Sahibinden ya da Letgo'dan şahıstan aldığım ürünü iade edebilir miyim?

Fikrini değiştirdiğin için iade edemezsin; bireyden alışverişte 14 günlük cayma hakkı yoktur. Ürün satıcının söylediği özellikleri taşımıyorsa ya da sana bildirilmemiş gizli bir ayıbı varsa, Türk Borçlar Kanunu'na göre iade, indirim ya da onarım isteyebilirsin.

Şahıstan alınan ürün için tüketici hakem heyetine başvurulur mu?

Hayır. Tüketici hakem heyeti yalnızca tüketici ile ticari ya da mesleki amaçla satış yapan bir işletme arasındaki uyuşmazlıklara bakar. İki birey arasındaki satışta yol, yazılı talep ve ihtarnameden sonra genel mahkemedir.

İkinci el ürünün ayıbını ne zamana kadar bildirmeliyim?

Kanun gün sayısı vermez; ürünü teslim alır almaz kontrol edip gördüğün ayıbı uygun bir süre içinde, sonradan ortaya çıkan gizli ayıbı ise öğrenir öğrenmez hemen bildirmelisin. Dava hakkı ise teslimden itibaren 2 yılda zamanaşımına uğrar; satıcı ayıbı bilerek gizlediyse bu süreden yararlanamaz.

"Görüldü, beğenildi" diye imza attım, artık hakkım yok mu?

Alırken görülebilen ayıplar için hakkını büyük ölçüde kaybedersin. Ama satıcının ağır kusuruyla, örneğin bilerek gizlediği bir ayıp için sorumluluğu kaldıran anlaşmalar Türk Borçlar Kanunu'na göre kesin olarak hükümsüzdür.

Şahıstan aldığım ikinci el ürün bozuk çıktı: Satıcıdan iade isteyebilir miyim?

Şahıstan alınan ikinci el ürün iade edilir mi?

Ürün ayıplıysa evet, iade ya da indirim isteyebilirsin; ama yalnızca fikrini değiştirdiğin için iade hakkın yoktur. İlan sitesinden ya da tanıdıktan, işini yapmak için değil kendi eşyasını satan bir kişiden alışveriş yaptığında Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun uygulanmaz, çünkü o kanun ticari ya da mesleki amaçla satış yapan satıcıyı kapsar. Bu satışa Türk Borçlar Kanunu'nun satış hükümleri uygulanır ve kanun her satıcıyı ayıptan sorumlu tutar.

Satıcı iki şeyden sorumludur: İlanda ya da konuşmada var olduğunu söylediği özelliklerin çıkmamasından ve ürünün değerini ya da kullanımını önemli ölçüde azaltan ayıplardan. Ayıbın satıcı tarafından bilinmemesi sorumluluğu kaldırmaz.

Online alışverişteki 14 günlük cayma hakkı burada yoktur; o hak yalnızca bir işletmeden mesafeli alışverişte geçerlidir. Farkı online alışverişte iade rehberinde anlattık.

Hangi durumlarda satıcı sorumlu olmaz?

Satıcı, satış sırasında senin bildiğin ayıplardan sorumlu olmaz. İlanda "ekranda çizik var", "bataryası zayıf" diye yazan bir satıcıdan bu kusurlar için hak isteyemezsin. Ürünü satın alırken basit bir inceleme ile fark edebileceğin ayıplardan da, satıcı bunların olmadığını ayrıca söylemedikçe sorumlu olmaz.

Durum	Satıcı sorumlu mu?
İlanda "sorunsuz" yazan telefon bir hafta sonra şarj tutmuyor, bataryanın değiştiği anlaşılıyor	Evet; söylenen özellik yok
Satıcının bahsetmediği, açıp bakmadan anlaşılamayacak bir motor arızası	Evet; gizli ayıp
İlanda yazan ve fotoğrafta görünen çizik	Hayır; alırken biliyordun
Teslim alırken kolayca görebileceğin kırık bir parça	Hayır; satıcı yokluğunu ayrıca söylemediyse
Aldıktan aylar sonra senin kullanımın yüzünden bozulan ürün	Hayır; ayıp teslimde yoktu

Ayıbın teslim sırasında var olduğunu kural olarak alıcı olarak sen ispat edersin. Bu yüzden ürünü alır almaz kontrol etmek ve sorunu hemen belgelemek, bireyden alışverişte en önemli adımdır.

Ayıbı satıcıya ne kadar sürede bildirmelisin?

Kanun gün sayısı vermez: Ürünü işlerin olağan akışına göre imkân bulur bulmaz kontrol etmen ve gördüğün ayıbı uygun bir süre içinde satıcıya bildirmen gerekir. Bunu ihmal edersen ürünü olduğu gibi kabul etmiş sayılırsın. Olağan bir kontrolle görülemeyecek gizli bir ayıp sonradan ortaya çıkarsa, bu kez öğrenir öğrenmez hemen bildirmelisin.

Teslimde kontrol et: Telefonu açıp kamerayı, şarjı ve ekranı dene; eşyayı çalıştır. Kargoyla geldiyse paketi açtığın gün kontrol et.
Yazılı bildir: Satıcıya mesajla ya da e-postayla, ayıbı ve ne zaman fark ettiğini anlatan bir bildirim gönder. Ekran görüntüsünü sakla.
Belgele: Arızayı gösteren fotoğraf ve video çek; bir servisten arıza tespiti ya da ekspertiz raporu al.

