7) |
Dilekçede olayı, yeri ve saati, hasar kalemlerini ve istediğin toplam tutarı açıkça yaz; başvurunun alındığını gösteren evrak numarasını sakla. Dava için avukat zorunlu değildir, ama harç ve bilirkişi masrafı peşin yatırılır ve dava aylar sürebilir. Küçük bir hasarda bu masrafı ve zamanı istediğin tutarla karşılaştır.
Kasko mu, belediye mi? Örnek hesap
Kaskon varsa hasarı kaskoya da bildirebilirsin; kasko hızlı öder ama hasarsızlık indirimini düşürebilir. Kasko şirketi ödediği tutar kadar senin yerine geçer ve parayı sorumlu idareden isteyebilir (TTK md. 1481).
Kasko Genel Şartları'na göre lastikte tek başına oluşan hasar, sigorta kapsamındaki bir olaydan doğmadıkça teminat dışıdır; çukura girme sonucu jant, ön takım ya da kaportayla birlikte oluşan hasar ise kaza olarak değerlendirilebilir. Bazı poliçeler lastik hasarını ek teminatla verir; poliçeni kontrol et.
Örnek (rakamlar yalnızca hesabın mantığını gösterir): Çukura girme sonucu bir lastik 4.000 ₺, jant tamiri 3.000 ₺, rot balans 1.000 ₺ ve çekici 2.500 ₺ tuttu; toplam hasar 10.500 ₺.
| Kaskoya bildirirsen | Kendin ödeyip idareye başvurursan | |
|---|---|---|
| Bugün cebinden çıkan | Muafiyet varsa o kadar | 10.500 ₺ |
| Gelecek yılın primi (indirimsiz prim 50.000 ₺) | Hasarsızlık indirimi %40'tan %20'ye düşerse 40.000 ₺ | İndirim korunursa 30.000 ₺ |
| Fark | Gelecek yıl 10.000 ₺ fazla prim | İdare öderse 10.500 ₺ geri gelir |
Bu örnekte kaskoyu kullanmak, bir yıllık prim artışıyla neredeyse aynı tutardadır. Hasarsızlık basamakları şirketten şirkete değişir; karar vermeden önce sigortacına "bu hasarı bildirirsem gelecek yıl primim ne olur?" diye sor. Araç masraflarının toplamına bakmak için araba masrafları rehberine bakabilirsin.
Tazminatı azaltan ya da reddettiren durumlar
İdare, çukurun görülebilir ve işaretlenmiş olduğunu ya da sürücünün dikkatsiz davrandığını ispat ederse tazminat azalabilir ya da hiç ödenmeyebilir.
- Hız: Hız sınırının üstünde gidiyorsan senin kusurun da hesaba katılır.
- Uyarı vardı: Çukurun çevresinde levha, şerit ya da yol çalışması işareti varsa idarenin kusuru zayıflar.
- Yeni oluşmuş çukur: Çukur birkaç saat önce oluştuysa idarenin bunu fark edip kapatacak zamanı olmadığı savunulabilir. Önceki şikâyet kayıtları, çukurun uzun süredir orada olduğunu gösterir.
- Eski hasar: Aracın aynı parçada daha önceden hasarı varsa, yalnızca bu olayın yol açtığı kısım istenebilir.
Hasar büyükse ve araç onarıldıktan sonra piyasa değeri düştüyse bunu da isteyebilirsin; mantığı araç değer kaybı tazminatı rehberinde anlatılıyor.