Kilometresi düşürülmüş araba aldım, ne yapmalıyım? İade, bedel indirimi ve süreler

Kilometresi düşürülmüş araba aldıysan hakların neler?

Gerçek kilometresi gösterilenden yüksek olan araç, sözleşmede ya da ilanda söylenen niteliği taşımadığı için ayıplı maldır; aracı iade edip parayı geri isteyebilir, bedel indirimi talep edebilir ve zararın varsa tazminat isteyebilirsin. Hangi kanunun uygulanacağı, aracı kimden aldığına bağlıdır.

Seçimlik hakların her iki durumda da benzerdir: sözleşmeden dönüp parayı geri almak, aracı tutup değer farkı kadar indirim istemek ya da ayıpsız bir benzeriyle değiştirilmesini istemek. Kilometre geri alınamayan bir kusur olduğu için onarım çoğu zaman anlamlı bir seçenek değildir.

Kilometresi düşürülmüş araç nasıl anlaşılır?

En güçlü kanıt, aracın geçmiş kayıtlarında okunan kilometrenin göstergedeki değerden yüksek olmasıdır. Kilometre bir kez kayda geçtiyse sonradan göstergede düşük görünmesi açıklanması gereken bir çelişkidir.

1. Muayene kayıtları: Araç muayenesinde kilometre okunur ve kaydedilir. e-Devlet'teki araç muayene bilgilerinde ve muayene raporlarında geçmiş muayenelerdeki kilometreyi göstergeyle karşılaştır.
2. Ekspertiz raporu: Galeriden alınan araçlarda satıştan önce düzenlenen ekspertiz raporunda kilometre yazar. Bu rapor, satış günündeki beyanın yazılı kanıtıdır.
3. Servis ve bakım kayıtları: Yetkili serviste yapılan bakımlarda kilometre kayda geçer. Servise şasi numarasıyla geçmiş kayıtları sorabilirsin.
4. Hasar kayıtları: Sigortaya bildirilen hasarların dosyalarında aracın o günkü kilometresi yer alabilir.
5. Aracın kendisi: Direksiyon, vites topuzu, pedal lastikleri ve koltuk yanaklarındaki aşınma, gösterilen kilometreyle uyuşmuyorsa ipucudur; tek başına kanıt sayılmaz, kayıtlarla desteklenmelidir.

Satın almadan önce yapılacak sorguları ikinci el araba alırken masraflar rehberinde anlattık.

Fark ettiğinde ilk ne yapmalısın?

Kilometre düşürüldüğünü fark ettiğin anda kanıtları topla ve satıcıya yazılı olarak bildir. Türk Borçlar Kanunu md. 223'e göre sonradan ortaya çıkan ayıbı hemen bildirmezsen aracı kabul etmiş sayılabilirsin; satıcı seni ağır kusuruyla yanılttıysa bildirimin süresinde yapılmadığını ileri süremez (md. 225), ama gecikmek ispatı zorlaştırır.

1. Belgeleri topla: Noter satış senedi, ilan ekran görüntüsü, ekspertiz raporu, ödeme dekontu, satıcıyla yazışmalar, muayene ve servis kayıtları.
2. Aracı tespit ettir: Göstergenin ve beyin kayıtlarının incelenmesi için bağımsız bir ekspertize ya da mahkemeden delil tespiti talebiyle bilirkişiye başvurabilirsin.
3. Satıcıya yazılı bildirim yap: Ayıbı, hangi kayıtla ortaya çıktığını ve istediğin hakkı (iade ya da indirim) yaz. Noter kanalıyla gönderilen ihtarname ispat açısından en güçlüsüdür.
4. Aracı değiştirme: Satıcıyla anlaşmazlık sürerken göstergeye ya da kayıtlara müdahale ettirme; kanıt ortadan kalkar.

Galeriden aldıysan nereye başvurursun?

Galeriden alınan araçta tüketici hukukunun ayıplı mal hükümleri uygulanır: aracı iade edip bedelini, ya da araçta kalıp değer farkı kadar indirimi isteyebilirsin (6502 sayılı Kanun md. 11). Satıcı kabul etmezse tutara göre tüketici hakem heyetine ya da arabulucuya gidersin.

