Pazar mı market mi? Pazardan alışveriş gerçekten ucuz mu, akşam pazarı ve fiyat etiketi kuralları

Pazardan alışveriş marketten ucuz mu?

Mevsiminde sebze ve meyvede pazar çoğu zaman marketten ucuzdur; ama her üründe ve her pazarda değil. Pazarda raf, depo ve soğuk zincir masrafı daha azdır ve tezgâhlar birbirine rakiptir; bu, özellikle bol çıkan mevsim ürünlerinde fiyatı aşağı çeker. Buna karşılık bakliyat, makarna, yağ, deterjan gibi paketli ürünlerde marketlerin indirimleri ve market markaları çoğu zaman daha avantajlıdır.

Örnek karşılaştırma (rakamlar örnektir; şehre, semte ve haftaya göre çok değişir):

Kural basit: taze ve mevsiminde olanı pazardan, paketli ve dayanıklı olanı marketten al; emin olmadığın üründe iki yerin kilo fiyatını not edip karşılaştır.

Pazarda ve markette fiyatları doğru nasıl karşılaştırırsın?

Doğru karşılaştırma aynı birimle, yani kilo ya da adet fiyatıyla yapılır. Pazarda "3 kilo 100 ₺", markette "500 gram 22,90 ₺" gibi farklı biçimler, hangisinin ucuz olduğunu gizleyebilir.

kilo fiyatı = ödenen tutar ÷ kilogram

• "3 kilo 100 ₺": 100 ÷ 3 = 33,33 ₺/kg. Ama 3 kiloya ihtiyacın yoksa artanı çöpe gidebilir.
• "500 gram 22,90 ₺": 22,90 ÷ 0,5 = 45,80 ₺/kg.
• Demet ve adetle satılanlar: Maydanoz, marul, karpuz gibi ürünlerde demetin ya da tanenin büyüklüğüne bak; ucuz görünen küçük demet kilo başına pahalı olabilir.

Markette etiketteki birim fiyat bu hesabı senin yerine yapar; marketteki tasarruf yöntemlerinin tamamı için market alışverişinde tasarruf rehberine bak.

Akşam pazarı gerçekten ucuz mu?

Evet, pazar kapanmaya yakın birçok tezgâhta fiyatlar düşer; çünkü pazarcı çabuk bozulan ürünü geri taşımak ya da çöpe atmak yerine indirimle satmayı tercih eder. Bu saatlerde özellikle yeşillik, domates, meyve gibi dayanıksız ürünlerde pazarlık şansın artar.

Akşam pazarının bedeli seçeneğin azalmasıdır: en iyi ürünler sabah satılmış olur, kalanlar arasında ezik ya da olgunlaşmış ürünler çoğalır. Bu yüzden:

• Aynı gün tüketeceğin, salça, reçel, çorba ya da turşu yapacağın ürünleri akşam al.
• Bir hafta dayanması gereken ürünleri (elma, patates, soğan) sabah ya da öğleden önce seç.
• "Hepsi 50 ₺" denen kasaların içine bak; altta kalan ürünler bozuk çıkabilir.

Mevsiminde bol ve ucuz ürünle kışlık hazırlamanın gerçekten ucuz olup olmadığını evde salça yapmak ucuz mu rehberinde hesapladık.

Pazarda fiyat etiketi zorunlu mu?

Evet. Pazarcı, satışa başlamadan önce ürünlerin üzerine kolayca görülebilen ve okunabilen fiyat etiketi koymak zorundadır. Bu kural, Ticaret Bakanlığı'nın Pazar Yerleri Hakkında Yönetmeliği'nden gelir ve belediyeler tarafından denetlenir.

