BütçoKısa çalışma ödeneği nedir, ne zaman uygulanır?
Kısa çalışma ödeneği, genel ekonomik, sektörel ya da bölgesel kriz, genel salgın veya zorlayıcı sebeplerle işyerinde haftalık çalışma süresi geçici olarak önemli ölçüde azaltıldığında ya da faaliyet tamamen veya kısmen durdurulduğunda İşsizlik Sigortası Fonu'ndan ödenen ödenektir (4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu ek md. 2).
- Süre: Kısa çalışma üç ayı aşmamak üzere yapılır. Kanun, süreyi altı aya kadar uzatma yetkisini Cumhurbaşkanı'na verir; güncel bir uzatma kararı olup olmadığını İŞKUR'dan kontrol et.
- Alt sınır: Yönetmeliğe göre kısa çalışma dönemi işyeri için en az dört hafta olmalı; çalışma süresi işyerinde en az üçte bir oranında azaltılmalı ya da faaliyet en az dört hafta durdurulmalıdır.
- Başvuruyu kim yapar: İşçi değil işveren yapar (aşağıda anlattık).
Kısa çalışma ödeneğini kimler alır?
Sigortalının ödenekten yararlanabilmesi için iki şart gerekir: işverenin kısa çalışma talebinin uygun bulunması ve sigortalının kısa çalışma başlama tarihinden önceki son 120 gün hizmet akdine tabi olması ve son üç yılda en az 450 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olması (4447 ek md. 2; Kısa Çalışma ve Kısa Çalışma Ödeneğine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik md. 6).
| Örnek durum | Şart sağlanıyor mu? |
|---|---|
| Son 120 gün aynı iş sözleşmesiyle çalıştın, son üç yılda 600 gün işsizlik primi ödendi | Evet |
| Son 120 günden önce yeni işe girdin (örneğin 60 gün önce) | Hayır |
| Son 120 gün çalıştın ama son üç yılda yalnızca 300 gün prim ödendi | Hayır |
Tablodaki günler örnektir; durumunu İŞKUR ve SGK kaydından kontrol et. Yönetmelik sigortalıyı, hizmet akdine dayalı çalışan ve işsizlik sigortası primi ödeyen kişi olarak tanımlar; kendi nam ve hesabına çalışanlar bu tanımın içinde yer almaz.
Başvuru nasıl yapılır, kim karar verir?
Kısa çalışma talebini işveren İŞKUR birimine iletir ve varsa toplu iş sözleşmesi tarafı sendikaya bildirir. Talepte krizin işyerine etkileri, işyeri bilgileri ve kısa çalışma yaptırılacak sigortalıların listesi bulunur (Yönetmelik md. 4). Talep, önce sebep ve şekil yönünden değerlendirilir, sonra iş müfettişlerince uygunluk tespiti yapılır (md. 5).
- Kriz ve salgın: Genel ekonomik, sektörel, bölgesel kriz ya da genel salgın sebepleri İŞKUR Yönetim Kurulu'nca karara bağlanır; karar yoksa başvuru reddedilir.
- Fiziksel zarar (deprem, yangın, su baskını gibi): İşyeri doğrudan etkilenmişse Yönetim Kurulu kararı aranmaz.
- Dolaylı etkilenme: Nakit darlığı, ödeme güçlüğü, pazar daralması ve stok artışı gibi sebeplerle dolaylı etkilenme başvuruyu reddettirir.
İşçi ayrıca başvuru yapmaz; uygunluk tespiti sonuçlanınca işveren durumu işyerinde sigortalıların görebileceği bir yerde ilan eder.
Kısa çalışma ödeneği ne kadar, ne zaman ödenir?
Günlük ödenek, sigortalının son on iki aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının %60'ıdır. Hesaplanan tutar, aylık brüt asgari ücretin %150'sini geçemez. 2026 için brüt asgari ücret 33.030 ₺ olduğundan bu sınır 33.030 × 1,5 = 49.545 ₺ eder. Ödenek her ayın beşinde aylık olarak sigortalıya yatar.
günlük ödenek = günlük ortalama brüt kazanç × %60 (aylık üst sınır: brüt asgari ücret × %150)
| Örnek (varsayım) | Hesap | Aylık ödenek |
|---|---|---|
| Günlük ortalama brüt kazanç 1.200 ₺, ay boyunca çalışılmadı | 1.200 × 0,60 = 720 ₺/gün; 720 × 30 | 21.600 ₺ |
| Günlük ortalama brüt kazanç 3.000 ₺, ay boyunca çalışılmadı | 3.000 × 0,60 = 1.800 ₺/gün; 1.800 × 30 = 54.000 ₺ (sınırı aşıyor) | 49.545 ₺ |
Örnekler yalnızca hesabı göstermek içindir. Ara aylar, şubat dâhil, 30 gün üzerinden değerlendirilir; kısa çalışmanın başladığı ve bittiği aylarda ise fiili gün sayısı esas alınır. Ödenek, haftalık çalışma süresini tamamlayacak şekilde çalışılmayan süreler için hesaplanır (Yönetmelik md. 7). 2026 asgari ücret detayları için asgari ücret rehberine bak.
Ödenekten kesinti yapılır mı, haczedilir mi?
Kısa çalışma ödeneği damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulamaz. Nafaka borçları dışında onda birinden fazlası haczedilemez ya da başkasına devredilemez (4447 ek md. 2). Ödenek aldığın süre için ödenecek SGK sigorta primi, İşsizlik Sigortası Fonu tarafından SGK'ya aktarılır (Yönetmelik md. 7). Genel maaş haczi kuralları için maaş haczi rehberine bak.
İşsizlik ödeneğine etkisi var mı?
Var. Kısa çalışma ödeneği olarak ödenen süreler, kısa çalışma başlama tarihinden itibaren 3 yıl içindeki hizmet akdi fesihlerine dayanarak yapılacak işsizlik ödeneği ödemelerine ilişkin hak sahipliği sürelerinden düşülür (4447 ek md. 2). Yönetmelik bu kuralı, hak sahipliğine esas kısa çalışma başlama tarihi 1 Mart 2024 ve sonrasında olan sigortalılar için uygular (md. 7). Yani kısa çalışmadan yararlandıktan sonra bu süre içinde işten çıkarsan işsizlik ödeneği hak sahipliği süresi kısalabilir. İşsizlik ödeneği için işsizlik maaşı hesaplama rehberine bak.
Ödenek ne zaman kesilir, fazla ödeme geri alınır mı?
Aşağıdaki hâllerde ödenek, durumun gerçekleştiği tarih itibarıyla kesilir veya durdurulur (Yönetmelik md. 9):
- İş sözleşmesinin sona ermesi, farklı işyerine nakil veya iş sözleşmesinin askıya alınması,
- Yaşlılık aylığı almaya başlama, silahaltına alınma, tutuklanma, hüküm giyme, yurt dışına çıkma, ölüm,
- Geçici iş göremezlik raporu alınması (raporun başladığı tarih itibarıyla durdurulur).
İşverenin hatalı bilgi ve belge vermesi nedeniyle yapılan fazla ödemeler yasal faiziyle işverenden, sigortalının kusurundan kaynaklanan fazla ödemeler ise (ölen sigortalılar hariç) yasal faiziyle sigortalıdan tahsil edilir. Maaşın ödenmemesi durumundaki haklar için maaş yatmadı rehberine bak.