BütçoProvizyon blokesi nedir, banka paranı neden tutar?
Provizyon blokesi, harcamanın kesin tutarı işlem anında bilinmediğinde bankanın hesabındaki parayı geçici olarak kullanılamaz hale getirmesidir. Ödeme Hizmetleri Yönetmeliği'ne göre alıcı tarafından başlatılan kartlı ödemelerde tutar baştan belli değilse banka, hesaptaki fonu ancak senin bloke edilecek tam tutara onay verdiğin durumda bloke edebilir (md. 55/1).
Akaryakıt pompası, otel girişi ve araç kiralama bu tür işlemlerin tipik örnekleridir; çünkü son tutar kullanım bittikten sonra belli olur. Örnek rakamlarla: pompada 2.000 ₺'lik bloke onayı verdin ve 1.350 ₺'lik yakıt aldın. Kalıcı tahsilat 1.350 ₺ olmalı, kalan 650 ₺ serbest kalmalıdır.
Bloke ne zaman kalkar?
Banka, işlemin tam tutarına ilişkin bilgi kendisine ulaşır ulaşmaz blokeli fonu gecikmeden serbest bırakmak zorundadır; en geç ödeme emri ulaştığında bloke kalkmış olmalıdır (md. 55/2). Yönetmelik bunun için bir gün sayısı vermez; kuralı "tam tutar bilgisi ulaştığı an" diye koyar.
Bloke bu yüzden işyerinin tutarı bankaya iletmesine bağlıdır. Para uzun süre serbest kalmıyorsa önce işyerine işlemin kapandığını ve tutarın bankaya bildirildiğini sor, bildirimi yazılı iste; sonra bankana yazılı olarak blokenin kaldırılmasını talep et. Otel ve araç kiralamada depozito ve hasar muafiyeti için araç kiralama masrafları rehberine de bak.
Beklediğinden fazla tutar çekildiyse iade isteyebilir misin?
Onay verirken tutar tam belirtilmediyse ve çekilen tutar, harcama geçmişine ve sözleşme şartlarına göre öngörülebilecek tutarı aşıyorsa, gerçekleşen işlem tutarı kadar geri ödeme isteyebilirsin; talebi işlemin gerçekleştiği tarihten itibaren 2 ay içinde yapmalısın (md. 56/1).
| Şart | Ne anlama gelir? |
|---|---|
| Onay sırasında tutar tam belli değildi | Önceden belirlenmiş sabit bir fiyata onay verdiysen bu kural uygulanmaz |
| Çekilen tutar öngörülen tutarı aştı | Geçmiş harcamaların ve sözleşme şartların dikkate alınır |
| Talep işlemden itibaren 2 ay içinde yapıldı | Süre geçtikten sonra yönetmelik bu hakkı vermez |
| Mal henüz tüketilmedi, hizmet alınmadı | Mal tüketildikten ya da hizmet alındıktan sonra iade istenemez |
Banka talebine dayanak olacak gerçeğe uygun kanıtlar isteyebilir. Talebini aldığı tarihten itibaren 10 iş günü içinde ya geri ödemeyi eksiksiz yapar ya da gerekçesini yazarak reddeder ve başvurabileceğin hukuki yolları bildirir (md. 56/5). Sözleşmedeki referans döviz kuruna uygun gerçekleşen işlemlerde "kur farkı" gerekçesiyle iade isteyemezsin (md. 56/3).
Otomatik ödeme ve abonelikte fazla tahsilat
Otomatik ödeme talimatı ya da abonelik gibi doğrudan borçlandırma işlemlerinde sözleşmen, yukarıdaki şartlar oluşmasa bile iade isteyebilmeni kararlaştırmış olabilir (md. 56/2). Buna karşılık onayı doğrudan bankana verdiysen ya da tahsilat tarihinden en az bir ay önce sana bildirim yapıldıysa sözleşmede iade hakkının bulunmadığı da kararlaştırılabilir (md. 56/4); bu yüzden sözleşmeni oku.
Gelecek bir tahsilatı durdurmak için doğrudan borçlandırma emrini, hesabının borçlandırılacağı günden önceki iş günü sonuna kadar geri alabilirsin (md. 64/3). Süre geçtikten sonra geri alma, tarafların anlaşmasına bağlıdır. Abonelikleri nasıl iptal edeceğini abonelik iptali rehberinde anlattık.
Kredi kartı harcamasında durum farklı mı?
Md. 55 "ödeme hesabındaki fon"un bloke edilmesinden söz eder; yani hesabına bağlı kartlı ödemeleri anlatır. Banka ve kredi kartlarına ilişkin 5464 sayılı Kanun'da düzenlenen hususlarda 6493 sayılı Kanun hükümleri uygulanmaz (6493 md. 24/1). Kredi kartı ekstresindeki bir harcamaya itiraz edeceksen kredi kartı harcamasına itiraz süresi rehberine bak.
Adım adım iade nasıl istenir?
- Kanıtı topla: Slip, SMS, hesap hareketi, rezervasyon ya da sözleşme; hangi tutara onay verdiğin ve ne kadar çekildiği görünsün.
- İşyeriyle konuş: Fazla tutar bir hatadan geliyorsa işyeri iptal ya da düzeltme işlemi başlatabilir; işlemi yazılı teyit et.
- Bankana yazılı talep ver: İşlemden itibaren 2 ay dolmadan, tarihi, tutarı ve işyerini yazarak iade iste.
- Cevabı bekle: Geri ödeme talebinde banka 10 iş günü içinde cevap verir (md. 56/5); genel şikâyet ve itirazlarda ise başvuru tarihinden itibaren 20 gün içinde kanıtlanabilir ve gerekçeli cevap verilmesi gerekir (md. 74/1).
- Sonuç alamazsan: Uyuşmazlık 2026 için 186.000 TL'nin altındaysa tüketici hakem heyetine başvurursun; üzerindeyse önce arabulucuya, sonra tüketici mahkemesine gidersin. Ayrıntı için tüketici hakem heyetine başvuru rehberine bak.