BütçoHesabıma bilmediğim para geldi, ne yapmalıyım?
Hesabına tanımadığın birinden para geldiyse yapman gereken tek şey parayı olduğu gibi bırakıp bankanı aramaktır. Harcama, çekme, başka bir hesaba aktarma; iadeyi de kendi başına değil, bankanın yönlendirmesiyle yap.
- Dokunma: Parayı başka bir hesaba taşımak, kendi ihtiyacına kullanmak ya da kripto, altın gibi bir şeye çevirmek yapma.
- Dekontu incele: Gönderenin adını, açıklamasını ve saatini not al; ekran görüntüsü al.
- Bankanı ara: Müşteri hizmetlerine ya da şubene durumu anlat; yazılı kayıt (talep numarası) iste.
- Bankayla iade et: Parayı, bankanın yönlendirmesiyle yalnızca geldiği hesaba geri gönder. Başka bir IBAN'a asla gönderme.
Çoğu durumda gönderen kişi kendi bankasına başvurmuştur ve bankan seni arayıp iade için onay ister. Bu arama gerçekten bankandan mı, emin olmak için telefonu kapatıp bankanın kartının arkasındaki numarayı kendin ara.
Yanlışlıkla gelen parayı harcarsam ne olur?
Yanlışlıkla gelen parayı harcamak iki ayrı sonuç doğurur: parayı geri ödeme borcu ve şikâyet üzerine ceza soruşturması. Para senin hesabında olsa bile sana ait değildir.
| Sonuç | Dayanak | Ne anlama gelir? |
|---|---|---|
| Geri ödeme borcu | Sebepsiz zenginleşme (TBK md. 77) | Haklı bir sebep olmadan geçen parayı iade etmek zorundasın; harcamış olman borcu ortadan kaldırmaz. |
| Ceza | Hata sonucu ele geçen eşya (TCK md. 160) | Hata sonucu eline geçen parayı iade etmeden ya da bildirmeden kullanmak, şikâyet üzerine bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası gerektirir. |
| Takip | İhtarname, icra, dava | Gönderen parayı geri almak için icra takibi ya da dava açarsa faiz ve masraf da sana yüklenebilir. |
Gönderenin geri isteme hakkı, iadeyi isteyebileceğini öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve her hâlde paranın geçmesinden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar (TBK md. 82). Yani "bir süre bekleyeyim, unutulur" diye bir şey yoktur; parayı ayrıca harcadıysan, iade için birden bu tutarı bulman gerekebilir.
"Yanlışlıkla gönderdim, geri at" diyorlarsa dolandırıcılık mı?
Para geldikten hemen sonra biri seni arayıp ya da mesaj atıp "yanlışlıkla gönderdim, lütfen şu IBAN'a geri gönder" diyorsa büyük olasılıkla dolandırıcılıkla karşı karşıyasın. En sık görülen iki senaryo şunlardır:
- Kara para köprüsü: Hesabına gelen para başka bir dolandırıcılık mağdurundan çalınmıştır. Sen onu "iade" diye başka bir IBAN'a gönderdiğinde paranın izi karışır; mağdur şikâyet ettiğinde ise soruşturmada senin hesabın görünür.
- Çift tahsilat: Para gerçekten yanlış gönderilmiştir ama arayan kişi sahibi değildir. Sen parayı ona gönderirsin, asıl gönderen de bankası aracılığıyla iade ister; aynı parayı iki kez ödemiş olursun.
Doğru yol her zaman aynıdır: parayı yalnızca geldiği hesaba ve bankan aracılığıyla iade et. Arayan kişi gerçekten yanlış gönderdiyse bu yöntem onun da işine yarar; ısrar ediyor, acele ettiriyor ya da başka bir IBAN veriyorsa durumu bankana bildir.
Hesabıma bloke konur mu?
Gelen para bir dolandırıcılıktan geliyorsa hesabına bloke konabilir. Mağdurun şikâyetiyle başlayan soruşturmada savcılık, paranın geçtiği hesaplara el konulmasını isteyebilir; bu durumda masum olsan bile hesabındaki paraya bir süre ulaşamayabilirsin ve ifade vermeye çağrılabilirsin.
Bu riski azaltmanın yolu, parayı fark ettiğin anda bankana bildirmek ve kaydını saklamaktır. Paraya dokunmadığını ve iade için bankaya başvurduğunu gösteren talep numarası ve yazışmalar, olası bir soruşturmada iyi niyetini kanıtlar. Hesabını para karşılığı başkasına kullandırmanın ne kadar ağır sonuçları olduğunu hesap kiralama dolandırıcılığı rehberinde anlattık.
Gönderen kişi parayı nasıl geri alır?
Parayı yanlış gönderen kişi önce kendi bankasına başvurur; banka alıcı bankaya iade talebi iletir ve alıcı bankası seninle iletişime geçer. Bankalar senin onayın olmadan hesabındaki parayı kural olarak kendiliğinden geri çekemez.
Alıcı iade etmezse gönderen ihtarname çekebilir, icra takibi başlatabilir, sebepsiz zenginleşme davası açabilir ve TCK 160 kapsamında şikâyette bulunabilir. Sen gönderen taraftaysan süreç için yanlış IBAN'a para gönderdim rehberine bak.
Gelen tutar sana ait olabilir mi diye düşünüyorsan (unuttuğun bir iade, bir arkadaşın borcu, bir vergi iadesi) önce açıklamaya ve gönderen adına bak; emin değilsen yine bankana sor. Hiçbir zaman "nasılsa benim hesabıma geldi" varsayımıyla harcama.