BütçoErken kapatınca ne kazanırsın?
Bir krediyi erken kapattığında bankaya kalan taksitlerin toplamını değil, kalan anaparayı ve o güne kadar işlemiş faizi ödersin. Kanun bunu güvenceye alır: Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'a göre tüketici, kredi borcunun tamamını ya da bir kısmını vadesinden önce ödeyebilir ve banka, erken ödenen tutara ilişkin faiz ve diğer maliyetlerden gerekli indirimi yapmak zorundadır.
Bankadan isteyeceğin tutarın adı erken kapama bakiyesi ya da "kredi kapama tutarı"dır. Mobil bankacılıkta kredinin detayında görünür; görünmüyorsa şubeden ya da müşteri hizmetlerinden yazılı olarak iste. Kazancın, kalan taksitlerin toplamı ile bu bakiye arasındaki farktır.
Erken ödeme tazminatı (erken kapama cezası) alınır mı?
| Kredi türü | Erken ödeme tazminatı |
|---|---|
| İhtiyaç (tüketici) kredisi | Alınmaz; faiz indirimi yapılır |
| Taşıt kredisi (tüketiciye verilen) | Alınmaz; faiz indirimi yapılır |
| Sabit faizli konut kredisi | Erken ödenen anaparanın en fazla %2'si |
| Değişken faizli konut kredisi | Alınamaz |
| Ticari ve esnaf kredileri | Sözleşmeye bağlı; tüketici kurallarına tabi değil |
Yani 500.000 ₺ kalan anaparası olan sabit faizli bir konut kredisini kapatırsan, bankanın isteyebileceği tazminat en fazla 10.000 ₺'dir. Bu tutar, kalan faizin yanında çoğu zaman küçük kalır; ama vadenin son aylarında kalan faiz de azaldığı için hesaba katılmalıdır. Kredi sözleşmende ve sözleşme öncesi bilgi formunda erken ödemeyle ilgili madde yazar; bankanın talep ettiği tutarın gerekçesini yazılı olarak isteyebilirsin.
Örnek hesap: faizin çoğu ilk aylarda ödenir
Eşit taksitli kredilerde her taksitin içindeki faiz payı, ilk aylarda büyük, son aylarda küçüktür. Bu yüzden erken kapatmanın kazancı, kredinin ne kadar başında olduğuna göre çok değişir. Örnek: 200.000 ₺ ihtiyaç kredisi, 24 ay vade, aylık %3,5 akdi faiz (KKDF ve BSMV ile aylık yaklaşık %4,55). Aylık taksit yaklaşık 13.866 ₺, toplam geri ödeme yaklaşık 332.800 ₺'dir (oranlar örnektir).
| Kapatma zamanı | Kalan taksitler | Kapama bakiyesi (yaklaşık) | Kazanç |
|---|---|---|---|
| 6. taksitten sonra | 249.594 ₺ | 167.945 ₺ | 81.649 ₺ |
| 12. taksitten sonra | 166.396 ₺ | 126.080 ₺ | 40.316 ₺ |
| 18. taksitten sonra | 83.198 ₺ | 71.406 ₺ | 11.792 ₺ |
Aynı krediyi altıncı ayda kapatmak 81 bin lira, on sekizinci ayda kapatmak 12 bin lira kazandırır. Faizin bileşik hesabı için efektif ve nominal faiz rehberine bakabilirsin.
Kapatmak mı, parayı faize koymak mı?
Krediyi kapatmak, kredinin vergiler dahil faiz oranı kadar garantili bir getiri elde etmek demektir. Karşılaştırman gereken şey, aynı paranın mevduatta ya da başka bir yatırımda stopaj düşüldükten sonra kazandıracağı getiridir:
kredinin aylık maliyeti (KKDF ve BSMV dahil) > mevduatın aylık net getirisi ise kapatmak kazançlıdır
Yukarıdaki örnekte kredinin maliyeti aylık %4,55 iken mevduat aylık net %2,5 getiriyorsa kapatmak açıkça daha iyidir. Tersine, kampanyalı düşük faizli ya da sıfır faizli bir krediyi kapatmak, parayı mevduatta tutmaktan daha az kazandırabilir. Vadeli hesabın net getirisini hesaplamak için vadeli mevduat faizi rehberine bakabilirsin.
Bir de şu var: kredi faizi garantili bir maliyettir, yatırım getirisi ise garanti değildir. Borsa ya da kripto gibi dalgalı bir yatırımın "daha çok kazandırabileceği" düşüncesiyle yüksek faizli bir krediyi sürdürmek, riski iki katına çıkarır.
Önce acil durum fonu, sonra erken kapatma
Tüm birikimini krediye yatırıp hesabını sıfırlamak, ilk beklenmedik masrafta seni yeniden karta ya da KMH'ye iter; bunların faizi çoğu zaman kapattığın krediden daha yüksektir. Kural basit:
- En az üç aylık zorunlu giderin kadar bir acil durum fonu ayır.
- Birden fazla borcun varsa önce en yüksek faizli olanı kapat: genellikle kredi kartı borcu ve KMH, sonra ihtiyaç kredisi, en son konut kredisi (çığ yöntemi).
- Kalan parayla krediyi tamamen ya da kısmen kapat.
Ara ödeme: taksit mi düşsün, vade mi kısalsın?
Borcun tamamını kapatacak paran yoksa ara ödeme (kısmi erken ödeme) yapabilirsin. Banka ödediğin tutarı anaparadan düşer ve kalan anapara için yeni bir ödeme planı çıkarır. Genellikle iki seçenek sunulur:
- Vade kısalsın: Taksit aynı kalır, kredi daha erken biter. Toplam faiz en çok bu seçenekte düşer.
- Taksit düşsün: Vade aynı kalır, her ay daha az ödersin. Toplam faiz daha az düşer ama aylık bütçen rahatlar.
Bütçen zaten rahatsa vadeyi kısaltmak daha kârlıdır. Aylık taksit seni zorluyorsa taksiti düşürmek, yeni borca girme riskini azaltır. Bazı bankalar ara ödemede yalnızca birini uygular; işlemden önce yeni ödeme planını yazılı olarak iste.
Kapattıktan sonra unutulmaması gerekenler
- Kredi hayat sigortası: Primi kredinin tamamı için peşin ödendiyse, kalan süreye ait prim iadesini sigorta şirketinden ya da bankadan iste. Çoğu zaman kendiliğinden yapılmaz.
- Taşıt kredisi: Araç üzerindeki rehnin kaldırılması (rehin fekki) için bankanın yazısını al ve noterdeki işlemi tamamla. Rehin kalkmadan aracı satamazsın.
- Konut kredisi: İpoteğin kaldırılması (ipotek fekki) için banka tapu müdürlüğüne yazı gönderir; işlemin tamamlandığını tapudan kontrol et.
- Borcu yoktur yazısı: Krediyle ilgili bir borcunun kalmadığını gösteren belgeyi saklamak, ileride çıkabilecek bir anlaşmazlıkta işini kolaylaştırır.
- Kredi notu: Erken kapatılan kredi, düzenli ödenmiş ve kapanmış bir kredi olarak sicile geçer; notunu düşürmez (Findeks kredi notu).