Vasiyetname nasıl yazılır? El yazısıyla vasiyet geçerli mi, noterde vasiyet ve iptal davası

Vasiyetname nedir, kimler yazabilir?

Vasiyetname, ölümünden sonra malvarlığının ya da bir kısmının kime ve nasıl kalacağını belirlediğin belgedir. Vasiyetname yazmak için ayırt etme gücüne sahip olmak ve 15 yaşını doldurmuş olmak yeterlidir (TMK md. 502). Bu iki şartın, vasiyetnamenin yapıldığı anda var olması gerekir.

Türk Medeni Kanunu üç şekil tanır: resmi vasiyetname (noter ya da sulh hâkimi önünde), el yazılı vasiyetname ve yalnızca olağanüstü durumlarda geçerli olan sözlü vasiyet.

El yazısıyla yazılan vasiyetname geçerli mi?

Evet, üç şartı birlikte taşıyorsa geçerlidir: baştan sona kendi el yazınla yazılmış olmalı, yapıldığı yıl, ay ve gün yazılmalı ve imzalanmalıdır (TMK md. 538). Tanık ya da noter gerekmez.

• Bilgisayar çıktısı ya da daktilo: El yazısı sayılmaz; imzalasan bile el yazılı vasiyetname olarak geçersizdir.
• Başkasına yazdırmak: Metnin bir kısmını bile başkası yazarsa şekil şartı bozulur.
• Eksik tarih: Yalnızca "2026" ya da "Ekim 2026" yazmak yetmez; gün, ay ve yıl birlikte yazılmalıdır.
• İmza: Metnin sonunda, her zaman kullandığın imzanla.

Basit bir el yazılı vasiyetnamenin iskeleti şöyle olabilir (yalnızca örnektir):

1. Başlık: "Vasiyetnamedir".
2. Kimlik: adın, soyadın, T.C. kimlik numaran ve adresin.
3. Tasarruflar: "Kadıköy'deki ... ada ... parseldeki dairemi kızım ...'ya, ... Bankası'ndaki vadeli hesabımın yarısını yeğenim ...'ya bırakıyorum." Malı ve kişiyi karışıklığa yer bırakmayacak açıklıkta yaz.
4. Önceki vasiyetnameler: "Daha önce yaptığım bütün vasiyetnameleri geri alıyorum." (varsa)
5. Tarih (gün, ay, yıl) ve imza.

El yazılı vasiyetnameyi, açık ya da kapalı olarak saklanmak üzere bir notere ya da sulh hâkimine bırakabilirsin. Böylece kaybolma ya da ölümünden sonra bulunmama riski azalır.

Noterde resmi vasiyetname nasıl yapılır?

Resmi vasiyetname, iki tanığın katılmasıyla noter, sulh hâkimi ya da kanunla yetkilendirilmiş bir görevli tarafından düzenlenir (TMK md. 532). Son arzularını görevliye anlatırsın, görevli metni yazar, sen okuyup imzalarsın; ardından tanıklar, vasiyetnameyi kendi önlerinde okuyup imzaladığını ve tasarruf ehliyetine sahip göründüğünü belgeleyerek imzalar.

Herkes tanık olamaz: fiil ehliyeti olmayanlar, okuma yazma bilmeyenler, senin eşin, altsoyun, üstsoyun ve kardeşlerin ile bunların eşleri resmi vasiyetnamede tanık olamaz. Vasiyetnameyi düzenleyen görevliye, tanıklara ve onların yakınlarına da bu vasiyetnameyle bir şey bırakılamaz.

Noter ücreti, düzenlenen işleme ve tarifeye göre değişir; işlem öncesinde noterden öğren. Resmi vasiyetnamenin en büyük avantajı, şekil hatası riskinin düşük olması ve ölümünden sonra kayıtlı olarak bulunabilmesidir. Mirasçılar arasında anlaşmazlık bekliyorsan bu yol daha güvenlidir.

Sözlü vasiyet ne zaman geçerli olur?

