BütçoVekaletname iptal edilebilir mi, vazgeçme hakkım var mı?
Evet; vekâlet veren, verdiği temsil yetkisini her zaman sınırlayabilir veya geri alabilir ve bu hakkından önceden feragat edemez. Bu, Türk Borçlar Kanunu md. 42'nin kuralıdır. Aynı yönde md. 512, vekâlet veren ve vekilin her zaman sözleşmeyi tek taraflı olarak sona erdirebileceğini söyler.
Yetki, taraflar arasındaki hizmet, vekâlet ya da ortaklık gibi bir sözleşmeye dayanıyorsa, o sözleşmeden doğabilecek haklar saklıdır (md. 42). Uygun olmayan zamanda sözleşmeyi sona erdiren taraf, diğerinin bundan doğan zararını gidermekle yükümlüdür (md. 512).
Üçüncü kişilere karşı vekaletnameyi iptal ettiğimi nasıl geçerli kılarım?
Vekâlet verdiğin yetkiyi üçüncü kişilere (banka, tapu müdürlüğü, alıcı gibi) açıkça ya da dolaylı biçimde bildirdiysen, yetkiyi geri aldığını onlara da bildirmediğin takdirde bunu iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri süremezsin (md. 42).
- Yetkinin geri alındığını, işlem yapma ihtimali olan kurumlara yazılı olarak bildir; bildirimin yapıldığını ispatlayacak bir belge sakla.
- Vekâlet belgesi (yetki belgesi) verilmişse, yetki sona erdiğinde vekil bu belgeyi sana geri vermek veya hâkimin belirleyeceği yere bırakmakla yükümlüdür; belgenin geri verilmesi için gerekeni yapmazsan iyiniyetli üçüncü kişilerin zararını gidermekle yükümlü olursun (md. 44).
- Vekil yetkisinin sona erdiğini bilmediği sürece yaptığı işlemlerin sonuçları seni bağlar; üçüncü kişiler yetkinin bittiğini biliyorsa bu kural uygulanmaz (md. 45).
Vekaletnameyi noterden iptal etme ve bildirimin nasıl yapılacağı konusunda işlemi düzenleyen noterlikten bilgi al; bu rehber noterdeki işlem adımlarını ve ücretini kapsamaz.
Vekil neleri yapabilir, özel yetki gerekir mi?
Vekâletin kapsamı, sözleşmede açıkça gösterilmemişse, görülecek işin niteliğine göre belirlenir (md. 504). Ancak bazı işlemler için vekilin özel olarak yetkili kılınması gerekir. Vekil özel yetki olmadıkça şunları yapamaz (md. 504):
- Dava açmak, sulh olmak, hakeme başvurmak,
- İflas, iflasın ertelenmesi ve konkordato talep etmek,
- Kambiyo taahhüdünde bulunmak,
- Bağışlama yapmak, kefil olmak,
- Taşınmazı devretmek ve bir hak ile sınırlandırmak.
Bu yüzden vekaletname verirken kapsamı dar tut ve özellikle taşınmaz satışı gibi yetkileri gerçekten gerektiren işe özel olarak yazdır. Yetkisi olmadığı hâlde temsilci olarak işlem yapan kişinin işlemi, ancak sen onadığın takdirde seni bağlar (md. 46); onamadığın bir işlem için hukuki destek almak gerekirse bir avukata danış.
Vekil ölürse ya da ben ölürsem vekâlet biter mi?
Genel olarak evet: Sözleşmeden veya işin niteliğinden aksi anlaşılmadıkça vekâlet, vekilin ya da vekâlet verenin ölümü, ehliyetini kaybetmesi veya iflası ile kendiliğinden sona erer (md. 513); temsil yetkisi için de aynı yönde md. 43 vardır.
İki istisnaya dikkat et. İlk olarak, vekâletin sona ermesi vekâlet verenin menfaatlerini tehlikeye düşürüyorsa, vekâlet veren veya mirasçısı ya da temsilcisi işleri kendi başına görebilecek duruma gelinceye kadar vekil veya mirasçısı vekâleti ifaya devam etmekle yükümlüdür (md. 513). İkinci olarak, vekil sözleşmenin sona erdiğini öğrenmeden önce yaptığı işlerden vekâlet veren ya da mirasçıları, sözleşme devam ediyormuş gibi sorumludur (md. 514).
Ölüm sonrası bankada işlem için ölen kişinin banka hesabı rehberine, mirasçılık belgesi için mirasçılık belgesi rehberine bak.
Vekilden hesap isteyebilir miyim?
Evet. Vekil, vekâlet verenin istemi üzerine yürüttüğü işin hesabını vermek ve vekâletle ilişkili olarak aldıklarını vekâlet verene vermekle yükümlüdür; vekâlet verene teslimde geciktiği paranın faizini de öder (md. 508). Vekil ayrıca bizzat ifa, sadakat ve özen borcu altındadır (md. 506) ve vekâlet verenin açık talimatına uymak zorundadır (md. 505).
Vekâletin iptalinden sonra vekilden elinde kalan belgeleri, parayı ve yapılan işlemlerin kayıtlarını yazılı olarak iste. Giderlerin ve avansların faiziyle ödenmesi ise vekâlet verenin borcudur (md. 510).
Vekaletname verirken nelere dikkat etmeliyim?
- Kapsamı sınırla: yalnızca gerekli işlem için, gerekirse süre ve konu belirterek ver.
- Güvendiğin kişiyi seç: vekil seni bağlayan işlemler yapabilir; yetkisi olmadan yapılan işlemler onamadığın sürece seni bağlamaz (md. 46).
- Kayıt tut: hangi vekaletnamenin hangi tarihte, kime ve hangi yetkiyle verildiğini not al.
- Vazgeçersen hemen harekete geç: geri aldığını ilgili kurumlara bildir (md. 42).
Bilmediğin bir işlem yapıldığını fark edersen adıma kredi çekilmiş ya da hat açılmış rehberindeki ilk adımlara bak.