BütçoBankada unutulan para zamanaşımına uğrar mı?
Evet. Bankalardaki mevduat, katılım fonu, emanet ve alacaklardan hak sahibinin en son talebi, işlemi ya da yazılı talimatı tarihinden itibaren 10 yıl içinde aranmayanlar zamanaşımına uğrar (Bankacılık Kanunu md. 62). Banka hak sahibine ulaşamazsa, ilandan sonra bu para Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'na (TMSF) gelir kaydedilir.
Kural yalnızca vadesiz hesaplar için değildir. Vadeli hesaplar, döviz ve altın hesapları, katılım bankalarındaki hesaplar ve bankada emanet olarak duran kıymetler de kapsamdadır. Kiralık kasalarda süre, kasa kirasının en son ödendiği ya da kasanın en son açıldığı tarihten başlar.
Zamanaşımı çoğu zaman şu hesaplarda karşımıza çıkar: öğrencilikte açılıp unutulan maaş ya da burs hesapları, eski bir işyerinden kalan hesaplar, çocuk adına açılıp unutulan birikim hesapları ve vefat eden bir yakının mirasçılarının haberdar olmadığı hesapları.
On yıl hangi tarihten itibaren sayılır?
On yıl, senin yaptığın son işlemden itibaren sayılır: para yatırmak, çekmek, havale yapmak ya da bankaya yazılı talimat vermek gibi. Bu yüzden hesapta para olması ya da hesabın açık görünmesi tek başına yeterli değildir; önemli olan senin hesapla en son ne zaman ilgilendiğindir.
Hesaba bankanın kendisinin işlettiği faiz ya da kestiği masraflar, ya da vadeli hesabın kendiliğinden yenilenmesi her bankada senin işlemin sayılmayabilir. Buna güvenme: uzun süre kullanmadığın bir hesap varsa, yılda bir kez kendin küçük bir işlem yapmak ya da hesabı kapatıp parayı kullandığın hesaba aktarmak en güvenli yoldur.
Örnek: Bir hesapta son işlemini 10 Mart 2016'da yaptıysan, hesap 10 Mart 2026'da zamanaşımına uğrar. Bu hesap 2027 Şubat-Mayıs listelerinde yer alır ve kurtarmak için son günün 15 Haziran 2027 olur. Tarihler örnektir; kendi hesabının durumunu bankandan öğren.
Zamanaşımına uğrayan para ne zaman TMSF'ye geçer?
Zamanaşımına uğrayan para hemen kaybolmaz; her yıl aynı takvimle işleyen bir uyarı ve ilan sürecinden sonra, Haziran ayı sonunda TMSF'ye devredilir:
| Ne zaman? | Ne olur? |
|---|---|
| Takvim yılı içinde | 10 yılı dolan hesaplar zamanaşımına uğrar. |
| Ertesi yılın Ocak sonuna kadar | Banka, yönetmelikte belirlenen tutarın (son düzenlemeyle 1.000 ₺) ve üzerindeki hesapların sahiplerine iadeli taahhütlü mektupla haber verir. |
| Şubat başı - Mayıs sonu | Hesap listeleri bankanın, TMSF'nin, Türkiye Bankalar Birliği'nin ve Türkiye Katılım Bankaları Birliği'nin sitelerinde yayımlanır; bankalar bunu gazetelerde de duyurur. |
| 15 Haziran'a kadar | Bankana başvurup işlem yaparsan zamanaşımı kesilir, paran hesabında kalır. |
| Haziran sonuna kadar | Aranmayan tutarlar faiz ve kâr paylarıyla birlikte TMSF'ye devredilir ve gelir kaydedilir. |
Mektup yalnızca bankada kayıtlı adresine gider. Adresin değiştiyse ve bankana bildirmediysen uyarı sana hiç ulaşmayabilir; bu yüzden listeleri kendin kontrol etmek önemlidir.
Unutulmuş banka hesabı nasıl sorgulanır?
- e-Devlet ya da TMSF sorgusu: Zamanaşımı listeleri yayındayken (Şubat-Mayıs) e-Devlet'teki TMSF zamanaşımı sorgulama hizmetinden ya da TMSF'nin zamanaşımı sorgulama sayfasından T.C. kimlik numaranla adına kayıtlı zamanaşımına uğramış hesap olup olmadığına bakabilirsin.
- Bankaların listeleri: Aynı dönemde her banka kendi listesini sitesinde yayımlar. Eskiden müşterisi olduğun bankaların listesine bakmak, özellikle birleşen ya da adı değişen bankalarda işe yarar.
- Bankaya doğrudan sor: Listeler yayında değilken de eski bankanı arayıp adına açık hesap, kiralık kasa ya da emanet olup olmadığını sorabilirsin.
- Vefat eden yakının hesapları: Mirasçılar mirasçılık belgesiyle bankalara başvurarak hesapları öğrenebilir. Süreç için vefat eden yakının borçları ve banka hesapları rehberine bak.
Listede adını görürsen 15 Haziran'ı beklemeden bankanın şubesine kimliğinle git ya da bankanın gösterdiği kanaldan başvur; bir işlem yapman zamanaşımını keser.
TMSF'ye devredilen para geri alınır mı?
Genel olarak hayır. TMSF'ye zamanaşımı nedeniyle devredilen ve gelir kaydedilen mevduat, katılım fonu, emanet ve alacaklar, yanlışlıkla (sehven) devredilmiş olanlar dışında sahiplerine iade edilmez. Gerçek koruma 15 Haziran'dan önce harekete geçmektir.
Bunu banka iflasıyla karıştırma: bankanın faaliyet izni kaldırılırsa sigortalı mevduatın TMSF tarafından ödenir. Sınırlar için mevduat sigortası limiti rehberine bak. Zamanaşımı ise banka ayakta olsa da paranın sahibi tarafından aranmamasıyla ilgilidir.
Hesabını zamanaşımından korumanın yolları
- Kullanmadığın hesapları kapat: Paranı kullandığın tek bir hesapta toplamak hem zamanaşımı riskini hem de gereksiz ücretleri azaltır (bkz. hesap işletim ücreti).
- Tutacağın hesapta yılda bir işlem yap: Küçük bir para yatırma ya da çekme, son işlem tarihini yeniler.
- İletişim bilgilerini güncel tut: Taşındığında adresini ve telefonunu bankana bildir; zamanaşımı mektubu kayıtlı adrese gider.
- Kiralık kasayı unutma: Kasa kirasını ödemek ya da kasayı açmak süreyi yeniler. İçindekileri bir listede tut.
- Çocuk ve yakın hesaplarını not al: Çocuğun adına açtığın birikim hesabını ve bakımını üstlendiğin bir yakının hesaplarını bir yerde listele.
- Her yıl Şubat-Mayıs arasında kontrol et: Takvimine bir hatırlatma koy ve e-Devlet'ten sorgula.