Tek başına yaşamak ayda kaça mal olur?
Tek başına yaşamanın aylık maliyeti, bulunduğun şehirdeki kira ile birlikte genellikle kiranın iki katına yakın bir tutardır: kira ve aidatın yanında faturalar, mutfak, ulaşım ve kişisel giderler bir o kadar daha tutar. Bu, bütçeyi ilk kurarken kullanacağın kaba bir ölçüdür; gerçek rakamı kendi kalemlerini yazarak bulursun.
Aile evinde yaşarken görünmeyen giderler ayrıldığın gün senin olur: kira, aidat, elektrik, doğalgaz, su, internet, temizlik malzemesi, tuz, yağ ve deterjan gibi evin sürekli tükenen ihtiyaçları. Hesabı yaparken bunların hiçbirini atlama.
Örnek aylık bütçe: kalem kalem tek kişilik ev giderleri
Aşağıdaki tablo, kirası 20.000 ₺ olan bir evde tek başına yaşayan biri için örnek bir aylık bütçedir. Rakamlar şehrine, mahallene ve alışkanlıklarına göre çok değişir; tabloyu kendi tutarlarınla doldur.
| Kalem | Aylık (örnek) | Not |
|---|---|---|
| Kira | 20.000 ₺ | En büyük ve en az esnek kalem |
| Aidat | 1.500 ₺ | Sitede daha yüksek olabilir |
| Elektrik, doğalgaz, su | 2.500 ₺ | Kışın doğalgaz iki üç katına çıkar |
| İnternet ve telefon | 1.000 ₺ | Taahhüt süresine dikkat |
| Market ve mutfak | 8.000 ₺ | Evde pişirirsen düşer |
| Ulaşım | 2.000 ₺ | Toplu taşıma ile |
| Temizlik ve kişisel bakım | 1.500 ₺ | Ayrı yazmazsan market içinde kaybolur |
| Sosyal hayat, abonelikler | 3.000 ₺ | Dışarıda yemek, dijital üyelikler |
| Toplam | 39.500 ₺ | Birikim hariç |
Bu örnekte kira 20.000 ₺, toplam aylık gider ise yaklaşık 39.500 ₺ çıkıyor; yani kiranın iki katına yakın. Bunun üstüne birikime ve beklenmedik giderlere de pay ayırman gerekir. Market kalemini düşürmenin yolları için mutfak bütçesi rehberine bakabilirsin.
Maaşın kaçta biri kiraya gitmeli?
Yaygın ölçü, kira ve aidatın toplamının net gelirinin üçte birini (%30-35) geçmemesidir. Bu oranın üstündeki bir kira, mutfak, ulaşım ve birikim için çok az pay bırakır ve ilk beklenmedik giderde seni borca iter.
en fazla kira + aidat ≈ net aylık gelir × 0,33
Örnek: Net gelirin 60.000 ₺ ise kira ve aidat için üst sınır yaklaşık 20.000 ₺'dir. Bu tutara uygun ev bulamıyorsan ev arkadaşıyla oturmak, daha uzak bir semti seçmek ya da bir süre daha beklemek bütçen için daha sağlıklı olabilir. Gelirini ihtiyaç, istek ve birikime nasıl böleceğin için 50/30/20 kuralı rehberine bak.
Evden ayrılırken bir kerelik kurulum masrafı ne kadar tutar?
Eve girmeden önce, ilk kiradan ayrı olarak bir kerelik ödemeler çıkar. Bunlar genellikle birkaç aylık kira tutarına ulaşır:
- Depozito: Konut kiralarında kanuna göre en fazla üç aylık kira tutarı kadar istenebilir; çoğu ev sahibi bir ya da iki kira ister.
- Emlakçı hizmet bedeli: Emlakçı aracılığıyla tutuyorsan toplamda en fazla bir aylık kira ve KDV'si kadardır; sözleşmede aksi yazılmadıkça kiracı ile ev sahibi yarı yarıya öder.
- İlk kira: Çoğu sözleşmede peşin ödenir.
- Abonelikler: Elektrik, su ve doğalgaz aboneliği için güvence bedeli ve bağlantı masrafları.
- Eşya: Yatak, buzdolabı, çamaşır makinesi, ocak ve temel mutfak eşyası. Eşyalı ev ya da ikinci el eşya bu kalemi ciddi düşürür.
- Taşınma: Nakliye, ilk temizlik, perde ve küçük tamirat.
Örnek (rakamlar örnektir): 20.000 ₺ kiralı bir evde iki kira depozito (40.000 ₺), emlakçı hizmet bedelinin kiracıya düşen yarısı (24.000 ₺'nin yarısı, 12.000 ₺), ilk kira (20.000 ₺), abonelikler (3.000 ₺) ve temel eşya (60.000 ₺) toplamda yaklaşık 135.000 ₺ eder. Taşınma günü masrafları için ev taşıma masrafları rehberine bak; depozitonu çıkarken geri almak için ise kira depozitosu rehberini oku.
Evden ayrılmaya hazır mısın? 5 soruluk test
- Kira oranı: Kira ve aidat net gelirinin üçte birinin altında mı?
- Kurulum parası: Depozito, komisyon, ilk kira ve temel eşya için gereken para borçlanmadan elinde mi?
- Yedek: Taşındıktan sonra en az üç aylık giderin kadar bir acil durum fonun kalıyor mu?
- Gelir istikrarı: Gelirin düzenli mi, işin en az birkaç ay daha güvende mi?
- Deneme ayı: Taşınmadan önce iki üç ay boyunca yeni evin kirası kadar parayı bir kenara koyup kalan parayla yaşayabildin mi?
Beş soruya da evet diyebiliyorsan bütçe açısından hazırsın. Son soru en öğreticisidir: kira kadar parayı her ay ayırmakta zorlanıyorsan, taşındıktan sonra da zorlanırsın; üstelik o parayı biriktirdiğin için kurulum masrafının bir kısmı da hazır olur.
İlk aylarda en sık yapılan bütçe hataları
- Kışı hesaba katmamak: Ekim'de taşınıp yalnızca o ayın faturasına bakan biri, Ocak'taki doğalgaz faturasında şaşırır. Faturaları yıllık ortalamayla planla (doğalgaz faturası nasıl düşürülür).
- Yıllık giderleri unutmak: Kira artışı, DASK, konut sigortası ve kira sözleşmesinin yenilenmesi yılda bir gelir; aylık bütçene 12'ye bölerek ekle.
- Eşyayı taksitle tamamlamak: Bütün evi kredi kartı taksitleriyle döşemek, gelecek aylarının bütçesini daha ilk günden doldurur. Önce temel eşya, gerisi zamanla.
- Küçük harcamaları izlememek: Market arası alışverişler ve yemek siparişleri ilk aylarda en hızlı büyüyen kalemdir.
Kiranın her yıl ne kadar artabileceğini önceden görmek için kira artış oranı hesaplama rehberine göz at.