BütçoKanunen hangi durumlarda ücretli izin alırsın?
4857 sayılı İş Kanunu, işçiye bazı özel durumlarda ücreti kesilmeden izin verilmesini zorunlu kılar. Bu izinler yıllık izinden ayrı düzenlenmiştir. Aşağıdaki tablo, kanunda doğrudan yazılı ücretli izinleri toplar.
| Durum | İzin süresi | Kanun |
|---|---|---|
| Evlenme ya da evlat edinme | 3 gün | Ek md. 2 |
| Ana, baba, eş, kardeş ya da çocuğun ölümü | 3 gün | Ek md. 2 |
| Eşin doğum yapması | 10 gün | Ek md. 2 |
| En az %70 engelli ya da süreğen hastalığı olan çocuğun tedavisi (rapora dayalı, ebeveynlerden biri) | Yılda 10 güne kadar | Ek md. 2 |
| Hamilelikte periyodik kontroller (kadın işçi) | Ücretli; kanun süre yazmaz | md. 74 |
| İşten ayrılırken yeni iş arama (bildirim süresi içinde) | Günde en az 2 saat | md. 27 |
Yıllık ücretli izin ayrı bir haktır: hizmet süresine göre en az 14, 20 ya da 26 gündür; ücret hesabı için yıllık izin ücreti rehberine bak. Bu rehber özel sektörde 4857 kapsamında çalışan işçiler içindir; memurların izinleri 657 sayılı Kanun'a bağlıdır.
Evlilik izni kaç gün? Evlat edinme dahil mi?
Evlenen işçiye 3 gün ücretli izin verilir. Aynı üç günlük izin evlat edinme hâlinde de geçerlidir (İş Kanunu Ek md. 2). Evlilik izni, yıllık izinden ayrı bir haktır.
- Kimler yararlanır: 4857 sayılı Kanun kapsamındaki işçiler. Toplu iş sözleşmen ya da iş sözleşmen daha fazla gün tanıyorsa kendi sözleşmene de bak.
- Ne zaman kullanılır: Kanun, iznin hangi tarihlerde kullanılacağı konusunda ayrıntı vermez; evlilik tarihine yakın günlerde kullanmak için işverenle önceden yazışmak en sağlıklısıdır.
- Belge: Kanun belge şartı koymaz, ancak işverenler evlilik cüzdanı ya da nikâh belgesi isteyebilir.
Düğün masrafı için ise düğün bütçesi rehberine bakabilirsin.
Ölüm izni kaç gün? Hangi yakının ölümünde hak doğar?
Ana, baba, eş, kardeş ya da çocuğunun ölümü hâlinde 3 gün ücretli izin hakkın doğar (Ek md. 2). Kanun bu beş yakınlık derecesini sayar; amca, teyze, dede, nine ya da kayınpeder gibi yakınlar Ek md. 2'de sayılmaz. İşyerinin toplu iş sözleşmesi ya da iş sözleşmesi daha geniş kapsam tanıyabilir.
3 günün iş günü mü takvim günü mü sayılacağı kanunda açıkça yazılı değildir; işyerinin uygulamasını ve sözleşmeni kontrol et. Cenaze ve defin masrafı için SGK cenaze ödeneği ve aylık bağlanması şartları dul ve yetim aylığı rehberinde anlatılır.
Eşin doğum yaparsa babalık izni kaç gün?
Eşi doğum yapan işçiye 10 gün ücretli izin verilir. Bu süre önce 5 gündü; 22 Nisan 2026 tarihli 7578 sayılı Kanun 10 güne çıkardı ve değişiklik 1 Mayıs 2026'da yürürlüğe girdi (İş Kanunu Ek md. 2). Doğum yapan kadın işçinin analık izni ise ayrıdır: doğumdan önce 8, sonra 16 hafta, toplam 24 haftadır (md. 74).
İzin süresince SGK'dan alınan doğum ödeneği, süt izni ve yarım çalışma haklarının tamamı doğum izni ve babalık izni rehberinde ayrıca anlatılıyor. Kadın işçilere bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde toplam bir buçuk saat süt izni de verilir (md. 74).
İşten ayrılırken iş arama izni hakkın mı?
Evet. İşten çıkarılma ya da ayrılma bildirimi yapılmışsa bildirim süreleri içinde işveren, yeni iş bulman için gerekli iş arama iznini iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapmadan vermek zorundadır. İzin günde en az 2 saattir (İş Kanunu md. 27).
- Toplu kullanım: İstersen iş arama izin saatlerini birleştirip toplu kullanabilirsin; ancak bunu işten ayrılacağın günden önceki günlere denk getirmen ve işverene bildirmen gerekir.
- Verilmezse: İşveren iş arama iznini vermez ya da eksik kullandırırsa o süreye ilişkin ücret sana ödenir.
- İzinde çalıştırılırsan: İzin sırasında çalıştırılırsan, iş karşılığı olmaksızın alacağın ücrete ilaveten çalıştırıldığın sürenin ücreti yüzde yüz zamlı ödenir.
Bildirim süreleri iş sözleşmesinin ne kadar sürdüğüne göre 2, 4, 6 ya da 8 haftadır (md. 17). İşverenin sebep göstererek çıkarması durumunda haklarını kıdem ve ihbar tazminatı hesaplama rehberinde bulabilirsin.
İzin verilmezse ya da ücret kesilirse ne yapmalısın?
Ücretli izin kanundan doğan bir haktır; işveren bu izinler için ücretini kesemez. İzin günleri için ücretin kesildiyse ya da iznin reddedildiyse önce yazılı olarak itiraz et ve bordro ile puantajı sakla. Çözülmezse işçi alacağı için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (7036 sayılı Kanun md. 3).
- Hakkını kanun maddesiyle yaz: Ek md. 2 ya da md. 27 gibi dayanağı belirterek yazılı talep gönder.
- Kayıt tut: İzin talebinin tarihini, işverenin cevabını ve ücret bordrosunu sakla.
- Çözülmezse arabulucuya git: Anlaşma olmazsa son tutanakla iş mahkemesinde dava açabilirsin.
Ücretinin hiç yatmadığı ya da düzensiz yattığı durumlar için maaş yatmadıysa ne yapmalı rehberine bak.