Yönetmeliğe göre:

• Her mal çeşidi için ayrı fiyat etiketi bulunur; satış birimi olarak kilogram, adet, bağ, paket ya da kutu yazılır.
• Etikette aldatıcı ya da yanıltıcı ifade kullanılamaz; etiketin arka yüzüne rakam ya da yazı yazılamaz. Önde büyük "50" yazıp arkasına ya da çok küçük harfle "yarım kilo" eklemek bu yüzden sorunludur.
• Etiketler mürekkepli ya da tükenmez kalemle doldurulur; kazıntı ve karalama yapılamaz.
• Vergi mükellefi olan pazarcı, yazar kasa fişi ya da perakende satış fişi bulundurmak ve müşteriye vermek zorundadır.

Tezgâhtaki etiketle tartıda söylenen fiyat farklıysa ödemeden önce sor. Markette etiket ile kasa fiyatı farklı çıktığında neyin geçerli olduğunu kasada farklı fiyat çıktı rehberinde anlattık. Fişin neden önemli olduğu ise fiş almamanın cezası rehberinde.

Eksik tartı ya da hileli satışta ne yapmalısın?

Eksik tartıdan şüpheleniyorsan önce başka bir terazide kontrol et, sonra pazar yerindeki belediye görevlisine ya da zabıtaya bildir. Pazar yerlerinin işletilmesi ve denetimi, Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik uyarınca belediyelerin görevidir.

1. Kontrol tartısı: Birçok pazarda belediyenin koyduğu bir kontrol terazisi bulunur. Yoksa aldığın ürünü başka bir tezgâhta ya da evde mutfak terazisinde tart.
2. Kanıt topla: Tezgâhın yerini ya da numarasını, fiyat etiketinin ve tartının fotoğrafını, varsa fişi sakla.
3. Bildir: Pazardaki zabıtaya ya da belediyenin şikâyet hattına başvur. Fiyat etiketi ve tüketici hakları konusunda ALO 175 Tüketici Danışma Hattı'ndan da bilgi alabilirsin.

Tezgâhın önündeki güzel ürünle poşete konan ürünün farklı olması da sık yaşanan bir şikâyettir. Ödemeden önce poşete bakmaktan çekinme; ürünleri kendin seçmek istediğini de kibarca söyleyebilirsin.

Ekim ve kasımda pazarda hangi ürünler ucuzdur?

Sonbaharda pazarın en ucuz ve en lezzetli ürünleri, tarlada ya da bahçede açıkta yetişen mevsim ürünleridir. Sera ürünleri ve ithal meyveler ise bu dönemde genellikle daha pahalıdır.

Mevsim dışında yaz ürünlerinde (domates, biber, patlıcan) fiyat hem pazarda hem markette yükselir; kışın bu ürünleri azaltıp mevsim sebzelerine kaymak mutfak bütçesini kendiliğinden düşürür.

Pazarda para kazandıran 7 alışkanlık

1. Listeyle git: Haftalık menüne göre ne kadar alacağını yaz; "3 kilo 100" teklifine ancak listede varsa evet de.
2. Önce bir tur at: İlk tezgâhtan almadan pazarı dolaş, aynı ürünün fiyatlarına bak.
3. Pazar arabası ve bez çanta götür: Ağır alışverişi taşımak kolaylaşır, poşet derdin olmaz.
4. Nakit bütçe belirle: Pazara bütçen kadar nakit götürmek tavanı kendiliğinden korur. Kartla ödüyorsan POS'u olan tezgâh, kart için ek ücret isteyemez; ayrıntısı kartla ödemede komisyon rehberinde.
5. Bozulacak olanı az al: Yeşillik, çilek, domates birkaç günde bozulur; ucuz diye fazla almak israfı artırır. Çöpe giden yiyeceğin maliyetini çöpe atılan yemek kaç para rehberinde hesapladık.
6. Hafta içi pazarını dene: Kalabalık hafta sonu pazarlarına göre bazı semtlerin hafta içi pazarları daha sakindir ve pazarlığa açıktır.
7. Harcamanı kaydet: Pazar harcaması nakitle yapıldığı için en kolay unutulan kalemdir; eve dönünce toplamı not et.