Uzatılmış garanti ve telefon sigortası almaya değer mi? Ekran kırılması neyi kapsar, ne zaman gereksiz?

Uzatılmış garanti nedir, yasal garantiden farkı ne?

Uzatılmış garanti, ürünün yasal garantisi bittikten sonra çıkan arızaları belirli bir süre ve tutar sınırıyla karşılayan, ayrıca ücret ödediğin bir hizmettir; çoğu zaman bir sigorta şirketinin poliçesi olarak düzenlenir. Yasal garanti ise ücretsizdir: garanti belgesiyle satılan ürünlerde garanti süresi ürünün teslim tarihinden başlar ve 2 yıldan az olamaz (6502 sayılı Kanun md. 56). Bu sürede üretim, malzeme ve işçilik kaynaklı arızalar ücretsiz onarılır ve tamirde geçen süre garanti süresine eklenir.

Bu yüzden kasada "garantiyi 2 yıl uzatalım" teklifi geldiğinde ödediğin şey ilk 2 yıl değil, çoğunlukla 3. ve 4. yıldır. İlk 2 yılda üründe çıkan bir arıza için zaten yasal haklarını kullanırsın; bunları ayıplı mal ve garantide tamir süresi rehberinde anlattık.

Telefon sigortası ve ekran kırılma sigortası neyi kapsar?

Telefon sigortası, garantinin kapsamadığı kaza sonucu kırılma ve sıvı teması gibi hasarları karşılayan bir poliçedir; tam kapsamı her poliçede farklıdır ve bağlayıcı olan poliçede yazandır. Yasal garanti kullanıcı kaynaklı hasarı karşılamadığı için düşüp kırılan bir ekran garanti kapsamında ücretsiz onarılmaz; ekran sigortasının satış noktası tam olarak burasıdır.

Poliçede en çok şu sınırlara takılırsın:

• Muafiyet: Her hasarda onarım bedelinin bir kısmını ya da sabit bir tutarı sen ödersin.
• Hasar adedi: Bir poliçe döneminde karşılanan hasar sayısı çoğunlukla 1 ya da 2 ile sınırlıdır.
• Hırsızlık ve kayıp: Kapsama giriyorsa bile çoğu poliçe yalnızca zorla alınmayı kabul eder; telefonu kaybetmek genellikle karşılanmaz.
• Tazminat üst sınırı: Cihazın değeri yıllar içinde düştüğü için ödenecek tutar da düşebilir.
• İstisnalar: Kozmetik çizikler, yetkisiz serviste açılmış cihaz ve yazılım sorunları sık görülen kapsam dışı durumlardır.

Uzatılmış garanti almaya değer mi? Başa baş hesabı

Uzatılmış garanti ya da sigorta, ancak hasar olasılığı ile onarım bedelinin çarpımı ödediğin primi geçiyorsa matematiksel olarak kârlıdır. Satıcı ve sigortacı bu ürünü kâr etmek için sattığı için ortalama bir alıcı için bu çarpım çoğunlukla primin altında kalır.

başa baş olasılık = prim ÷ (beklenen onarım bedeli − muafiyet)

Örnek 1, televizyon (rakamlar örnektir): 40.000 ₺'lik bir televizyon için 2 yıllık uzatılmış garanti 3.600 ₺. 3. ve 4. yılda çıkabilecek bir anakart arızasının onarımı 9.000 ₺ olsun ve muafiyet olmasın.

• Başa baş olasılık = 3.600 ÷ 9.000 = %40
• Yani bu garanti, televizyonun 3. ve 4. yılında bu tutarda bir arıza çıkma ihtimali %40'ın üzerindeyse kârlıdır.

Örnek 2, telefon (rakamlar örnektir): 50.000 ₺'lik telefon için yıllık ekran sigortası 4.800 ₺, her hasarda muafiyet 1.500 ₺, yetkili serviste ekran değişimi 12.000 ₺.

• Bir ekran hasarında sigortanın sana kazandırdığı: 12.000 − 1.500 = 10.500 ₺
• Başa baş olasılık = 4.800 ÷ 10.500 ≈ %46
• Yılda bir kez ekran kırma ihtimalin yaklaşık %46'dan düşükse, bu primi kendin biriktirmek daha ucuza gelir.

