İkinci el telefon çalıntı mı nasıl anlaşılır? IMEI sorgulama ve almadan önce kontrol listesi

İkinci el telefon çalıntı mı nasıl anlaşılır?

En güvenilir yol, telefonun IMEI numarasını e-Devlet'teki Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) IMEI Sorgulama ekranında sorgulamaktır. Sorgu, cihazın Türkiye'de kayıtlı olup olmadığını ve hakkında kayıp ya da çalıntı ihbarı bulunup bulunmadığını gösterir.

1. Telefonun tuş ekranında *#06# yaz; ekrana 15 haneli IMEI numarası (çift hatlı telefonda iki numara) gelir.
2. Aynı numarayı telefonun ayarlarındaki "Hakkında" bölümünde, kutusunun üzerinde ve faturasında kontrol et. Numaralar birbirini tutmuyorsa almaktan vazgeç.
3. e-Devlet'e kendi bilgilerinle girip IMEI Sorgulama hizmetine numarayı yaz ve sonucu satıcıyla birlikte, almadan önce oku.

Satıcının gönderdiği bir ekran görüntüsüne güvenme; sorguyu telefon elindeyken kendin yap.

IMEI sorgu sonucu ne anlama gelir?

Almak için tek uygun sonuç, cihazın kayıtlı olduğunu ve hakkında kayıp ya da çalıntı ihbarı bulunmadığını gösteren sonuçtur. Diğer sonuçlar ya cihazın kapatılacağı ya da ek masraf çıkacağı anlamına gelir.

Yurt dışından getirilmiş bir telefonu kayıt ettirmenin ücretini ve süresini yurt dışından telefon getirmek rehberinde anlattık. Kayıt dışı bir telefonu "ucuz" diye almak, üzerine bu ücreti eklemek demektir.

IMEI temiz çıkarsa telefon güvenli mi?

Tam olarak değil: IMEI sorgusu yalnızca o ana kadar yapılmış ihbarları gösterir; telefon sonradan ihbar edilirse yine kapatılır. Ayrıca sorgunun göremediği iki risk daha vardır: hesap kilidi ve parça değişimi.

• Hesap kilidi: iPhone'da "Bul" (aktivasyon kilidi), Android'de Google hesabı koruması açık kalırsa telefonu sıfırladığında önceki sahibinin şifresi istenir. Satıcıdan, sen yanındayken hesabından çıkmasını ve telefonu sıfırlamasını iste.
• Parça ve ekran: Ekranın, kameranın ve pilin orijinal olup olmadığına ayarlardaki parça geçmişinden ya da yetkili servisten bak; değiştirilmiş parçalar fiyatı düşürür.
• Fatura ve garanti: Faturası olan telefonun kimden alındığı bellidir. Faturasız ve kutusuz satılan, piyasanın çok altındaki telefonlar en riskli gruptur.

Garantili bir alternatif istiyorsan yenilenmiş telefon rehberine bakabilirsin.

Çalıntı telefon alırsan ne olur?

Üç şey kaybedebilirsin: telefonun şebekeye kapatılır, gerçek sahibi telefonu senden geri isteyebilir ve çalıntı olduğunu bilerek aldıysan suç işlemiş olursun. Ödediğin parayı geri almak için ise satıcının peşine düşmen gerekir.

• Geri isteme: Türk Medeni Kanunu md. 989'a göre çalınan ya da kaybolan bir taşınırın sahibi, onu beş yıl içinde elinde bulunduran herkesten geri isteyebilir. Telefonu iyiniyetle bir pazardan ya da benzer malları satan bir tacirden aldıysan, sahibi ancak ödediğin bedeli vererek geri isteyebilir. Bir kişiden ilan üzerinden aldıysan bu koruma yoktur.
• İyiniyet: Medeni Kanun md. 3'e göre durumun gerektirdiği özeni göstermeyen kişi iyiniyet iddia edemez. IMEI sorgusu yapmadan, faturasız ve çok ucuz bir telefon almak bu özeni zayıflatır.
• Ceza: Bir suçtan elde edilmiş eşyayı satın almak ya da kabul etmek Türk Ceza Kanunu md. 165'e göre altı aydan üç yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezası gerektiren bir suçtur.

İkinci el telefonu güvenle nasıl alırsın?

Güvenli alışverişin özeti şudur: yüz yüze buluş, kontrolleri telefon elindeyken yap, parayı en son ve izi kalan bir yolla öde.

1. Buluşma: Kalabalık ve kameralı bir yer seç; mümkünse bir operatör mağazası ya da alışveriş merkezi.
2. Kontrol: IMEI sorgusu, hesaptan çıkış ve sıfırlama, kendi SIM kartınla arama ve internet denemesi, kamera, şarj ve hoparlör testi.
3. Belge: Satıcının adını, telefonunu ve satış tarihini, telefonun IMEI numarasını ve fiyatını yazan kısa bir satış belgesi imzalat; varsa faturanın aslını al.
4. Ödeme: Banka havalesi ya da FAST ile açıklamaya IMEI numarasını yazarak öde. Telefonu görmeden kapora gönderme.

Telefonu görmeden para isteyen ilanlarda sık karşılaşılan yöntemleri kapora ve sahte dekont dolandırıcılığı rehberinde anlattık.

Telefonun çalınırsa ne yapmalısın?

Telefonun çalındıysa ya da kaybolduysa e-Devlet'teki Kayıp/Çalıntı İhbarı hizmetinden ya da BTK Tüketici İletişim Merkezi'ni (120) arayarak ihbar et; ihbar edilen cihaz elektronik haberleşme şebekesinden hizmet alamaz.

İhbarın yanında hattını operatörüne kapattır, banka ve e-posta şifrelerini değiştir ve karakola ya da savcılığa şikâyette bulun. Telefon bulunursa ihbarı, kim hangi yolla yaptıysa hattın yasal sahibi yine aynı yolla iptal ettirir; e-Devlet'ten yapılan ihbar e-Devlet'teki Kayıp/Çalıntı İhbar Sorgulama/İptal ekranından kaldırılır.