• Tüketici hakem heyeti: Uyuşmazlık tutarı yıllık parasal sınırın altındaysa başvuru ücretsizdir ve e-Devlet üzerinden yapılır. Ayrıntıları tüketici hakem heyeti rehberinde anlattık.
• Arabuluculuk ve dava: Tutar parasal sınırın üstündeyse tüketici mahkemesinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur (6502 sayılı Kanun md. 73/A); atlanırsa dava usulden reddedilir.
• Ekspertiz firması: Satış öncesi rapordaki kilometre gerçeği yansıtmıyorsa raporu düzenleyen ekspertiz firmasının da sorumluluğu gündeme gelebilir; ona da yazılı başvur.

Ticaret Bakanlığı'nın Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmeliği'ne göre yetki belgeli işletmeler, belirli yaş ve kilometrenin altındaki otomobil ve hafif ticari araçları satmadan önce ekspertiz raporu almak ve raporu alıcıya vermek zorundadır; raporda aracın kilometresi yer alır. Rapor verilmediyse noterdeki satış işleminde satış anındaki kilometreye ilişkin taraf beyanı alınır. Bu belgeleri saklaman, iddianı kanıtlamanın en kolay yoludur.

Şahıstan aldıysan ne yapabilirsin?

Şahıstan alınan araçta Türk Borçlar Kanunu'nun satıcının ayıptan sorumluluğu hükümleri uygulanır; satıcı "kilometresi gerçek" dediyse ya da ilanda kilometre yazdıysa bu nitelikten sorumludur (md. 219). Hakların, sözleşmeden dönme, bedel indirimi ya da ayıpsız benzeriyle değiştirmedir (md. 227).

• "Görüldü, beğenildi" yazısı seni korumasız bırakmaz: Satıcının ayıptan sorumlu olmayacağına ilişkin anlaşma, satıcı ayıbı alıcıdan aldatarak gizlediyse kesin olarak hükümsüzdür (md. 221).
• Aldatma: Satıcı kilometreyi düşürdüğünü bile bile seni yanılttıysa, aldatmayı öğrendiğin tarihten itibaren bir yıl içinde sözleşmeyle bağlı olmadığını bildirerek sözleşmeyi iptal edebilirsin (md. 36 ve 39).
• Ceza yolu: Kilometreyi bilerek düşürüp yüksek fiyata satmak, şartları varsa dolandırıcılık suçu olarak savcılığa şikâyet konusu yapılabilir. Ceza şikâyeti paranı kendiliğinden geri getirmez; alacağın için hukuki yolu ayrıca izlemen gerekir.

Şahıstan alınan eşyalarda ayıp kurallarının genel mantığını ikinci el ürün bozuk çıktı rehberinde anlattık. Tutar ve deliller karmaşıksa bir avukata danışmak, süre kaçırmamanın en güvenli yoludur.

Ne kadar süren var?

Ayıplı araç için talepler genellikle teslimden itibaren iki yıl içinde zamanaşımına uğrar; ancak satıcı ayıbı ağır kusuruyla ya da aldatarak gizlediyse bu iki yıllık süreye dayanamaz. Bu kural hem 6502 sayılı Kanun md. 12'de hem Türk Borçlar Kanunu md. 231'de yer alır.

Süreler kişiye ve olaya göre değişebilir; özellikle aldatma iddiasında hangi sürenin işlediğini bir hukukçuyla değerlendirmek iyi olur. En güvenli yol, fark ettiğin gün bildirimi yapıp belgeleri toplamaktır.

Değer kaybını nasıl hesaplarsın?

Bedel indiriminde istenecek tutar, aracın gerçek kilometresiyle değeri ile sana gösterilen kilometreyle değeri arasındaki farktır. Mahkemede bu fark bilirkişi incelemesiyle belirlenir; pazarlık yaparken emsal ilanlar iyi bir başlangıç noktasıdır.

bedel indirimi = ödenen fiyat × (1 − gerçek kilometreyle değer ÷ gösterilen kilometreyle değer)

Örnek (rakamlar örnektir): Aracı 850.000 ₺'ye aldın. Gösterilen 90.000 km'deki emsal araçlar 850.000 ₺, gerçek 210.000 km'deki emsaller 720.000 ₺ ediyor. Gerçek değer gösterilen değerin yaklaşık %84,7'sidir; yani ödediğin fiyatın yaklaşık %15,3'ü, 130.000 ₺ civarı, indirim olarak istenebilir. İade yolunu seçersen 850.000 ₺'nin tamamını geri istersin ve aracı geri verirsin.

Aracı krediyle aldıysan iade ya da indirim kredi sözleşmeni kendiliğinden değiştirmez; taksitlerin sürer. Ödeme ve kapora sırasında karşılaşılan tuzakları kapora dolandırıcılığı rehberinde anlattık.