BütçoResmî tatilde çalışmazsan ücretin kesilir mi?
Hayır. Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışmazsan işveren o günün ücretini iş karşılığı olmaksızın tam olarak öder. İş Kanunu'nun 47. maddesi bunu açıkça yazar. Aylık ücretli bir işçiysen bu tutar zaten maaşının içindedir; bayram tatili nedeniyle maaşından gün kesilmez.
Bu kural 4857 sayılı İş Kanunu kapsamındaki işyerlerinde çalışan işçiler içindir. Kamu görevlilerinin (memurların) tatil hakları ayrı mevzuattadır ve bu rehberin konusu değildir.
Bayramda ve genel tatilde çalışırsan ne kadar ücret alırsın?
Tatil yapmayıp çalışırsan, o günün ücretine ek olarak çalıştığın her gün için bir günlük ücret daha alırsın. Yani çalıştığın her genel tatil günü için toplamda iki günlük ücret ödenmiş olur: biri maaşının içindeki tatil ücreti, biri çalışma karşılığı ek ücret (İş Kanunu md. 47).
çalışılan her tatil günü için ek ücret = 1 günlük ücret
Örnek: Günlük brüt ücretinin 1.000 ₺ olduğunu varsay (rakamlar örnektir). Bayram günü çalışmadıysan bordronda ek bir şey görmezsin, ücretin maaşında zaten vardır. Aynı gün çalıştıysan 1.000 ₺ ek ücret alırsın.
| Durum (günlük brüt 1.000 ₺ örnek) | Maaşındaki tatil ücreti | Ek ücret |
|---|---|---|
| Bayramda çalışmadın | 1.000 ₺ | Yok |
| Bayramda 1 gün çalıştın | 1.000 ₺ | 1.000 ₺ |
| Bayram tatilinde 3 gün çalıştın | 3.000 ₺ | 3.000 ₺ |
Günlük normal çalışma ve haftalık süre sınırlarını aşan saatler için fazla çalışma ücreti ayrıca söz konusu olabilir; hesabı için fazla mesai ücreti rehberine bak. Brüt ve net farkını bordronda görmek için bordro okuma rehberi işine yarar.
Hangi günler ulusal bayram ve genel tatildir?
Ulusal bayram ve genel tatil günlerini Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun sayar. Resmî bayramlar, dini bayramlar, yılbaşı, 1 Mayıs ve 15 Temmuz genel tatildir; 29 Ekim ise ulusal bayramdır.
| Gün | Süre ve not |
|---|---|
| 1 Ocak | Yılbaşı tatili |
| 23 Nisan | Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı |
| 1 Mayıs | Emek ve Dayanışma Günü |
| 19 Mayıs | Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı |
| 15 Temmuz | Demokrasi ve Milli Birlik Günü |
| 30 Ağustos | Zafer Bayramı |
| 29 Ekim | Cumhuriyet Bayramı; bayram 28 Ekim günü saat 13.00'ten itibaren başlar |
| Ramazan Bayramı | Arefe günü saat 13.00'ten itibaren 3,5 gün |
| Kurban Bayramı | Arefe günü saat 13.00'ten itibaren 4,5 gün |
Dini bayramların tarihleri her yıl değişir; güncel takvimi Diyanet'ten ya da Resmî Gazete'den kontrol et.
İşveren seni bayramda çalışmaya zorlayabilir mi?
Sözleşmende bayramda çalışmaya dair bir hüküm yoksa, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışman için onayın gerekir. İş Kanunu md. 44, bu günlerde çalışılıp çalışılmayacağının toplu iş sözleşmesi ya da iş sözleşmesiyle kararlaştırılacağını, sözleşmelerde hüküm bulunmazsa işçinin onayının şart olduğunu söyler.
- Sözleşmede hüküm varsa: İş sözleşmen ya da işyerindeki toplu iş sözleşmesi tatilde çalışmayı öngörüyorsa, o hükme göre çalışırsın. Çalıştığın gün için ek ücret hakkın yine saklıdır.
- Hüküm yoksa: Onay vermeden çalışmak zorunda değilsin. Onayı yazılı vermek, sonradan ücretini ispat etmeni kolaylaştırır.
29 Ekim için kanunda ayrıca bir cümle vardır: bu günde özel işyerlerinin kapanması zorunludur (Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun md. 2). Yani bu gün için işverenin seni çalıştırma yetkisi diğer genel tatil günlerinden farklıdır. 29 Ekim'de çalıştırıldıysan bu durum işyerinin niteliğine göre değişebilir; kesin cevap için işverenle yazılı yazış ya da bir uzmana danış.
Hafta tatili ücreti genel tatil ücretinden nasıl farklıdır?
Hafta tatili ile genel tatil ayrı haklardır. Hafta tatili, yedi günlük zaman diliminde verilen kesintisiz en az 24 saatlik dinlenmedir; çalışmadığın hafta tatili günü için de işveren ücretini tam öder (İş Kanunu md. 46). Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun'a göre hafta tatili Pazar günüdür.
- Genel tatil: Yılda belirli günlerdir; çalışırsan ek bir günlük ücret (md. 47) alırsın.
- Hafta tatili: Her hafta verilir; çalışmasan da ücretin tam ödenir (md. 46). Hafta tatilinde çalışmanın ücretini ve fazla çalışma hesabını bordronda ayrıca kontrol etmelisin.
Bordronda tatil ve hafta tatili kalemlerinin nasıl hesaplandığını anlamadıysan insan kaynaklarından yazılı açıklama iste.
Tatil ücretin ödenmediyse ne yapmalısın?
Bordrona baktığında bayramda çalıştığın günler için ek ücret görünmüyorsa önce işverenden yazılı olarak düzeltme iste. Çözülmezse işçilik alacağı için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (7036 sayılı Kanun md. 3); arabulucuya başvurmadan açılan dava usulden reddedilir.
- Kayıt tut: Hangi gün, kaç saat çalıştığını, mesajları, vardiya listesini ve puantajı sakla.
- Bordroyu karşılaştır: Çalıştığın tatil günü sayısı kadar ek günlük ücret görünüyor mu bak.
- Yazılı itiraz et: Eksik tutarı gün sayısıyla işverene bildir.
- Çözülmezse: Arabulucuya başvur; anlaşma olmazsa son tutanakla dava aç.
Ücretin hiç yatmadığı durumlar için maaş yatmadıysa ne yapmalı rehberine bakabilirsin.