Bütço15 yıl 3600 gün ile kıdem tazminatı alınır mı?
Evet. 1475 sayılı İş Kanunu'nun hâlâ yürürlükte olan 14. maddesine göre, yaşlılık aylığı için gereken yaş dışındaki sigortalılık süresini ve prim günü sayısını tamamlayıp kendi isteğiyle işten ayrılan işçi kıdem tazminatına hak kazanır. Emekli olmak için yaşını beklemen gerekse bile, gün ve süre şartını doldurduğun anda tazminatını alarak ayrılabilirsin.
Normalde kendi isteğiyle istifa eden işçi kıdem tazminatı alamaz (kıdem ve ihbar tazminatı rehberinde istisnaları anlattık). "15 yıl 3600 gün" kuralı, bu genel kuralın en çok aranan istisnasıdır ve halk arasında "emeklilikten kıdem almak" diye bilinir.
Bu hak, iş sözleşmesiyle çalışan (4/a, SSK'lı) işçiler içindir. Bağ-Kur'lu (4/b) ve memur (4/c) çalışanlar İş Kanunu'na tabi olmadığı için bu yoldan kıdem tazminatı alamaz.
Hangi şart sana uygulanır? SGK giriş tarihine göre tablo
Senden istenen gün ve süre, ilk kez sigortalı olduğun tarihe göre değişir. Belirleyici tarih, SGK hizmet dökümünde yazan ilk sigorta giriş tarihindir; şu anki işyerine giriş tarihin değil.
| İlk sigorta girişi | Kıdem tazminatı için genel şart |
|---|---|
| 8 Eylül 1999 ve öncesi | 15 yıl sigortalılık süresi ve 3600 gün prim (giriş tarihine göre gün sayısı 4500'e kadar kademeli artabilir) |
| 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arası | 25 yıl sigortalılık süresi ve 4500 gün prim |
| 1 Mayıs 2008 ve sonrası | 5510 sayılı Kanun'un kademeli şartları; gün ve süreyi SGK yazısından öğren |
Tablo genel bir yol haritasıdır; kademeler kişiye göre değiştiği için kesin sayıyı SGK'nın sana vereceği yazı gösterir. Örneğin 1997'de sigortalı olan biri 2012'de 15 yılı doldurmuştur, ama 3600 günü ancak 2026'da tamamlıyorsa yazıyı ancak o zaman alabilir. İki şart da birlikte aranır.
Prim günü ile sigortalılık süresinin farkını ve doğum ya da askerlik borçlanmasıyla gün eklemeyi emeklilik yaşı hesaplama ve doğum ve askerlik borçlanması rehberlerinde anlattık.
SGK'dan kıdem tazminatı yazısı nasıl alınır?
Kıdem tazminatı için önce SGK'dan, yaş dışındaki şartları tamamladığını gösteren bir yazı alman gerekir; işveren ödemeyi bu yazıya göre yapar. Yazıyı almadan istifa edersen ayrılışın sıradan istifa sayılabilir ve tazminat hakkını kaybedebilirsin.
- Gününü kontrol et: e-Devlet'teki SGK Tescil ve Hizmet Dökümü'nden ilk giriş tarihini ve toplam prim gününü gör. Eksik bildirilmiş ay varsa önce onu düzelt.
- SGK'ya başvur: Bağlı olduğun SGK il müdürlüğüne ya da sosyal güvenlik merkezine dilekçeyle başvurup "kıdem tazminatı alabilir" yazısı iste. Bazı merkezler başvuruyu elektronik olarak da alır; yolunu kendi merkezine sor.
- Yazıyı işverene ver: Yazıyı fesih dilekçenle birlikte işverene teslim et. Dilekçede ayrılma nedenini "1475 sayılı Kanun md. 14 kapsamında, SGK yazısına dayanarak" diye açıkça yaz.
- Teslimi belgele: Dilekçenin bir örneğine işverenden tarih ve imza al ya da noter veya KEP ile gönder.
Ayrılırken işverenin işten ayrılış bildirgesine doğru çıkış kodunu yazdığını e-Devlet'ten kontrol et; yanlış kod ileride tazminat tartışmasında aleyhine kullanılabilir.
