Kiralık evde böcek çıktı: İlaçlamayı kiracı mı ev sahibi mi öder? Tahtakurusu ve hamam böceği

Kiralık evde böcek çıkarsa ilaçlamayı kim öder?

İlaçlamayı kimin ödeyeceğini böceğin kaynağı belirler: ev böcekli teslim edildiyse ya da böcek yapıdan geliyorsa ev sahibi, kiracının eşyasıyla ya da kullanımıyla geldiyse kiracı öder. Türk Borçlar Kanunu'na göre ev sahibi evi kararlaştırılan kullanıma elverişli durumda teslim etmek ve sözleşme süresince bu durumda bulundurmakla yükümlüdür; konut kiralarında bu kural kiracı aleyhine değiştirilemez (md. 301). Duvar diplerinden hamam böceği çıkan ya da yataklarında tahtakurusu yaşayan bir ev, oturmaya elverişli sayılmaz.

Kiracı ise evi özenle kullanmakla (md. 316) ve olağan kullanım için gereken temizlik ve bakım giderlerini karşılamakla (md. 317) yükümlüdür. Çöpü günlerce bekletmek, ikinci el bir yatağı kontrol etmeden eve sokmak ya da tatilden tahtakurusuyla dönmek yüzünden başlayan bir sorunun ilaçlaması kiracıya düşer.

Sözleşmede "haşere ilaçlaması kiracıya aittir" gibi genel bir madde olsa bile, evi böcekli teslim eden ya da böceği binanın yapısından gelen ev sahibi bu borcundan kurtulmaz. Benzer bir sorumluluk ayrımını kiralık evde küf ve rutubet rehberinde de anlattık.

Böceğin nereden geldiği nasıl anlaşılır?

Böceğin ne zaman ortaya çıktığı, evin neresinde görüldüğü ve binanın geri kalanında olup olmadığı çoğu zaman kaynağını gösterir. Aşağıdaki tablo kesin bir hüküm değil, ilk değerlendirme için bir rehberdir:

Kaynağı kanıtlamak için böceğin ilk görüldüğü günü not et, fotoğraf ve video çek, komşulara ve apartman yöneticisine benzer bir sorun olup olmadığını sor. Taşınırken evi teslim aldığın günün fotoğrafları ve önceki kiracının durumu hakkında öğrendiklerin de işine yarar. Komşu daireden geçiş varsa ilaçlama tek dairede değil binada birlikte yapılmadığı sürece böcek tekrar döner.

Ev böcekli teslim edildiyse ne yapmalısın?

Taşındığın evde böcek çıktıysa bunu hemen ve yazılı olarak ev sahibine bildirmelisin; bildirmezsen büyüyen zarardan sen sorumlu tutulabilirsin (Türk Borçlar Kanunu md. 318). Evin önemli bir ayıpla teslim edilmesi ev sahibinin borcuna aykırılıktır (md. 304); böceğin giderilmesi için ev sahibinin ya da firmasının eve girmesine de izin vermen gerekir (md. 319).

1. Belgele: Böcekleri, yataktaki lekeleri ya da ısırık izlerini tarih görünecek şekilde fotoğrafla. Tahtakurusunda bazanın dikiş yerleri ve yatak kenarları en çok iz taşıyan yerlerdir.
2. Yazılı bildir: Ev sahibine mesaj ya da e-postayla durumu anlat, fotoğrafları ekle ve ilaçlamanın ne zamana kadar yapılmasını beklediğini yaz. Cevap gelmezse noter ihtarnamesi en güçlü kanıttır.
3. Firmayı birlikte seç: Ev sahibiyle hangi firmanın kaç seans uygulama yapacağında anlaşırsanız fatura tartışması baştan biter.
4. Hazırlığı yap: Firmanın istediği hazırlığı (yatak örtülerini sıcak yıkamak, dolapları boşaltmak) yapmazsan ilaçlama tutmayabilir ve ev sahibi bunu senin kusurun olarak gösterebilir.

Ev sahibi ilaçlatmazsa parayı kiradan düşebilir misin?

Evet; ev sahibi bildirdiğin böcek sorununu uygun sürede gidermezse ilaçlamayı onun hesabına yaptırıp bedelini kiradan indirebilirsin (Türk Borçlar Kanunu md. 306). Ayrıca evin kullanımı azaldıysa kira indirimi (md. 307), böcek yüzünden atmak zorunda kaldığın eşya için zarar (md. 308) isteyebilir; ev oturulamaz durumdaysa ve verilen sürede giderilmezse sözleşmeyi feshedebilirsin (md. 306).

