Ölen kişinin banka hesabındaki para nasıl çekilir? Veraset ilamı, ilişik kesme ve kartla para çekmek

Ölen kişinin banka hesabındaki para kime ait?

Ölen kişinin banka hesabındaki para, ölüm anında mirasın (terekenin) parçası olur ve bütün mirasçılara birlikte ait olur. Türk Medeni Kanunu'na göre mirasçılar, miras paylaşılana kadar terekeye elbirliğiyle sahiptir (md. 640); yani hiçbir mirasçı hesaptaki parayı tek başına kendi payıymış gibi alamaz.

Bu yüzden bankalar ölüm bilgisini aldığında hesaplara bloke koyar ve parayı ancak kimin ne oranda mirasçı olduğu belgelenince, mirasçılara ya da onların vekiline öder. Kimin ne kadar pay alacağını miras payı hesaplama rehberinde anlattık.

Bankadaki parayı almak için hangi belgeler gerekir?

Bankadaki parayı almak için genellikle mirasçılık belgesi (veraset ilamı), vergi dairesinden alınan ilişik kesme yazısı ve mirasçıların kimlikleri istenir. Adımlar şöyledir:

1. Mirasçılık belgesi: Noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden alınır ve mirasçıları, paylarıyla birlikte gösterir (TMK md. 598). Noterden almak çoğu zaman daha hızlıdır.
2. Veraset ve intikal vergisi beyannamesi: Ölüm Türkiye'de olduysa ve mirasçılar Türkiye'deyse ölümden itibaren 4 ay içinde vergi dairesine verilir. Hesaplama ve istisna tutarları için veraset ve intikal vergisi rehberine bak.
3. İlişik kesme yazısı: Beyannameden sonra vergi dairesi, vergi yönünden sakınca olmadığını gösteren yazıyı (tasdikname) verir.
4. Bankaya başvuru: Mirasçılar belgelerle birlikte şubeye gider. Tüm mirasçılar gelemiyorsa gelemeyenler noterden vekâlet verir; bankanın ayrıca istediği bir form olup olmadığını önceden sor.

İlişik kesme belgesi olmadan para alınabilir mi?

Evet, ama banka veraset yoluyla geçen tutarın yüzde 5'ini vergiye karşılık alıkoyarak kalanı öder. Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu md. 17'ye göre bankalar, ilişik kesme yazısı getirilmezse mirasçıların payından veraset yoluyla geçişlerde yüzde 5, sağlararası karşılıksız geçişlerde yüzde 15 kesip vergi dairesine yatırır.

Örnek: Hesapta 400.000 ₺ varsa ve ilişik kesme yazısı getirilmezse banka 20.000 ₺'yi alıkoyar, 380.000 ₺'yi mirasçılara paylarına göre öder. Beyanname sonucunda vergi çıkmazsa ya da kesilen tutar vergiden fazlaysa fark vergi dairesine başvurularak geri istenir. Rakamlar örnektir.

Acil bir ihtiyaç yoksa beyannameyi verip ilişik kesme yazısını almak, paranın bir kısmının aylarca vergi dairesinde beklemesini önler.

Ölen kişinin kartıyla ya da şifresiyle para çekmek doğru mu?

Hayır. Ölen kişinin banka kartını, şifresini ya da mobil bankacılığını kullanarak para çekmek hem diğer mirasçıların hakkına dokunur hem de mirası reddetme hakkını kaybettirebilir.

• Mirası kabul etmiş sayılabilirsin: Olağan yönetim işleri dışında tereke işlerine karışan ya da tereke mallarını kendine mal eden mirasçı mirası reddedemez (TMK md. 610). Ölen kişinin borcu varsa bu, borçlardan sorumlu olmak demektir. Ayrıntısı mirası reddetmek rehberinde.
• Diğer mirasçılar geri ister: Para hepsine ortak ait olduğu için çektiğin tutar paylaşımda senden istenir; anlaşmazlık davaya dönebilir.
• Vefattan sonra yatan aylık: Ölümden sonraki dönem için hesaba yatmış emekli aylığını çekme; SGK bunu geri ister.

Cenaze gibi acil masraflar için önce kendi bütçenden ödeyip faturaları saklamak, sonra paylaşımda bunu hesaba katmak daha güvenlidir. Cenaze masrafı ve SGK cenaze ödeneği için cenaze masrafları rehberine bak.

Ortak hesap, kiralık kasa ve otomatik ödemeler ne olur?

Ortak (müşterek) hesapta da paranın ölen kişiye ait kısmı mirasçılara geçer. Hesabın türüne göre banka sağ kalan ortağa ödeme yapabilir; ama ölene ait kısmı alan ortak, bu kısmı mirasçılarla paylaşmak zorunda kalabilir. Hesabın türünü ve bankanın uygulamasını şubeden yazılı olarak öğren.

• Kiralık kasa: Kasalar da Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu md. 17'deki kurumların arasında sayılır; mirasçılar kasayı bankanın belirlediği usulle, genellikle tutanakla açtırır.
• Otomatik ödemeler: Fatura talimatları ve abonelikler bloke nedeniyle ödenmeyebilir. Ev faturalarını yeni sahibinin adına almak ya da kapatmak için kurumlara ölüm belgesiyle başvur.
• Krediler ve kartlar: Ölen kişinin borçları da mirasa dahildir; krediye bağlı hayat sigortası varsa kalan borç sigortadan ödenebilir.
• Dijital hesaplar: E-posta, sosyal medya ve dijital cüzdanlar için dijital miras rehberine bak.

Hiç başvurulmazsa bankadaki para ne olur?

Mirasçılar hiç başvurmazsa hesap son işlemden itibaren 10 yıl sonra zamanaşımına uğrar (Bankacılık Kanunu md. 62). Banka hak sahiplerine ulaşamazsa ve ilan döneminde kimse başvurmazsa para Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'na devredilip gelir kaydedilir.

Yakınının hangi bankada hesabı olduğunu bilmiyorsan, mirasçılık belgesiyle bankalara tek tek başvurman ya da TMSF'nin zamanaşımı sorgulamasına bakman gerekir. Ayrıntısı bankada unutulan para rehberinde.