İkinci el araba alırken ilan fiyatına eklenenler: noter, ekspertiz, trafik sigortası ve TRAMER sorgusu

İlan fiyatının üstüne eklenen masraflar

Bir arabayı alırken ödenen kalemler, satın almadan önce ve satıştan sonra olmak üzere ikiye ayrılır:

• Ekspertiz raporu: Aracın boya, değişen parça, şasi, motor ve elektronik durumunu gösteren rapor. Ücreti paketin kapsamına ve şehre göre değişir; tek bir araç için birkaç bin lira tutabilir.
• Noter satış ücreti: İkinci el araç satışı noterde yapılır. Ücret noterlik tarifesine göre belirlenir ve genellikle alıcı öder; bu, pazarlıkta konuşulabilir.
• Zorunlu trafik sigortası: Satışla birlikte satıcının poliçesi sona erer. Yeni sahip olarak aracı trafiğe çıkarmadan önce kendi adına trafik sigortası yaptırman gerekir.
• Kasko: Zorunlu değildir, ama aracı taşıt kredisiyle alıyorsan banka isteyebilir.
• Muayene: Muayene tarihi geçmiş ya da yaklaşan bir araçta muayene ücretini ve muayenede çıkabilecek onarımları hesaba kat.
• İlk bakım: Yağ, filtre, lastik, akü ve fren balataları gibi ilk bakımda değişen parçalar.
• Plaka ve etiketler: Plaka değişikliği istersen ya da HGS etiketi gerekiyorsa küçük ek masraflar.

Hesap: 900.000 ₺'lik bir aracın gerçek maliyeti

Aşağıdaki tablo tamamen varsayımsal rakamlarla hesaplanmıştır. Kendi hesabında noterin, ekspertiz firmasının ve sigortacının güncel fiyatlarını kullan.

Yani 900.000 ₺'ye araba almaya karar veren birinin peşinat planı yaklaşık 70.000 ₺'lik bir tampon içermelidir. Satın aldıktan sonraki aylık yükü görmek için araba masrafları rehberine bak.

Satın almadan önce yapılacak sorgular

1. Hasar kaydı (TRAMER): Aracın plakasını ya da şasi numarasını 5664'e SMS ile göndererek ya da e-Devlet'teki araç hasar kaydı sorgulama hizmetiyle sigorta şirketlerine bildirilmiş hasarları ve tutarlarını görebilirsin. Sigortaya bildirilmeden yaptırılan onarımlar bu kayıtta görünmez; bu yüzden ekspertiz yine de gereklidir.
2. Kilometre ve muayene geçmişi: e-Devlet'teki araç muayene ve kilometre bilgileri, aracın geçmiş muayenelerde okunan kilometresini gösterir. Göstergedeki kilometre geçmiş kayıtlardan düşükse bu ciddi bir uyarıdır.
3. Rehin ve haciz: Aracın üzerinde bir banka rehini ya da icra haczi varsa satış yapılamaz ya da sorun sana geçebilir. Satıcıdan araç bilgilerinin güncel dökümünü iste; noter satıştan önce bu kayıtları kontrol eder.
4. MTV ve cezalar: Noter, aracın vadesi gelmiş motorlu taşıtlar vergisi borcu ödenmeden satışı yapmaz. Satış yılının MTV'sini kimin ödeyeceğini baştan konuş; yıllık ödeme takvimi için MTV ve emlak vergisi rehberine bak. Aracın geçmiş trafik cezaları ise sürücüye ya da eski sahibine aittir.

Ekspertizde nelere bakılır?

• Boya ve değişen: Hangi parçaların boyalı ya da değişmiş olduğu. Tavan, direk ve şasi gibi taşıyıcı bölümlerdeki işlem, kaporta panelindeki bir boyadan çok daha ciddidir.
• Motor ve şanzıman: Kompresyon, yağ kaçağı, şanzıman geçişleri ve arıza kodları.
• Yürüyen aksam: Amortisör, rot, balata ve lastik durumu. Bunlar yakın zamanda yapılacak masrafı gösterir ve pazarlığa konu olur.
• Sel ve yangın izleri: Döşeme altında pas, çamur ya da elektronik arızalar.

Ekspertizi satıcının değil, senin seçtiğin bağımsız bir firmada yaptır. Raporda çıkan her eksik, fiyatı düşürmek için somut bir gerekçedir: yakında değişmesi gereken dört lastik ya da bir amortisör seti pazarlıkta doğrudan fiyattan düşülebilir.

Ödeme güvenliği ve kapora dolandırıcılığı

• Güvenli ödeme sistemi: Noterde yapılan ikinci el araç satışlarında bedel, noter ve bankalar aracılığıyla çalışan güvenli ödeme sistemiyle ödenebilir; para, satış tamamlanınca satıcıya geçer. Büyük tutarları elden nakit taşımak yerine bu yolu kullan.
• Aracı görmeden kapora gönderme: "Çok ilgilenen var, kapora at ayırayım" diyen, aracı göstermeyen ya da sürekli başka şehirde olan ilan sahipleri en yaygın dolandırıcılık senaryosudur. Kapora göndermeden önce aracı ve ruhsattaki sahibini yerinde gör.
• Ruhsat ve kimlik aynı kişi mi? Satışı yalnızca ruhsat sahibi ya da noter onaylı vekaleti olan kişi yapabilir. Ruhsattaki isimle satıcının kimliği tutmuyorsa dur.
• Piyasanın çok altındaki fiyat: Emsallerinden belirgin ucuz bir araç ya ağır hasarlıdır ya da ilan sahte olabilir.

Başka dolandırıcılık yöntemlerini tanımak için hesap kiralama ve sahte SMS rehberlerine bakabilirsin.

Krediyle alıyorsan

Taşıt kredisinde kullanılabilecek tutar ve vade, aracın fiyatına ve yaşına göre düzenlemelerle sınırlanır; eski ve pahalı araçlarda krediyle karşılanabilecek pay azalır. Bu yüzden peşinat çoğu zaman beklenenden yüksek çıkar. Krediye başvurmadan önce:

• Aylık taksit yerine toplam geri ödemeyi ve yıllık maliyet oranını karşılaştır.
• Kredi tahsis ücreti, kasko ve hayat sigortası gibi krediye bağlı masrafları toplam maliyete ekle.
• Taksidin, araba masraflarıyla birlikte aylık bütçende nereye oturacağını hesapla.

Krediyi ileride erken kapatmayı düşünüyorsan kredi erken kapatma rehberine bakabilirsin.