Ne kadar kıdem tazminatı alırsın? Örnek hesap
Kıdem tazminatı, o işyerinde çalıştığın her tam yıl için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret tutarındadır; yıldan artan süre de oranlanır. Hesap yalnızca o işverendeki süreye göre yapılır; toplam sigortalılık süren hesaba girmez.
Örnek: Aynı işyerinde 9 yıl 6 ay çalışmış, giydirilmiş brüt ücreti 60.000 ₺ olan biri için:
| Kalem | Hesap | Tutar |
|---|---|---|
| 9 tam yıl | 60.000 × 9 | 540.000 ₺ |
| 6 ay | 60.000 × 6 ÷ 12 | 30.000 ₺ |
| Brüt tazminat | 570.000 ₺ | |
| Damga vergisi (binde 7,59) | 570.000 × 0,00759 | 4.326 ₺ |
| Net ödenecek | 565.674 ₺ |
Rakamlar örnektir; ücretin, fesih tarihindeki kıdem tazminatı tavanını aşıyorsa hesapta tavan kullanılır. Kıdem tazminatından gelir vergisi kesilmez, yalnızca damga vergisi düşülür. Giydirilmiş ücretin nasıl bulunduğunu kıdem ve ihbar tazminatı hesaplama rehberinde ayrıntılı anlattık.
İhbar süresi, ihbar tazminatı ve işsizlik maaşı ne olur?
Bu yolla ayrılan işçi ihbar tazminatı alamaz, çünkü sözleşmeyi fesheden taraf kendisidir. İşverenin senden ihbar tazminatı isteyip isteyemeyeceği konusunda yargı kararları farklı yorumlar içerebildiği için en güvenli yol, kıdemine göre ihbar süresi kadar önceden haber vermek ya da ayrılış tarihini işverenle yazılı olarak kararlaştırmaktır.
İşsizlik maaşına ise genellikle hak kazanılmaz. İşsizlik ödeneği işini kendi isteği ve kusuru dışında kaybedenlere ödenir; SGK yazısıyla kendi isteğinle ayrılmak bu durumlardan biri değildir (işsizlik maaşı şartları). Ayrılmadan önce bütçeni, tazminattan sonra düzenli bir gelir olmayacağını hesaba katarak kur.
Kıdem tazminatını aldıktan sonra yeniden çalışabilir misin?
Evet. Kanunda, yazıyla ayrılan işçinin başka bir işyerinde ya da aynı işyerinde yeniden çalışmasını yasaklayan bir hüküm yoktur. Çalışmaya devam ettiğinde prim günlerin de birikmeye devam eder ve emekliliğini yaşı geldiğinde alırsın.
- Yeni işte kıdem sıfırdan başlar: Aldığın tazminat önceki süreyi kapatır; yeni işyerindeki kıdem yeniden işlemeye başlar.
- Aynı işverene dönmek: Kısa süre sonra aynı işverenle yeniden çalışmak hukuken mümkündür, ama ayrılışın gerçek olmadığı izlenimi yaratacak bir düzenden kaçın; iki taraf için de tartışma doğurabilir.
- Erken karar verme: Gün şartını doldurmak tek başına ayrılma sebebi değildir. Tazminatın bugün alınmasıyla ileride daha yüksek ücret üzerinden alınması arasındaki farkı ve iş bulma ihtimalini birlikte düşün.
İşveren ödemezse ne yapmalısın?
İşveren yazıya rağmen kıdem tazminatını ödemezse dava açmadan önce adliyedeki arabuluculuk bürosuna başvurman zorunludur; işçi alacaklarında arabuluculuk dava şartıdır ve başvuru ücretsizdir. Kıdem tazminatı alacağında zamanaşımı beş yıldır.
- SGK yazısını, fesih dilekçenin teslim belgesini ve son bordrolarını sakla.
- İşverenden tazminat hesabının dökümünü yazılı iste ve kendi hesabınla karşılaştır.
- Ayrılırken imzalatılmak istenen belgeye dikkat et; ibraname şartlarını bilmeden imza atma.
- Arabuluculuk masrafının kime kalacağını arabuluculuk ücreti rehberinde anlattık.
Her olayın ayrıntısı farklı olduğu için hak kaybı yaşamamak adına bir iş hukuku avukatına ya da sendikana danışmak iyi olur.