BütçoAdıma hat açılmış mı nasıl öğrenirim?
Adına kayıtlı mobil hatları e-Devlet'teki "Mobil Hat Sorgulama" hizmetinden ücretsiz görebilirsin. Hizmeti Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) sunar; sonuçta hangi operatörde kaç hattın olduğu listelenir.
- Tanımadığın bir hat varsa: Hattın kayıtlı olduğu operatöre hemen başvur ve hattın kapatılmasını, hangi belgeyle ve hangi bayide açıldığının bildirilmesini iste.
- Neden önemli: Senin adına açılan hat, dolandırıcılıkta, kredi başvurularında doğrulama kodu almak için ve başkalarını aramak için kullanılabilir.
- BTK: Operatör sonuç vermezse BTK'nın 120 numaralı tüketici hattına ya da tüketici sitesine başvurabilirsin.
Adıma kredi çekilmiş mi nasıl anlaşılır?
Adına açılmış kredi, kredi kartı ve kredili mevduat hesaplarının tamamı Kredi Kayıt Bürosu'nun Findeks risk raporunda görünür. Rapor, bankalardan bağımsız olarak tüm kredili ürünlerini tek listede gösterir.
- Raporda tanımadığın bir banka ya da ürün varsa bu ciddi bir işarettir; ilgili bankayı hemen ara.
- Kredi notunda açıklanamayan düşüş de adına açılmış ve ödenmeyen bir borcun belirtisi olabilir. Not nasıl hesaplanır, bkz. Findeks kredi notu rehberi.
- Uyarı hizmeti: Findeks, adına yapılan kredi başvurularını ve notundaki değişiklikleri bildiren uyarı servisleri sunar; ücret ve kapsamını Findeks'ten kontrol et.
Bulduğun sahte kayıt için ilk 24 saatte ne yapmalı?
| Durum | Nereye başvur | Ne iste |
|---|---|---|
| Tanımadığın mobil hat | Hattın operatörü | Hattın kapatılması, açılış belgelerinin incelenmesi |
| Tanımadığın kredi ya da kart | Krediyi veren banka | Yazılı itiraz, işlemin sahte olarak kaydedilmesi, tahsilatın durdurulması |
| Kendi hesabından çekilen kredi | Kendi bankan | Hesabın ve kartların bloke edilmesi, giriş kayıtları |
| Hepsi için | Cumhuriyet başsavcılığı ya da polis | Suç duyurusu, tutanak örneği |
Başvuruların hepsini yazılı yap ya da kayıt numarası al; ileride borcun sana ait olmadığını ispat ederken en güçlü belgen bu tarihli başvurular olacak.
Senin adına çekilen kredinin borcunu ödemek zorunda mısın?
Hayır: rızan olmadan, kimliğin kullanılarak yapılmış bir kredi sözleşmesinin tarafı sen değilsin ve bu borçtan sorumlu tutulamazsın. Ancak bunu bankaya ve gerekirse mahkemeye karşı ispat etmen gerekir.
- Borcu kabul eden adımlardan kaçın: "Notum düşmesin" diye sahte kredinin taksitini ödemek, borcu benimsemiş gibi görünmene yol açabilir.
- Kredi kaydının düzeltilmesini iste: Kaydı Kredi Kayıt Bürosu'na bildiren bankadır; sahte olduğu anlaşılan kaydın düzeltilmesini bankadan yazılı olarak talep et.
- Banka sonuç vermezse: Bankanın kimlik doğrulamasında özen yükümlülüğü vardır. Yazılı itirazına cevap alamazsan tüketici hakem heyetine ya da arabuluculuk sonrasında tüketici mahkemesine başvurabilirsin.
Adıma açılan borç için icra takibi gelirse ne yapmalı?
Senin olmayan bir borç için ödeme emri gelirse tebliğden itibaren 7 gün içinde icra dairesine itiraz et; itiraz sebebini yazman gerekmez ve itirazla takip durur. Bu süreyi kaçırırsan takip kesinleşir ve maaşına haciz gibi işlemlere geçilebilir.
İtiraz ederken savcılığa yaptığın suç duyurusunun ve bankaya itirazının belgelerini sakla. Maaş haczinin nasıl işlediğini maaş haczi rehberinde anlattık.
Kimlik bilgilerin nasıl çalınır, nasıl korunursun?
Kimlik bilgileri çoğunlukla sahte SMS ve sitelerle, kimlik fotokopisiyle ve "iş" ya da "kampanya" bahanesiyle ele geçirilir. Korunmak için:
- e-Devlet şifreni ve doğrulama kodlarını kimseyle paylaşma: Banka, operatör ya da kamu görevlisi bu kodları telefonda istemez.
- Kimlik fotoğrafını ve fotokopisini gelişigüzel verme: Vermen gerekiyorsa üzerine kime ve hangi amaçla verildiğini yaz.
- Hesabını ya da hattını kimseye kullandırma: Bunun cezai sonuçları için hesap kiralama rehberine bak.
- Kimliğini kaybettiysen: Hemen yeni kimlik için nüfus müdürlüğüne başvur ve birkaç ay boyunca hat ve kredi kayıtlarını kontrol et.
- Düzenli kontrol: Üç ayda bir e-Devlet'ten hatlarını ve Findeks'ten kredilerini kontrol etmek bir alışkanlık olsun.
Sahte mesajları tanımak için kart dolandırıcılığı ve sahte SMS rehberine bak.
Bu suçun cezası nedir?
Başkasının kimliğini kullanarak banka ya da kredi kurumları aracılığıyla kredi çekmek, Türk Ceza Kanunu'na göre nitelikli dolandırıcılıktır ve üç yıldan on yıla kadar hapis ile adli para cezası gerektirir. Başkasına ait banka ya da kredi kartını kullanmak ayrıca cezalandırılır.
Ceza davasının sonucu, borçtan sorumlu olmadığını göstermende de işine yarar. Bu yüzden suç duyurusunu geciktirme ve dosya numarasını not al.