BütçoBağış vergiden düşülür mü?
Bağış, yıllık gelir vergisi beyannamesinde bildirilen gelirden indirilebilir; ancak bunun için bağışı kanunda sayılan kuruluşlara ve makbuz karşılığında yapmış olman gerekir (Gelir Vergisi Kanunu md. 89). İndirim, ödeyeceğin vergiyi doğrudan düşürmez; vergilendirilecek gelirini (matrahı) azaltır. Vergi tasarrufun, matrahtan düşülen tutar ile gelirinin bağlı olduğu vergi diliminin oranının çarpımı kadardır.
Kendi cebinden ödeyip hiçbir kuruma gitmeyen yardım (komşuya, tanıdığa verilen para) ya da makbuzsuz bağış indirilemez.
Hangi bağışta ne kadar indirim var?
İndirimin miktarı bağışı kime yaptığına göre değişir (md. 89, bent 4, 5, 10 ve 11):
| Bağış yaptığın yer | Düşebileceğin tutar |
|---|---|
| Genel ve özel bütçeli kamu idareleri, il özel idareleri, belediyeler, köyler, kamu yararına çalışan dernekler, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflar (makbuz karşılığı) | Yıllık toplamı beyan edilecek gelirin %5'i; kalkınmada öncelikli yörelerde %10'u |
| Türkiye Kızılay Derneği, Türkiye Yeşilay Cemiyeti ve Darülaceze (iktisadi işletmeleri hariç), makbuz karşılığı nakdi bağış | Bağışın tamamı |
| Cumhurbaşkanınca başlatılan yardım kampanyaları, makbuz karşılığı ayni ve nakdi bağış | Bağışın tamamı |
| Kamuya bağışlanan okul, sağlık tesisi, belirli kapasitedeki öğrenci yurdu, huzurevi gibi tesislerin yapımı için bağışlar (md. 89/5) | Kanundaki şartlarla tamamı |
Bağışı ayni yaptıysan (örneğin eşya, taşınmaz), bağışlanan malın kayıtlı değeri, yoksa Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre takdir komisyonunun belirleyeceği değer esas alınır. Aynı maddede başka bağış türleri de (kültür ve sanat faaliyetleri, spor sponsorlukları, gıda bankacılığı gibi) ayrı şartlarla sayılmıştır; kendi bağışının hangi bentte yer aldığını makbuzu veren kuruma ve vergi dairesine sor.
Maaşlı çalışan bağışını vergiden düşebilir mi?
İşvereninin vergiyi kesip yatırdığı, tek işverenden alınan ve kanundaki gelir dilimi sınırını aşmayan ücretler için yıllık beyanname verilmez ve beyanname verilse bile bu ücretler beyannameye dahil edilmez (md. 86/1-b). Bağış indirimi ise beyannamede bildirilen gelirden yapıldığı için, yalnızca böyle bir ücret geliri olan kişinin bağıştan düşeceği bir matrahı çoğu zaman yoktur.
İndirimden yararlanabileceğin tipik durumlar: kira geliri ya da serbest meslek kazancı nedeniyle beyanname vermek, birden fazla işverenden ücret aldığın için kanundaki sınırı aşıp beyanname vermek. Kendi durumunda beyanname gerekip gerekmediğini yıl sonunda Gelir İdaresi Başkanlığı'ndan ya da bir mali müşavirden netleştir (kira geliri beyanı bu durumlardan biridir).
Örnek hesap: vergi tasarrufu ne kadar olur?
Aşağıdaki rakamlar örnektir. Beyan edilen gelirin 800.000 ₺ ve gelir diliminin %27 olduğunu varsay:
| Durum | Düşülebilen tutar | Vergi tasarrufu (%27 ile) |
|---|---|---|
| Kamu yararına çalışan derneğe 30.000 ₺ bağış (sınır 800.000 × %5 = 40.000 ₺) | 30.000 ₺ | 30.000 × 0,27 = 8.100 ₺ |
| Aynı derneğe 50.000 ₺ bağış | 40.000 ₺ (10.000 ₺'si sınırı aştığı için düşülmez) | 40.000 × 0,27 = 10.800 ₺ |
| Kızılay'a 50.000 ₺ nakdi bağış (makbuzla) | 50.000 ₺ (sınır yok) | 50.000 × 0,27 = 13.500 ₺ |
Yani bağış, verdiğin paranın tamamını geri getirmez; yalnızca ödeyeceğin verginin bir kısmını azaltır. Bağışı vergi avantajı için değil, destek olmak istediğin için yap. Dilimini kendi beyannamende ya da gelir vergisi dilimi rehberinde görebilirsin.
Bağışı yaparken nelere dikkat etmelisin?
- Makbuzu al ve sakla. Kanun, makbuz karşılığı yapılan bağışlardan söz eder; makbuzu olmayan bağış indirilemez.
- Kurumun kapsamda olduğunu kontrol et. İndirim yalnızca kanunda sayılan kuruluşlar için geçerlidir; her dernek ya da vakıf bu kapsamda değildir.
- Sınırın üstüne çıkma beklentisi kurma. %5 sınırı olan bağışlarda sınırı aşan kısmı beyannamede düşemezsin; bağışı yaparken bu tutarı hesaba kat.
Din ve hayır amaçlı bağışı yıllık bütçene nasıl yerleştireceğini zekât ve bağış bütçesi rehberinde anlattık.