Sözlü vasiyet, yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık ya da savaş gibi olağanüstü bir durum yüzünden resmi veya el yazılı vasiyetname yapamadığında başvurulabilen bir yoldur (TMK md. 539). Son arzularını iki tanığa anlatır, onlara bu beyana uygun bir vasiyetname yazmaları ya da yazdırmaları görevini verirsin; tanıklar da bunu gecikmeden sulh ya da asliye hâkimine bildirmelidir.

Sözlü vasiyet geçicidir: Sonradan diğer şekillerde vasiyetname yapma imkânı doğarsa, bu tarihten itibaren bir ay geçince sözlü vasiyet hükümsüz olur (TMK md. 541). Durum düzeldiyse vasiyetini el yazılı ya da resmi olarak yenile.

Vasiyetle mirası istediğim kişiye bırakabilir miyim?

Tamamını değil: saklı paylı mirasçıların (altsoyun, ana baban ve eşin) saklı paylarına dokunmadan kalan kısımda serbestçe tasarruf edebilirsin. Saklı pay, altsoy için yasal miras payının yarısı, ana ve babanın her biri için dörtte biri, eş için altsoy ya da ana baba ile birlikte mirasçıysa yasal payının tamamı, diğer durumlarda dörtte üçüdür (TMK md. 506). Kardeşlerin saklı payı yoktur.

Örnek (rakamlar örnektir): Geride eş ve iki çocuk bırakan birinin mirası 6.000.000 ₺ olsun.

Saklı payı zedeleyen vasiyetname kendiliğinden geçersiz olmaz; saklı payı zedelenen mirasçı tenkis davası açarak payını tamamlatabilir. Bu dava, saklı payın zedelendiğini öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamenin açılmasından itibaren on yıl içinde açılmalıdır (TMK md. 571). Ayrıntılı hesaplar miras payı hesaplama rehberinde.

Ölümden sonra vasiyetname nasıl açılır?

Ölümden sonra bulunan her vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın gecikmeden sulh hâkimine teslim edilmelidir. Sulh hâkimi vasiyetnameyi teslim aldıktan sonra bir ay içinde açar ve okur; mirasçılara ve vasiyetle kendisine bir şey bırakılan kişilere bildirir (TMK md. 595-596).

Vasiyetnameyi kasten ve hukuka aykırı olarak ortadan kaldıran ya da bozan kişi mirastan yoksun kalabilir (TMK md. 578). Yine de el yazılı bir vasiyetnamenin hiç bulunmaması riski vardır; nerede durduğunu güvendiğin birine söylemek ya da notere bırakmak önemlidir. Miras kaldığında ödenecek vergiyi veraset ve intikal vergisi, banka hesapları ve borçlarla ne olacağını miras reddi rehberinde anlattık.

Vasiyetname nasıl değiştirilir, ne zaman iptal edilir?

Vasiyetnameni istediğin zaman değiştirebilir ya da geri alabilirsin: yeni bir vasiyetname yaparak, eskisini yok ederek ya da yeni bir vasiyetnameyle eskisini açıkça kaldırarak. Yeni vasiyetname eskisiyle çelişiyorsa, çelişen kısımlarda yenisi geçerli olur.

Mirasçılar ise vasiyetnamenin iptalini şu nedenlerle isteyebilir (TMK md. 557):

• Vasiyetname yapıldığı sırada ayırt etme gücünün bulunmaması,
• yanılma, aldatma, korkutma ya da zorlama altında yapılmış olması,
• içeriğinin hukuka ya da ahlaka aykırı olması,
• kanundaki şekle uyulmamış olması (ör. el yazılı vasiyetnamede tarih eksikliği).

İptal davası, davacının vasiyetnameyi, iptal sebebini ve hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten itibaren bir yıl, her hâlde vasiyetnamenin açılmasından itibaren iyi niyetli davalılara karşı on yıl, iyi niyetli olmayanlara karşı yirmi yıl içinde açılmalıdır (TMK md. 559). Bu süreler hak düşürücüdür: geçtikten sonra dava açılamaz.