BütçoEv sahibi kirayı kabul etmezse ne olur?
Edimi gereği gibi kendisine önerilen alacaklı, haklı bir sebep olmaksızın onu kabulden kaçınırsa temerrüde düşer (Türk Borçlar Kanunu md. 106/1). Kirada alacaklı ev sahibi, borçlu sensin. Ev sahibi kirayı almıyorsa bu, kiranın ödenmemiş olması değil, ev sahibinin temerrüdü olabilir.
Ancak bunu ispat etmek sana düşer. "Ev sahibi almadı" demek yetmez; kirayı gereği gibi önerdiğini gösterecek belgen olmalı: yazılı ihtar, mesaj, IBAN isteği gibi. Aksi hâlde ev sahibi kira ödenmedi diye senden süre verip ihtar çekebilir (md. 315). Bu sürenin konutta en az 30 gün olduğunu kira ödenmezse ne olur rehberinde görebilirsin.
Ev sahibi IBAN vermiyor, kirayı nasıl ödersin?
Önce ödemeyi ev sahibine yazılı olarak öner ve hangi hesaba, hangi tutarda ödeyeceğini sor. Borcun ifa yeri, aksi kararlaştırılmamışsa para borçlarında alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yeridir (md. 89/1); bu yüzden sözleşmede ya da önceki ödemelerde kullanılan hesap varsa onu esas al.
- Sözleşmedeki ya da eski IBAN'a ödeme: hesap hâlâ ev sahibine aitse ödemeni yap ve dekontu sakla.
- Hesap kapanmış ya da ev sahibi cevap vermiyor: yazılı bildirimle (ör. noter ihtarname, ihtarname rehberi) hesap numarası iste ve ödemeye hazır olduğunu belirt.
- Hâlâ sonuç yoksa: tevdi yoluna başvur (aşağıda).
Ödemenin bankadan yapılması zorunluluğu için kira elden ödenir mi rehberine bak.
Tevdi nedir, kirayı mahkemeye nasıl yatırırsın?
Alacaklının temerrüde düşmesi durumunda borçlu, hasar ve giderleri alacaklıya ait olmak üzere, teslim edeceği şeyi tevdi ederek (hâkimin belirlediği yere bırakarak) borcundan kurtulabilir (TBK md. 107/1). Tevdi yerini, ifa yerindeki hâkim belirler (md. 107/2).
Hukuk Muhakemeleri Kanunu, borçlar hukuku alanındaki çekişmesiz yargı işleri arasında "tevdi mahalli belirlenmesi" ve "alacaklısı ihtilaflı olan borcun mahkemeye tevdii" işlerini sayar (md. 382/2-d). Çekişmesiz yargı işlerinde görevli mahkeme, aksi düzenlenmedikçe sulh hukuk mahkemesidir (md. 383); yetki konusunda kanunda aksi yoksa başvuranın oturduğu yer mahkemesi yetkilidir (md. 384).
Kanun metni tevdiden "teslim edilecek şey" olarak söz eder; kira bedeli gibi para borcunda hangi usulle ve hangi hesaba yatırılacağını sulh hukuk mahkemesinin yazı işlerinden ya da bir avukattan öğren. Başvuru yapmadan önce ev sahibine ödemeyi yazılı önerdiğini gösteren belgeni hazırla.
Tevdi sonrası ne olur, parayı geri alabilir misin?
Tevdi ile borcundan kurtulursun; ancak alacaklı tevdi edilen şeyi kabul ettiğini açıklamamış ve tevdi bir rehnin ortadan kalkması sonucunu doğurmamışsa borçlu tevdi edileni geri alabilir (md. 109/1). Geri alındığı anda alacak, bütün yan haklarıyla birlikte varlığını sürdürür (md. 109/2). Yani geri alırsan kira borcun yeniden doğmuş gibi olur.
| Durum | Sonuç | Madde |
|---|---|---|
| Ev sahibi haklı sebep olmadan ödemeyi kabul etmedi | Alacaklı temerrüdü | TBK 106 |
| Borcu tevdi ettin | Borcundan kurtulursun; gider ev sahibine ait | TBK 107/1 |
| Ev sahibi kabul etmedi, sen parayı geri aldın | Alacak yan haklarıyla birlikte yeniden var | TBK 109 |
| Tevdi yerini kim belirler | İfa yerindeki hâkim | TBK 107/2 |
Ev sahibi öldüyse ya da kime ödeyeceğini bilmiyorsan?
Alacaklının kim olduğu tartışmalıysa (örneğin ev sahibi öldü ve mirasçılar belli değil ya da birden çok kişi hak iddia ediyor), HMK md. 382/2-d kapsamındaki "alacaklısı ihtilaflı olan borcun mahkemeye tevdii" yolu gündeme gelir. Kira sözleşmesinin ev sahibinin ölümüyle ne olduğu için ev sahibi değişince kira sözleşmesi rehberine de bak.
Kontrol listesi
- Ödemeyi yazılı öner: tutar, vade ve hangi hesaba ödeneceğini sorduğun mesaj ya da ihtarname (md. 106).
- Belge topla: gönderilen mesaj, teslim bilgisi, banka dekontu ve ev sahibine ulaşamadığını gösteren kayıtlar.
- Süre verilirse ihmal etme: ev sahibi ödeme için yazılı süre verirse (konutta en az 30 gün, md. 315) yazılı cevap ver.
- Tevdi için sulh hukuk mahkemesine başvur: tevdi yerini hâkim belirler (md. 107/2, HMK md. 382-384).