Kartla ödersen komisyon alınır mı? Esnaf kredi kartına ek ücret isteyebilir mi?

Kartla ödemede komisyon alınır mı?

Hayır. Üye işyerleri, kartla ödediğin için senden komisyon ya da benzeri bir adla ilave ödeme isteyemez ve bu yasak indirim dönemlerinde de uygulanır (5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu md. 17). Kural hem kredi kartı hem banka kartı için geçerlidir.

"Üye işyeri", bir bankayla ya da ödeme kuruluşuyla anlaşıp POS cihazı ya da sanal POS kullanan her işletmedir: market, restoran, benzinlik, eczane, oto servis, berber, internet sitesi. Yani kasada POS gördüğün yerde "kartla %5 fark var" cümlesinin kanuni dayanağı yoktur.

Esnaf neden komisyon istiyor?

Kartlı satışta işyeri, tahsil ettiği tutardan bankaya komisyon öder; bu işyerinin maliyetidir ve kanun bu maliyetin kart sahibine ayrı bir kalem olarak yansıtılmasını yasaklar. İşyeri bu maliyeti fiyatlarına katabilir, ama aynı ürün için kartla ödeyene nakit ödeyenden ayrıca fark çıkaramaz.

İşyeri kartla ödemeyi reddedebilir mi?

POS'u olan bir işyeri kart hamillerinin mal ve hizmet bedelini banka kartı ya da kredi kartıyla ödeme talebini kabul etmek zorundadır (5464 md. 17). Bu yükümlülük işyerinin anlaşma yaptığı kart sistemleri için geçerlidir: işyerinin anlaşmalı olmadığı bir kart markasını kabul etmemesi ayrı bir durumdur.

"POS bozuk" demek de sık rastlanan bir yoldur. Cihaz gerçekten çalışmıyorsa yapacak bir şey yoktur; ama aynı işyerinde düzenli olarak yalnızca kartla ödemek isteyenlere POS bozuk deniyorsa bunu da aşağıdaki gibi bildirebilirsin.

Taksitli ödemede fark alınabilir mi?

Kanundaki yasak kartın kullanılması nedeniyle istenen ilave ödemeye yöneliktir ve tek çekim ödemede açıktır. Taksitli satışlarda işyerlerinin peşin fiyattan farklı bir taksitli fiyat uygulaması yaygındır; bu durumda asıl önemli olan, farkı ödemeden önce açıkça bilmendir.

• Taksitli toplam tutarı ve taksit sayısını ödeme yapmadan önce sor.
• POS fişinde (slipte) yazan toplam tutarı, sana söylenen tutarla karşılaştır; imzalamadan ya da şifreni girmeden önce bak.
• Taksitli harcamanın ekstrene nasıl yansıdığını taksitli alışveriş ve ekstre rehberinde anlattık.

Peşin fiyatla taksitli fiyat arasındaki farkı yıllık bir faiz gibi düşün: 10.000 ₺'lik ürün 6 taksitte 11.000 ₺ oluyorsa (rakamlar örnektir) altı ay için %10 fazla ödüyorsun. Bu oranı bir kredinin maliyetiyle karşılaştırmak için efektif ve nominal faiz rehberine bakabilirsin.

Kartla ödemede komisyon istenirse ne yapmalı?

En etkili yol, işyerini POS cihazının ait olduğu bankaya ya da ödeme kuruluşuna bildirmektir; çünkü kanun bu kurala aykırı davranan işyerinin üye işyeri sözleşmesinin feshedilmesini ve bir yıl boyunca yeniden sözleşme yapılmamasını öngörür.

1. Önce kasada kuralı hatırlat: "Kartla ödemede ek ücret alınamaz, 5464 sayılı Kanun md. 17" demek çoğu zaman yeter.
2. Kanıtı sakla: Ek ücretli tutarın yazdığı POS fişini, fiş ya da faturayı ve varsa "kartla komisyon" yazan levhanın fotoğrafını sakla.
3. Bankayı bul: POS fişinin üstünde işyerinin anlaştığı bankanın ya da ödeme kuruluşunun adı yazar.
4. Bildir: O bankanın müşteri hizmetlerine ya da internet sitesindeki şikayet kanalına, işyerinin adı, adresi, tarih ve tutarla bildir.
5. Fazla çekilen tutar için: Ek ücret kartından çekildiyse kendi bankana harcama itirazı da yapabilirsin; süreleri kredi kartı harcamasına itiraz rehberinde anlattık. Tüketici olarak uğradığın zararı tüketici hakem heyetine de taşıyabilirsin.

İşyeri kartla ödemede fiş ya da fatura vermiyorsa bunu ayrıca Gelir İdaresi Başkanlığı'nın Vergi İletişim Merkezi'ne (ALO 189) bildirebilirsin.

Nakit ödeyince indirim yapılması yasal mı?

Kanun, etikette yazan fiyattan kartla ödediğinde fazla ödeme istenmesini yasaklar; nakit ödeyene ayrıca indirim yapılmasını ise doğrudan düzenlemez. Pratikte senin için önemli olan şudur: etikette, menüde ya da fiyat listesinde yazan fiyatı kartla da aynen ödersin.

"Nakitte 100 ₺, kartta 105 ₺" gibi iki ayrı fiyat gösteriliyorsa, kartlı fiyattaki fark fiilen kart kullanımı için istenen ilave ödemedir. Bu durumda yukarıdaki adımlarla işyerini bankasına bildirebilirsin.

Kartla mı nakitle mi ödeyeceğine karar verirken asıl ölçü, bütçeni takip edip edemediğindir. Nakit harcamaların iz bırakmadığını, kart harcamalarının ise ay sonunda tek bir ekstrede biriktiğini unutma; bunu dengelemenin yolunu harcama takibi rehberinde anlattık.