BütçoKira elden ödenir mi?
Hayır. Konut ve işyeri kiraları, kira tutarına bakılmaksızın banka ya da PTT aracılığıyla ödenmek ve tahsil edilmek zorundadır. Bu kural, 17 Ekim 2024 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Gelir Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 328) ile getirildi ve hem kiraya veren ev sahibini hem de kiracıyı kapsar.
Tebliğin dayanağı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 257. maddesidir. Bu madde, Hazine ve Maliye Bakanlığı'na belirli tahsilat ve ödemelerin banka ya da PTT belgeleriyle "tevsik edilmesi", yani belgelenmesi zorunluluğunu getirme yetkisi verir. Kirayı elden almak ya da vermek sözleşmeyi geçersiz kılmaz; ama vergi açısından tevsik zorunluluğuna aykırıdır ve cezası vardır.
500 TL altındaki kiralar da bankadan mı ödenmeli?
Evet. Eski düzenlemede yalnızca aylık 500 TL ve üzerindeki konut kiralarının bankadan ödenmesi gerekiyordu; Seri No: 328'li Tebliğ bu sınırı kaldırdı. Artık konut kirası 400 TL de olsa 40.000 TL de olsa banka ya da PTT üzerinden ödenmelidir. İşyeri kiralarında zaten tutar sınırı yoktu.
| Durum | Bankadan ödeme zorunlu mu? |
|---|---|
| Konut kirası (tutar fark etmez) | Evet |
| İşyeri kirası | Evet |
| Günlük, haftalık gibi kısa süreli konut kiralaması | Evet, Tebliğ kapsamında |
| Mahkeme ya da icra yoluyla yapılan kira ödemesi | Hayır, kapsam dışı |
| Kiranın para yerine mal ya da hizmetle (ayni olarak) ödenmesi | Hayır, kapsam dışı |
Kısa süreli kiralamada izin ve vergi tarafını kısa dönem kiralama rehberinde ayrıca anlattık.
Kirayı elden ödemenin cezası nedir?
Kirayı banka ya da PTT dışında ödeyen ve tahsil eden taraflara, Vergi Usul Kanunu mükerrer 355. madde uyarınca her bir işlem için ödenen ya da tahsil edilen tutarın %10'u oranında özel usulsüzlük cezası kesilebilir. Cezanın bir de alt sınırı vardır; bu alt sınır her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellendiği için 2026'da uygulanan güncel tutarı Gelir İdaresi'nden kontrol et.
Örnek (rakamlar örnektir): Aylık 20.000 TL kirayı bir yıl boyunca elden ödeyen bir kiracı için her ay ayrı bir işlem sayılır. %10 oranına göre her işlem için 2.000 TL hesaplanır, ama bu tutar o yılın alt sınırının altında kalıyorsa ceza alt sınırdan kesilir. On iki ayın her biri ayrı işlem olduğu için toplam ceza, bir aylık kiradan çok daha yüksek bir rakama çıkabilir. Ev sahibi de tahsilat tarafında ayrıca cezayla karşılaşabilir.
Ev sahibi elden istiyorsa kiracı ne yapmalı?
Ev sahibi kirayı elden almakta ısrar ediyorsa en güvenli yol, kirayı yine de onun banka hesabına göndermektir; çünkü banka ödemesi hem vergi kuralına uyar hem de ödediğini kanıtlar. Ev sahibinin hesap numarası vermemesi kiracıyı borçtan kurtarmaz, bu yüzden IBAN'ı yazılı olarak (mesaj ya da e-posta) iste.
- Kira sözleşmesine ödemenin yapılacağı IBAN'ı ve hesap sahibinin adını yazdır.
- IBAN verilmezse yazılı olarak iste ve bu yazışmayı sakla.
- Elden ödemek zorunda kaldıysan, Tebliğ ve Kanun'a göre ödemeyi izleyen günlerde durumu vergi idaresine bildiren tarafa ceza kesilmemesine dair bir düzenleme vardır. Bildirim süresi kısa olduğu için (ödemeden sonraki birkaç iş günü) beklemeden vergi dairene ya da Gelir İdaresi'nin iletişim kanallarına danış.
Kirayı hiç ödememenin sonuçları bambaşkadır: ihtar, icra ve tahliye süreci için kira ödenmezse ne olur rehberine bak.
Kira dekontuna açıklama olarak ne yazılmalı?
Kira dekontunun açıklamasına hangi ayın kirası olduğunu ve kiralanan yeri yazmak yeterlidir; örneğin "Ekim 2026 kira bedeli, Çiçek Sok. No: 5 D: 3". Böyle bir açıklama, aynı kişiye başka sebeple gönderdiğin paralarla kira ödemesinin karışmasını önler.
- Hesap: Kirayı sözleşmede yazan ev sahibinin ya da yazılı olarak bildirdiği hesaba gönder.
- Gönderen: Mümkünse kendi hesabından gönder; başkasının hesabından ödenecekse açıklamaya kimin adına ödendiğini yaz.
- Saklama: Dekontları en az kira ilişkisi bitene kadar sakla; depozito iadesi ve olası bir uyuşmazlıkta işine yarar (kira depozitosu).
- Kısmi ödeme: Kirayı iki parçada gönderiyorsan her iki dekontun açıklamasına da aynı ayı yaz.
Elden ödenen kira nasıl ispat edilir?
Elden ödenen kirayı ispat etmek zordur; ev sahibi "almadım" derse genellikle ondan imzalı bir makbuz ya da yazılı bir belge göstermen gerekir. Banka dekontu ise kendiliğinden bir ödeme kaydıdır ve en kolay ispat yoludur.
Özellikle icra yoluyla kira takibinde, kiracının kirayı ödediğini ileri sürmesi için kanunun aradığı belgeler sınırlıdır; bu konu kira ödenmezse ne olur rehberinde İcra ve İflas Kanunu md. 269/c ile anlatılıyor. Yıllardır elden ödüyorsan bundan sonraki ödemeleri bankaya taşı ve ev sahibinden geçmiş aylar için imzalı bir makbuz iste.
Bankadan alınan kira ev sahibinin vergisini değiştirir mi?
Kiranın bankadan ödenmesi tek başına yeni bir vergi doğurmaz; kira geliri zaten beyan edilmesi gereken bir gelirdir. Banka kaydı yalnızca bu gelirin görünür olmasını sağlar. Konut kira gelirinde yıllık istisna tutarı ve beyan şartları için kira geliri vergisi rehberine bak.
Kira sözleşmesinin damga vergisi de ayrı bir konudur ve ödeme yönteminden bağımsızdır (kira sözleşmesi damga vergisi).