Yıllık izin kaç gün? Kullanılmayan yıllık izin ücreti işten ayrılırken nasıl alınır?

Yıllık izin kaç gün olur?

Yıllık ücretli izin süresi, işyerindeki hizmet süresine göre en az 14, 20 ya da 26 gündür. Kanun bunları alt sınır olarak koyar; iş sözleşmesi ya da toplu iş sözleşmesi daha uzun süre verebilir.

18 ve daha küçük yaştaki işçilerle 50 ve daha yukarı yaştaki işçilerin izni, hizmet süresi ne olursa olsun 20 günden az olamaz. Yer altı işlerinde çalışanların izin süresi 4'er gün artırılarak uygulanır.

İlk yıllık izni ne zaman kullanabilirim?

İzin hakkı, işe başladığın günden itibaren en az bir yıl çalışınca doğar; deneme süresi bu bir yıllık sürenin içinde sayılır. Bu hak kanunda vazgeçilemez olarak yazılıdır: işverene "iznimi kullanmayacağım" diye imza atmış olman izin hakkını ortadan kaldırmaz.

Aynı işverenin bir ya da birden çok işyerinde çalıştığın süreler birleştirilerek hesaplanır. Bir yıllık süre içinde sayılmayan sebeplerle devamsızlık yaparsan o boşluk kadar süre eklenir; iznin bir sonraki hizmet yılı içinde kullanılması esastır.

Bir yıllık sürenin hesabında bazı günler çalışılmış gibi sayılır. Örneğin kaza ya da hastalık nedeniyle işe gidemediğin günler (kanundaki sınırlar içinde), kadın işçilerin doğumdan önce ve sonra çalıştırılmadıkları günler, hafta tatili ve ulusal bayram ile genel tatil günleri bu kapsamdadır.

Yıllık izin bölünebilir mi, hafta sonu izinden sayılır mı?

Yıllık izin kural olarak işveren tarafından bölünemez ve kesintisiz verilir. Taraflar anlaşırsa izin bölümler hâlinde kullanılabilir; ancak bölümlerden biri 10 günden az olamaz.

İzin süresine denk gelen ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin gününden sayılmaz; yani 14 günlük iznin içine bir bayram düşerse izin o kadar uzar. İşveren yıl içinde verdiği diğer ücretli ya da ücretsiz izinleri, dinlenme ve hastalık izinlerini de yıllık izne mahsup edemez. İzni işyerinin bulunduğu yerden başka bir yerde geçireceksen ve bunu belgelersen, gidiş ve dönüşteki yol süresi için işveren toplam 4 güne kadar ücretsiz izin vermek zorundadır.

İzin ücreti ne zaman ve nasıl ödenir?

İşveren, izne çıkmadan önce yıllık izin dönemine ait ücretini peşin olarak ödemek ya da avans olarak vermek zorundadır. Maaşın belirli olmayan işçilerde (akort, komisyon, yüzde usulü) izin ücreti son bir yıldaki kazancın fiilen çalışılan günlere bölünmesiyle bulunan ortalama üzerinden hesaplanır; son bir yıl içinde zam yapıldıysa hesap izne çıkılan ayın başı ile zam tarihi arasındaki kazanca göre yapılır. İzin süresine rastlayan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri ayrıca ödenir.

İzin süresince ücretli izinde olduğun için maaşında kesinti olmaması gerekir. Ücret kalemlerinin bordroda nasıl göründüğüne bordro okuma rehberimizden bakabilirsin.

İşten ayrılırken kullanmadığım izinler ücrete dönüşür mü?

Evet. İş sözleşmesi herhangi bir nedenle sona ererse (istifa, işveren feshi, emeklilik, ölüm dahil) hak kazanıp da kullanmadığın yıllık izin sürelerinin ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücretin üzerinden sana ya da hak sahiplerine ödenir. Sonraki yıllarda zam aldıysan eski yıllara ait izin günleri de çıkış tarihindeki güncel ücretle ödenir.

İşveren fesih yapıyorsa, bildirim süresi (ihbar süresi) ile yeni iş arama izinleri yıllık izin süreleriyle iç içe geçirilemez; yani ihbar süresini "izin kullandı" diye sayamaz. Ayrıca işten çıkarken kıdem ve ihbar tazminatını da ayrıca kontrol etmeyi unutma; hesabı için kıdem ve ihbar tazminatı rehberimize bak.

Kullanmadığım izin parasını ne kadar süre sonra isteyemem?

Sözleşme sona erdiğinde ödenmeyen izin ücreti için zamanaşımı, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren işlemeye başlar. İş Kanunu'na göre iş sözleşmesinden doğan yıllık izin ücretinin zamanaşımı süresi 5 yıldır; kıdem ve ihbar tazminatı için de süre aynıdır.

İzin ücreti ödenmezse doğrudan dava açamazsın: işçi alacaklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Arabulucuya gitmeden açılan dava usulden reddedilir. Başvuru, işverenin yerleşim yerindeki ya da işin yapıldığı yerdeki adliyenin arabuluculuk bürosuna yapılır.

Alacaklarda zamanaşımının genel işleyişi için borç zamanaşımı rehberimize göz atabilirsin.

Kimler bu kurallara tabi değil?

Bu rehber, 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında çalışan işçiler içindir. Memur (4/c) gibi başka bir statüde ya da İş Kanunu'nun dışında kalan bir işte çalışıyorsan yıllık izin süreni kendi mevzuatından kontrol et. Niteliği gereği bir yıldan az süren mevsimlik ya da kampanya işlerinde çalışanlara ise İş Kanunu'nun yıllık izin hükümleri uygulanmaz.