Arkadaşa borç para vermek: Geri ödenmezse ne olur? Senet, dekont ve ispat

Arkadaşa borç verirken nasıl güvenceye alırsın?

Tanıdığa borç verirken en sağlam yol, parayı bankadan açıklamasına "borç" yazarak göndermek ve tutarı, tarihi, geri ödeme gününü gösteren imzalı kısa bir belge almaktır. Bu iki adım, "o para hediyeydi" ya da "ben onu zaten ödemiştim" tartışmasını baştan kapatır.

1. Elden verme, bankadan gönder: Havale, EFT ya da FAST dekontu paranın el değiştirdiğini kanıtlar.
2. Açıklamaya "borç" yaz: "Ahmet'e 3 ay vadeli borç" gibi kısa bir not yeterlidir. Boş açıklama, ödemenin neden yapıldığını belirsiz bırakır.
3. Kısa bir borç belgesi al: Borç alanın adı, tutar, tarih, geri ödeme günü ve imzası. Uzun bir sözleşme gerekmez; el yazısıyla yazılıp imzalanmış bir kâğıt da yazılı belgedir.
4. Geri ödemeleri de bankadan iste: Kısmi ödemeler de dekontlu olursa kalan borç tartışılmaz.
5. Kaydını tut: Kime, ne zaman, ne kadar verdiğini ve neyin geri geldiğini yaz. Bunun pratik yolunu borç ve alacak takibi rehberinde anlattık.

Altın ya da döviz verdiysen belgeye "2 çeyrek altın" ya da "500 dolar" diye birimiyle yaz. Borç o birimde doğar; TL karşılığı yazılırsa geri ödemede hangi kurun geçerli olduğu tartışma konusu olur.

Elden verilen borç ispatlanabilir mi? 2026 senetle ispat sınırı

Elden verilen borç, 2026'da 41.000 TL ve üzerindeyse kural olarak tanıkla ispatlanamaz; yazılı bir belge gerekir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 200. maddesi bu sınırın üstündeki hukuki işlemlerin senetle ispat edilmesini ister. Sınır her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir ve borcun verildiği tarihteki sınır esas alınır.

Belge yoksa her şey bitmiş değildir. Karşı tarafın borcu kabul ettiği bir mesaj ya da e-posta, kanunun deyişiyle yazılı delil başlangıcı sayılabilir (HMK md. 202). Bu durumda mahkeme tanık da dinleyebilir. "Paranı ay sonu veriyorum" gibi mesajları silme, ekran görüntüsünü tarihiyle sakla.

Açıklaması boş bir havalenin borç mu, önceki bir borcun ödemesi mi, hediye mi olduğu davada tartışılabilir ve paranın borç olarak verildiğini göstermek çoğunlukla parayı gönderene düşer. Bu yüzden açıklama satırı, en ucuz güvencedir.

Vadesi belirlenmeyen borç ne zaman geri istenebilir?

Geri ödeme günü kararlaştırılmamışsa borç alan, parayı ilk geri istediğin günden başlayarak altı hafta içinde ödemekle yükümlüdür (Türk Borçlar Kanunu md. 392). "Ne zaman olursa öde" diye verilen borçta bu süre, ilk istemenle işlemeye başlar.

Bu yüzden geri istemeni de belgelenebilir yap: yazılı bir mesaj, e-posta ya da gerekirse noter ihtarnamesi. Örnek: 1 Kasım'da yazılı olarak istediysen, altı hafta 13 Aralık'ta dolar; ödeme yapılmazsa bundan sonra yasal yollara geçebilirsin. Belgeye baştan bir geri ödeme günü yazarsan bu bekleme süresine gerek kalmaz.

Arkadaşa verilen borca faiz istenebilir mi?

Ticari olmayan, yani arkadaşa ya da akrabaya verilen borçta faiz ancak açıkça kararlaştırıldıysa istenebilir (TBK md. 387). Belgede faiz yazmıyorsa, geri ödemede yalnızca verdiğin tutarı isteyebilirsin.