Örnek hesap (rakamlar örnektir; şehre, evin büyüklüğüne ve firmaya göre değişir): Taşındıktan bir hafta sonra tahtakurusu çıktı, ev sahibine yazılı bildirdin ama iki hafta içinde dönüş olmadı. İzinli bir firmayla iki seans ilaçlama yaptırdın ve kullanılamaz hâle gelen yatağı atmak zorunda kaldın.

Kirayı kendi kararınla kesmek risklidir; ödenmeyen kira için ev sahibi temerrüt ihtarı gönderip tahliye isteyebilir. Tutarı kiradan düşmeden önce fatura, ilaçlama işlem formu ve yazılı bildirimini hazır tut; konuyu kira ödenmezse ne olur rehberindeki adımlarla birlikte değerlendir.

Apartmanın ortak alanlarını ilaçlatmak kimin işi?

Bodrum, çöp odası, sığınak ve tesisat şaftı gibi ortak alanların ilaçlanması ortak giderdir ve kat malikleri arasında paylaşılır (634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu md. 20). Bu iş apartman yöneticisinin sorumluluğundadır; yönetim planında ayrıca bir hüküm varsa ona göre yapılır.

• Kiracıysan: Ortak alan ilaçlaması aidatın içinde ödenir; dairenin içine yönelik ilaçlama ise yukarıdaki kaynak kuralına göre ev sahibi ya da sana düşer.
• Ev sahibiysen: Kendi daireni ilaçlatıp ortak alanlar ilaçlanmazsa böcek geri gelir. Yöneticiden bütün binanın aynı gün ilaçlanmasını iste.
• Yönetici ilgilenmezse: Konuyu kat malikleri kuruluna taşıyabilirsin. Aidatın nasıl bölüştürüldüğünü site aidatını kim öder rehberinde anlattık.

İlaçlama kaç para, fiyatı neye göre değişir?

İlaçlama fiyatı evin metrekaresine, böceğin türüne ve kaç seans gerektiğine göre değişir; tahtakurusu genellikle tek seansta bitmediği için hamam böceği ilaçlamasından daha pahalıya gelir. Fiyatlar şehirden şehre ve firmadan firmaya çok değiştiği için kesin bir rakam vermek yerine teklifleri karşılaştırmanın yolunu gösteriyoruz.

Teklif alırken toplam seans sayısını, garanti süresini ve tekrar uygulamanın ücretli olup olmadığını yazılı iste. Tek seans fiyatı ucuz görünen bir teklif, tahtakurusu geri döndüğünde iki üç kat masrafa dönüşebilir. Marketten alınan sprey küçük bir hamam böceği sorununda yetebilir ama yerleşik tahtakurusunda çoğu zaman sorunu yalnızca evin başka köşelerine dağıtır.

İzinli ilaçlama firması nasıl anlaşılır?

Evde ilaçlama yapan firmanın Sağlık Bakanlığı mevzuatına göre biyosidal ürün uygulama izni almış olması gerekir (Biyosidal Ürünlerin Kullanım Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik). Marketten aldığın genel kullanıma izinli bir ürünü kendi evinde kendin kullanman bu iznin kapsamında değildir; izin, başkasının evinde ücret karşılığı uygulama yapanlar için aranır.

• İzin belgesini sor: Firmadan biyosidal ürün uygulama izin belgesini ve mesul müdürünü sor; il sağlık müdürlükleri izinli firmaları listeleyebilir.
• Uygulayıcıyı kontrol et: Eve gelen uygulayıcının kimlik kartını görünür biçimde taşıması gerekir.
• İşlem formunu al: Uygulamadan sonra hangi ürünün, ne zaman ve kim tarafından kullanıldığını gösteren işlem formunu iste ve sakla. Masrafı ev sahibinden ya da kiradan düşeceksen fatura ile bu form en önemli belgendir.
• Güvenlik talimatına uy: Evden ne kadar süre uzak durman ve ne zaman havalandırman gerektiğini firmaya sor; çocuk, hamile ve evcil hayvan varsa önceden söyle.

Ev sahibiyle anlaşamazsan kira uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur (6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu md. 18/B); arabuluculuk yapılmadan açılan dava usulden reddedilir.