Klima dış ünitesi takmak için komşu izni gerekir mi? Dış cephe, 4/5 rıza ve söküm masrafı

Klima dış ünitesi için komşulardan izin almak gerekir mi?

Dış ünite apartmanın dış cephesine ya da başka bir ortak yere takılacaksa evet: bütün kat maliklerinin beşte dördünün yazılı rızası gerekir. Kat Mülkiyeti Kanunu md. 19'a göre bir kat maliki, bütün kat maliklerinin beşte dördünün yazılı rızası olmadan ana yapının ortak yerlerinde inşaat, onarım ve tesis yaptıramaz. Binanın dış duvarı, çatısı, ışıklığı ve ortak bahçesi ortak yerdir; dairenin içi gibi kat malikinin tek başına kullandığı bir alan sayılmaz.

Yargıtay da dış cepheye monte edilen klima dış ünitelerini bu madde kapsamında değerlendirir ve rıza yoksa ünitenin kaldırılmasına karar verebilir. Yani "benim dairemin duvarı" düşüncesi hukuken geçerli değildir: duvarın iç yüzünü boyayabilirsin, dış yüzüne ise tek başına bir şey asamazsın.

Beşte dört, kat maliklerinin sayısına göre hesaplanır, dairelerin kiracılarına göre değil. 10 dairelik bir apartmanda en az 8, 12 dairelik bir apartmanda en az 10 kat malikinin yazılı rızası gerekir (12 × 4/5 = 9,6, yukarı yuvarlanır).

Rıza nasıl alınır? Sözlü izin yeter mi?

Kanun yazılı rıza ister; asansörde verilen "tak tabii" cevabı sonradan bir dava çıkarsa seni korumaz. En sağlam yol, rızayı kat malikleri kurulu toplantısında karar defterine yazdırmaktır.

1. Yöneticiye yazılı başvur: Ünitenin nereye, nasıl ve hangi büyüklükte takılacağını, gerekirse bir fotoğraf ya da krokiyle anlat.
2. Toplantıda karar aldır: Kat malikleri kurulunda karar defterine "X numaralı dairenin klima dış ünitesini şu cepheye takmasına izin verilmiştir" diye yazılsın ve kat malikleri imzalasın.
3. Toplantı yapılamıyorsa imza topla: Kat maliklerinden tek tek imzalı bir muvafakat yazısı al; daire numarası, ad soyad ve tarih açıkça yazsın.
4. Kiracıysan önce ev sahibinden izin al: Kiracı kat maliki değildir; rızayı kat malikleri verir, dairenin değişikliğine de ev sahibin karar verir.
5. Belgenin bir kopyasını sakla: Daireyi satarken ya da yıllar sonra bir şikâyet gelirse elindeki tek kanıt budur.

Bazı belediyeler ana caddeye bakan cephelerde, tarihi ve koruma alanındaki binalarda dış ünite için ek kural uygulayabilir. Takmadan önce yöneticine ve gerekirse belediyenin imar birimine sorman sorun yaşamanı önler.

Ünite balkona ya da çatıya takılırsa izin gerekir mi?

Ünitenin yeri izni değiştirir: çatı, ışıklık, ortak bahçe ve dış duvar ortak yerdir ve 4/5 yazılı rıza ister; ünite tamamen kendi balkonunun içinde, cepheye taşmadan duruyorsa tartışma genellikle izin değil gürültü ve su üzerinedir.

Balkon korkuluğunun dışına asılan ya da cepheye vidalanan ünite, balkonda olsa da dış cepheye müdahale sayılabilir. Yönetim planında dış üniteler için ayrı bir kural (ör. "yalnızca balkon içine" ya da "arka cepheye") varsa ona da uy. Sitelerde yönetim planı çoğu zaman bu konuda açık hüküm içerir.

Komşunun klimasının gürültüsü ve damlayan suyu için ne yapılır?

İzin alınmış olsa bile ünite komşuyu rahatsız edemez: Kat Mülkiyeti Kanunu md. 18'e göre kat malikleri bağımsız bölümlerini kullanırken birbirlerini rahatsız etmemek ve iyi niyet kurallarına uymakla yükümlüdür. Türk Medeni Kanunu md. 737 de herkesin taşınmazını kullanırken komşularına taşkın etkide bulunmamasını ister.

• Gürültü ve titreşim: Eskimiş kompresör, yanlış montaj ya da lastik takoz eksikliği gece uykusunu bozan uğultuya yol açar. Çoğu zaman bir servis ziyareti sorunu çözer.
• Su damlatma: Yoğuşma suyunun alt kattaki balkona ya da kaldırıma damlaması en sık şikâyettir. Tahliye hortumu gidere ya da bir kaba bağlanmalıdır.
• Sıcak hava: Ünitenin komşunun penceresine doğru üflemesi, yönünü değiştiren bir deflektörle azaltılabilir.

Önce konuşmayı ve yöneticiye yazılı bildirmeyi dene. Gürültünün nerelere şikâyet edilebildiğini ve belediyenin gürültü cezasını gürültü yapan komşu nereye şikâyet edilir rehberinde anlattık. Ortak alanı işgal eden başka eşyalar için apartman koridoruna ayakkabılık koymak rehberine de bakabilirsin.

İzinsiz takılan klima söktürülebilir mi? Dava ve arabuluculuk

Evet. Rıza alınmadan ortak yere takılan dış ünite için kat malikleri ya da yönetici, müdahalenin önlenmesi ve eski hale getirme isteyebilir; mahkeme ünitenin sökülmesine ve cephenin onarılmasına karar verebilir. Kat Mülkiyeti Kanunu'ndan doğan uyuşmazlıklarda görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir.

Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır: kat mülkiyeti ve komşu hakkından kaynaklanan uyuşmazlıklarda 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu md. 18/B arabuluculuğu zorunlu tutar. Arabulucuya gitmeden açılan dava usulden reddedilir. Başvuruyu adliyedeki arabuluculuk bürosuna yaparsın; çoğu klima uyuşmazlığı ünitenin yerini değiştirmek gibi bir uzlaşmayla bu aşamada biter.

Davayı kaybeden taraf, genel kural olarak bilirkişi ücreti dahil yargılama giderlerini ve karşı tarafın vekâlet ücretini öder (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu md. 326). Küçük bir montaj tasarrufu için rıza almamak, bu yüzden en pahalı seçenek olabilir.

İzin almamanın maliyeti: örnek hesap

Rıza almadan cepheye takılan bir ünitenin sökülmesine karar verilirse montaj parasını iki kez, söküm ve cephe onarımını da bir kez ödersin. Aşağıdaki rakamlar örnektir; usta, şehir ve ünitenin boyuna göre değişir.

izinsiz takmanın ek maliyeti = söküm + cephe onarımı + yeniden montaj + (varsa) yargılama giderleri

Bu örnekte rıza için birkaç imza toplamak yerine en az 7.500 ₺ ek masraf çıkıyor; dava aşamasına gelinirse bilirkişi ve vekâlet ücreti de eklenir. Klimayı ısınmada kullanmayı da düşünüyorsan önce klima mı doğalgaz mı rehberindeki maliyet karşılaştırmasına bak; montaj masrafı bu hesaba dahil olmalıdır.