Kendi geçmişine bak: son iki üç telefonunun kaçında ekran kırdın? Bu oran, sigortacının sana söyleyeceği her şeyden daha iyi bir tahmindir.

Ne zaman almak mantıklı olabilir?

Uzatılmış garanti ya da cihaz sigortası, olası bir onarım bedelini aniden ödeyemeyeceksen ya da hasar ihtimalin ortalamanın çok üzerindeyse mantıklı olabilir. Asıl satın aldığın şey kâr değil, bütçeni beklenmedik bir faturadan korumaktır.

Telefonu kaç yıl kullanacağın kararı hesabı doğrudan değiştirir; bunun için telefonu kaç yılda bir değiştirmeli rehberine bak. Yenilenmiş cihaz alıyorsan onun da kendi garanti kuralları var: yenilenmiş telefon.

Poliçe almadan önce kontrol listesi

1. Başlangıç tarihi: Uzatılmış garanti yasal garanti bittikten sonra mı başlıyor, yoksa ilk 2 yılla çakışıyor mu? Çakışan kısım için para ödüyorsun demektir.
2. Kapsam ve istisnalar: Kırılma, sıvı teması, hırsızlık ve batarya ayrı ayrı yazıyor mu?
3. Muafiyet ve hasar adedi: Her hasarda ne ödeyeceksin, yılda kaç hasar karşılanıyor?
4. Tazminat sınırı: Cihazın değeri düştükçe ödeme tutarı azalıyor mu?
5. Servis: Onarım yetkili serviste mi yapılıyor, yoksa sigortacının anlaşmalı servisinde mi?
6. Sigortacı ve iptal: Poliçeyi hangi şirket düzenliyor, iptal edersen kalan süre için prim iadesi var mı?
7. Ödeme şekli: Primi taksitle ödüyorsan bunu kart ekstrende ayrı bir düzenli gider olarak gör.

Kasada sunulan ek garanti isteğe bağlıdır; ürünü almak için kabul etmek zorunda değilsin. Satıcı poliçeyi okumana fırsat vermiyorsa, ürünü al ve karar vermeyi sonraya bırak: birçok sigortacı ürünü aldıktan sonra belirli bir süre içinde de poliçe düzenleyebiliyor.

Sigortaya alternatif: kendi tamir fonun

Sigortaya ödeyeceğin primi her ay ayrı bir hesapta biriktirmek, hasar olmazsa paranın sende kalması demektir. Bu yönteme "kendi kendini sigortalamak" denir ve hasar ihtimali düşük olan çoğu kişi için daha ucuzdur.

Örnek: Yıllık 4.800 ₺ ekran sigortası yerine her ay 400 ₺ ayırırsan 2 yılın sonunda 9.600 ₺ birikir. Bu süre içinde ekran kırılmazsa para senindir; kırılırsa onarımın büyük kısmı hazırdır.

Fonun büyüklüğünü belirlemek için acil durum fonu rehberine, hedef tutara aylık ne kadar ayırman gerektiğini görmek için birikim hedefi hesaplama rehberine bakabilirsin.

Ürün bozulursa ya da sigortacı ödemezse ne yapmalısın?

Ürün ilk 2 yıl içinde kendiliğinden bozulduysa önce sigortaya değil, yasal garantiye başvur: onarım ücretsizdir ve garantili ürünlerin çoğunda azami tamir süresi 20 iş günüdür. Aynı arıza tekrarlanır ya da süre aşılırsa değişim, indirim ya da bedel iadesi isteyebilirsin.

Sigortacı hasar talebini haksız yere reddederse önce şirkete yazılı başvur. Sonuç alamazsan Sigortacılık Kanunu'na göre kurulan Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurabilirsin; şirketin bu sisteme üye olup olmadığı poliçende ya da şirketin sayfasında yazar. Satıcıyla yaşanan uyuşmazlıklarda ise tüketici hakem heyeti yolu açıktır: tüketici hakem heyetine başvuru.