DOA depozito sistemi nedir?
DOA (Depozitolu Ambalaj), boş içecek ambalajını iade eden kişiye ambalaj başına para ödeyen zorunlu depozito yönetim sistemidir. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) yürütür.
Sistem Şubat 2025'te Sakarya'da pilot olarak başladı, ardından başka illere yayıldı ve 1 Temmuz 2026'da 81 ilde uygulamaya geçti. Bu tarihten itibaren market zincirleri, süpermarketler, bakkallar, büfeler ile otel, restoran ve kafeler de sisteme dahil edildi. Amaç, cam, plastik ve alüminyum ambalajın çöpe karışmadan ayrı toplanıp geri dönüştürülmesi.
Şişe ve kutu başına kaç TL veriliyor?
İade makinesine ya da iade noktasına verdiğin her DOA logolu ambalaj için 1 TL alırsın. Pilot dönemde bu tutar 25 kuruştu; 1 Temmuz 2026'dan itibaren 1 TL'ye çıkarıldı.
| Nereye iade edersin? | Ambalaj başına | Sınır |
|---|---|---|
| DOA iade makinesi | 1 TL | Kişi başı günde 200 ambalaja kadar |
| Mobil DOA iade noktası (bakkal, market, büfe) | 1 TL | Uygulamada gösterilen kurallar geçerli |
| Sayma ve Doğrulama Merkezi (toplu iade) | 50 kuruş | Adet sınırı yok |
Makinedeki 1 TL'lik ödeme, kişi başı günde 200 ambalaj ile sınırlandırıldı. Çok sayıda ambalaj biriktirenler için açılan Sayma ve Doğrulama Merkezlerinde adet sınırı yoktur ama ambalaj başına 50 kuruş ödenir. Bu yüzden evde biriktirdiğin birkaç yüz şişeyi tek seferde merkeze götürmek yerine birkaç güne bölüp makineye vermek iki kat para kazandırır. Tutarlar ve sınırlar değişebilir; güncel kuralı DOA uygulamasından kontrol et.
Hangi ambalajlar kabul edilir?
Sistem üzerinde DOA logosu bulunan, 0,1 litre ile 3 litre arasındaki tek kullanımlık cam, plastik (PET) ve alüminyum içecek ambalajlarını kabul eder. Logo yoksa ambalaj sistemde kayıtlı değildir ve ödeme alamazsın.
- Kabul edilir: DOA logolu su, maden suyu, gazlı içecek, meyve suyu ve benzeri içeceklerin pet şişeleri, cam şişeleri ve teneke (alüminyum) kutuları.
- Kabul edilmez: 3 litreden büyük ya da 0,1 litreden küçük ambalajlar, DOA logosu olmayanlar, deterjan ve yağ şişesi gibi içecek dışı ambalajlar, damacana gibi yeniden doldurulan ambalajlar.
Makine ve iade noktası ambalajı barkodundan tanır. Bu yüzden şişeyi boş, ezilmemiş ve etiketi yırtılmamış halde ver; barkodu okunmayan ya da şekli bozulmuş ambalaj geri çevrilebilir. Kapağı açık bırakıp içini boşaltman yeterlidir; yıkamak zorunlu değildir ama şişeleri evde biriktireceksen çalkalamak koku ve böceği önler.
DOA parası nasıl alınır ve nasıl çekilir?
Para DOA mobil uygulamasındaki dijital cüzdana yüklenir. Uygulama Android ve iOS mağazalarından ücretsiz indirilir. İade için şu adımları izle:
- Uygulamayı indir ve kayıt ol.
- Makinedeki ya da iade noktasındaki QR kodu okut. Böylece iade senin hesabına yazılır.
- Ambalajları tek tek makineye ver ya da iade noktasındaki görevliye okut. Mobil DOA noktalarında esnaf, ambalajın barkodunu el terminaliyle okutur.
- Cüzdanını kontrol et. Kabul edilen her ambalajın 1 TL'si cüzdanında görünür.
Biriken parayı banka hesabına aktarabilir, ATM'den çekebilir ya da karekodla ödeme alan iş yerlerinde harcayabilirsin. Aktarım için bir alt sınır ya da ücret uygulanıp uygulanmadığını uygulamada kontrol et.
İade makinesi nerede? Makine yoksa ne yapmalısın?
İade makineleri çoğunlukla market zincirlerinde, alışveriş merkezlerinde ve kamu binalarında bulunur; en yakın makineyi DOA uygulamasındaki haritadan görürsün. Ülke genelindeki uygulama 2.000'i aşkın makineyle başladı.
Makine olmayan mahallelerde Mobil DOA devrededir: Bakkal, market ve büfeler bir el terminaliyle "manuel iade noktası" olarak çalışır. Sen yine ambalaj başına 1 TL alırsın; ambalajı toplayan esnafa da sistem ayrıca ambalaj başına teşvik öder. Bu nedenle mahalledeki bakkala "DOA iadesi alıyor musunuz?" diye sormaya değer.
Şişe iadesi yılda ne kadar para eder? Örnek hesap
İade gelirini hesaplamak için haftada tükettiğin DOA logolu ambalaj sayısını 52 ile çarp; makineye verdiğin her ambalaj 1 TL eder.
yıllık iade geliri = haftalık ambalaj sayısı × 52 × 1 TL
Örnek bir hane (sayılar örnektir):
| Ambalaj | Haftada | Yılda | Yıllık iade |
|---|---|---|---|
| 1,5 litrelik pet su şişesi | 8 | 416 | 416 TL |
| Maden suyu (cam şişe) | 6 | 312 | 312 TL |
| Gazlı içecek kutusu | 4 | 208 | 208 TL |
| Toplam | 18 | 936 | 936 TL |
Bu tutar bir bütçeyi tek başına değiştirmez, ama çöpe giden bir ambalajın 1 TL'sini bırakmamış olursun. Evde çok su şişesi tüketiyorsan asıl tasarruf şişeyi azaltmaktadır; damacana, arıtma ve şişe suyunu evde içilen suyun maliyeti rehberinde karşılaştırdık. Küçük ama düzenli kalemlerin yıllık etkisini küçük harcamaların yıllık maliyeti rehberinde, market harcamasını düşürmeyi market alışverişinde tasarruf rehberinde anlattık.