Bu, yüksek enflasyonda paranın değer kaybettiği anlamına gelir. Örnek (rakamlar örnektir): Bugün verdiğin 50.000 ₺ bir yıl sonra yine 50.000 ₺ olarak geri gelir; fiyatlar o yıl %30 arttıysa bu paranın alım gücü yaklaşık 50.000 ÷ 1,30 ≈ 38.500 ₺'ye iner. Değeri korumak istiyorsan iki yol vardır: belgeye faiz yazmak ya da borcu altın veya döviz cinsinden vermek. Borç alanın geri ödemede gecikmesi (temerrüt) ise ayrı bir konudur; gecikme faizi kanundan doğar.

Borç geri ödenmezse ne yapılır?

Borç ödenmezse önce yazılı olarak geri iste, sonuç alamazsan icra dairesinde ilamsız takip başlat. Mahkeme kararı olmadan başlatılabilen bu takip, borçluya ödeme emri gönderilmesiyle ilerler.

1. Yazılı hatırlatma ya da ihtarname: Tarihli bir mesaj ya da noter ihtarnamesi hem süreyi başlatır hem delil olur.
2. İcra takibi: İcra dairesine (UYAP üzerinden de) takip talebi verilir, borçluya ödeme emri gider.
3. İtiraz süresi: Borçlu, ödeme emrini tebliğ aldığı günden itibaren 7 gün içinde itiraz edebilir (İİK md. 62). İtiraz etmezse takip kesinleşir ve haciz istenebilir.
4. İtiraz ederse: Takip durur. Alacaklı, itirazın kendisine tebliğinden itibaren 1 yıl içinde itirazın iptali davası açabilir. İtiraz haksız bulunursa borçlu, alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına da mahkûm edilebilir (İİK md. 67).

Burada yazılı belgenin değeri ortaya çıkar: Elinde imzalı bir borç belgesi varsa ve borçlu imzasına itiraz etmediyse, itirazın kaldırılmasını icra mahkemesinden daha kısa yoldan isteyebilirsin (İİK md. 68). Kişiler arasındaki ticari olmayan bir borçta dava açmadan önce arabulucuya gitmek kural olarak zorunlu değildir; borç bir ticari işle ilgiliyse zorunlu arabuluculuk kuralını kontrol et. Tutar yüksekse ya da itiraz geldiyse bir avukattan ya da baronun adli yardım bürosundan destek almak süre kaçırmanı önler.

Borç kaç yılda zamanaşımına uğrar?

Arkadaşa verilen borç, kanunda başka süre öngörülmediği için genel 10 yıllık zamanaşımına tabidir (TBK md. 146). Süre, borcun muaccel olduğu, yani geri istenebilir hâle geldiği günden işler.

Borçlunun borcu yazılı olarak kabul etmesi ya da kısmi ödeme yapması zamanaşımını keser ve süre yeniden başlar. Zamanaşımının nasıl işlediğini ve kesildiği durumları borç zamanaşımı rehberinde ayrıntılı anlattık.

Borç vermeden önce kendine sorman gereken üç soru

Tanıdığa borç verirken en iyi kural, geri gelmese de bütçeni sarsmayacak bir tutar vermektir. Dekont ve belge paranı hukuken korur ama ilişkiyi korumaz; mahkemeye gitmek çoğu arkadaşlığı bitirir.

• Bu para geri gelmezse kiramı, kart borcumu ödeyebilir miyim? Cevap hayırsa tutarı küçült. Borç vermek için kendin kredi çekmek ya da acil durum fonunu boşaltmak riskini ikiye katlar.
• Bunu borç mu, yardım mı olarak veriyorum? Geri beklemeyeceksen baştan "hediye" de; beklenti belirsiz kalınca kırgınlık büyür.
• Kefil olmak daha mı kolay görünüyor? Kefalet, borç vermekten daha risklidir; ayrıntısı kefil olmanın riskleri rehberinde.