Satıcı seni ağır kusuruyla yanılttıysa, örneğin arızayı bilerek gizlediyse, bildirimin geç yapıldığını ileri süremez. Yine de bunu ispat etmek zordur; bildirimi geciktirme.

Ayıplı ürün için hangi hakların var?

Satıcı ayıptan sorumluysa Türk Borçlar Kanunu sana dört seçimlik hak verir ve hangisini kullanacağına sen karar verirsin:

Sözleşmeden dönme: Ürünü geri verip ödediğin parayı geri istemek.
Bedelden indirim: Ürünü tutup ayıp oranında indirim istemek.
Ücretsiz onarım: Aşırı masraf gerektirmiyorsa masrafı satıcıya ait olmak üzere tamir.
Ayıpsız benzeriyle değişim: Mümkünse; ikinci el tekil ürünlerde çoğu zaman mümkün değildir.

Bu haklara ek olarak, ayıp yüzünden uğradığın zararın tazminini de genel hükümlere göre isteyebilirsin. Örnek: "Hiç tamir görmedi" denen bir dizüstü bilgisayarı 30.000 ₺'ye aldın; anakartının değiştiği ve bu yüzden piyasa değerinin 22.000 ₺ olduğu servis raporuyla anlaşıldı. Bilgisayarı geri verip 30.000 ₺'yi istemek ya da tutup yaklaşık 8.000 ₺ indirim istemek arasında seçim yapabilirsin (rakamlar örnektir).

"Görüldü, beğenildi" yazısı satıcıyı korur mu?

Kısmen. Satış belgesindeki "görüldü, beğenildi, iade yoktur" gibi bir ifade, alırken görülebilen ayıplar için satıcıyı büyük ölçüde korur; ama satıcının bilerek gizlediği ayıplar için koruma sağlamaz. Türk Borçlar Kanunu, satıcı ayıplı ürünü devretmekte ağır kusurluysa ayıptan sorumluluğunu kaldıran ya da sınırlayan her anlaşmanın kesin olarak hükümsüz olduğunu söyler.

İkinci el araba satışlarında noterdeki satış senedine eklenen bu tür ifadeler sık görülür. Kilometresi düşürülmüş, hasar kaydı gizlenmiş ya da şasi değişmiş bir aracı bilerek "sorunsuz" diye satan kişi bu yazının arkasına sığınamaz. Satın almadan önce yapılması gereken sorgular için ikinci el araba alırken rehberine bak.

Hakkını ne kadar süre içinde arayabilirsin?

Ayıptan doğan davalar, ayıp sonradan ortaya çıksa bile ürünün sana tesliminden itibaren 2 yıl içinde zamanaşımına uğrar; satıcı daha uzun bir süre için sorumluluk üstlenmiş olabilir. Satıcı ağır kusurluysa, örneğin ayıbı bilerek gizlediyse, bu 2 yıllık süreden yararlanamaz.

2 yıl, dava açabileceğin en son tarihtir; bildirim süresi değildir. Ayıbı fark ettiğin anda bildirmezsen 2 yıl dolmadan da hakkını kaybedebilirsin. Zamanaşımının genel işleyişi için zamanaşımı rehberine bakabilirsin.

Satıcı kabul etmezse nereye başvurursun?

Bireyden alışverişte tüketici hakem heyetine başvuramazsın; hakem heyeti yalnızca tüketici ile bir işletme arasındaki uyuşmazlıklara bakar. Satıcı yazılı talebine olumlu dönmezse yol genel mahkemelerdir:

Noter ihtarnamesi: Ayıbı, seçtiğin hakkı ve verdiğin süreyi yazan bir ihtarname, hem bildirimini kanıtlar hem de satıcıyı ciddi bir adım atmaya zorlar.
Arabuluculuk: İki birey arasındaki bu tür satışta arabuluculuk zorunlu değildir, ama isteğe bağlı olarak başvurabilir ve anlaşmayı resmî bir belgeye bağlayabilirsin.
Dava: Anlaşma olmazsa asliye hukuk mahkemesinde dava açılır; mahkeme genellikle bilirkişiye ayıbı inceletir. Küçük tutarlarda yargılama masrafını ve süresini hesaba kat.

Satıcı aslında sürekli ikinci el telefon ya da araba alıp satan biriyse, yani bu işi ticari amaçla yapıyorsa, şahıs gibi görünse bile tüketici hukuku uygulanabilir. Galeriden ya da mağazadan alınan ikinci el ürünlerde 1 yıldan az olamayan sorumluluk süresi ve diğer haklar için ayıplı mal rehberine bak.

İkinci el alırken kendini nasıl korursun?

Bireyden alışverişte en güçlü koruma, sorunları parayı ödemeden önce bulmaktır.

İlanı kaydet: İlanın ekran görüntüsünü al; satıcının yazdığı "sorunsuz", "değişen yok" gibi ifadeler, sonradan söylenen özelliğin ispatıdır.
Yazılı soru sor: "Tamir gördü mü, parça değişti mi?" sorusunu mesajla sor; cevap, ileride en önemli delilin olur.
Yerinde dene: Ürünü çalışırken gör; telefon alıyorsan IMEI kaydını ve çalıntı olup olmadığını kontrol et (IMEI sorgulama).
Kaporaya dikkat: Görmediğin ürün için para gönderme; kapora isteyen sahte ilanları kapora dolandırıcılığı rehberinde anlattık.
Banka üzerinden öde: Açıklamasına ürünü yazdığın bir havale, kimden neyi ne fiyata aldığının kanıtıdır.